II FZ 183/17

Dnia 28 kwietnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 października 2016 r., sygn. akt I SA/Po 735/16 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu) z dnia 11 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 17 października 2016 r. o sygn. I SA/Po 735/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek skarżącej E. I. (dalej: skarżąca) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (dalej: Dyrektor IS) z dnia 11 lutego 2016 r. o nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 87 § 1 i art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu. 2.1. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia WSA w Poznaniu podał, że postanowieniem z dnia 17 maja 2016 r. Sąd ten odrzucił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora IS uznając, że skarga jest spóźniona, ponieważ wniesiona została po upływie ustawowego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r. o sygn. II FZ 441/16 oddalił zażalenie skarżącej na powyższe postanowienie. Pismem z dnia 20 września 2016 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podała, że dopiero w dniu 15 września 2016 r. dowiedziała się, że w posiadaniu jej pełnomocnika znajduje się postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2016 r. oddalające zażalenie z dnia 30 maja 2016 r. na postanowienie odrzucające skargę. Stwierdziła, że jej pełnomocnik nie dochował należytej staranności, co spowodowało skutek w postaci odrzucenia skargi jako spóźnionej. Wyjaśniła ponadto, że nie mając dostatecznej wiedzy co do środka prawnego, jaki powinien zostać zastosowany celem uzyskania merytorycznego rozpatrzenia skargi, błędnie wniosła zażalenie zamiast wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. 2.2. Odrzucając wniosek skarżącej WSA w Poznaniu stwierdził, przywołując art. 86 § 1 i art. 87 § 1 p.p.s.a., że wymóg zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu w siedmiodniowym terminie jest warunkiem formalnym jego rozpoznania, który sąd ma obowiązek badać w pierwszej kolejności przed dokonaniem jego oceny merytorycznej, a więc przed rozpoznaniem czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, przy czym termin siedmiu dni do wniesienia wniosku liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że postanowienie o odrzuceniu skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 23 maja 2016 r., a więc z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi i od tej daty powinien być liczony siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Termin ten upłynął wobec tego w dniu 30 maja 2016 r. 3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skarżąca (działająca przez pełnomocnika z urzędu - doradcę podatkowego) wniosła zażalenie na ww. postanowienie WSA w Poznaniu, w którym sformułowała wniosek o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła niewłaściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi jest spóźniony ponieważ wniesiony został po upływie ustawowego terminu, w sytuacji gdy skarżąca z uwagi na brak wiedzy w zakresie procedury sądowej wniosła inny środek odwoławczy w zakreślonym siedmiodniowym terminie, czyli wyraziła wolę kwestionowania wydanego przez Sąd orzeczenia. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zatem zażalenie podlega oddaleniu. Podkreślić należy, że przepisy art. 86 i 87 p.p.s.a określają ustawowe przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, aby wniosek mógł zostać uwzględniony. Przesłankami tymi są: brak winy strony w uchybieniu terminu, spowodowanie ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego, a także złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i jednoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie czynności uchybionej. Zgodnie natomiast z art. 88 in principio p.p.s.a. sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu. 4.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA w Poznaniu prawidłowo stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca uchybiła siedmiodniowemu terminowi do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W sprawie tej postanowienie o odrzuceniu skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 23 maja 2016 r. (k. 58 akt WSA Poznaniu), wobec czego z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi i od tej daty powinien być liczony siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Nie znajduje uzasadnienia podnoszona w zażaleniu argumentacja skarżącej o jej niewiedzy w zakresie przepisów postępowania przed sądem administracyjnym. W sytuacji, w której odpis postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi doręczono ówczesnemu pełnomocnikowi skarżącej wykonującemu zawód doradcy podatkowego, w gestii tego pełnomocnika leżało podjęcie decyzji o wniesieniu odpowiedniego środka zaskarżenia konkretnej czynności sądu. Skarżąca wprawdzie osobiście wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2016 r., to jednak nie wypowiedziała ona pełnomocnictwa udzielonego doradcy podatkowemu, wobec czego doręczenie w dniu 23 maja 2016 r. pełnomocnikowi skarżącej postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2016 r. należało uznać za skuteczne. W konsekwencji siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczął swój bieg po dacie, w której doręczono postanowienie WSA w Poznaniu przedmiocie odrzucenia skargi ustanowionemu pełnomocnikowi. 4.3. Konkludując, skarżąca - składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 20 września 2016 r. - wniosła go po ustawowym terminie, który upłynął w dniu 30 maja 2016 r. Tym samym zasadnie Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 88 w związku z art. 87 § 1 p.p.s.a. odrzucił wniosek jako spóźniony. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.