I SA/Rz 522/16
WyrokWSA w Rzeszowie2016-08-11
Skład orzekający: Jarosław Szaro, Piotr Popek, Jacek Surmacz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy (ZUS) prawidłowo odmówił umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej wnioskodawczyni oraz jej rodziny?Ratio decidendi
Organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia odsetek od zaległych składek, ponieważ wnioskodawczyni, mimo trudnej sytuacji zdrowotnej i rodzinnej, posiada majątek oraz regularne dochody, a także spłaca inne zobowiązania (kredyt hipoteczny, umowa ratalna z ZUS), co świadczy o braku całkowitej nieściągalności i nieuzasadnia umorzenia w kontekście interesu publicznego. Sąd administracyjny nie stwierdził naruszeń przepisów prawa procesowego ani materialnego przez organ.Stan faktyczny
Skarżąca E. O. wniosła o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, powołując się na trudną sytuację zdrowotną rodziny (choroby dzieci, własne problemy zdrowotne) oraz trudności finansowe. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że mimo trudności, skarżąca posiada majątek, regularne dochody i spłaca inne zobowiązania, co wyklucza przesłanki umorzenia. Po uchyleniu poprzednich decyzji przez WSA, organ ponownie rozpatrzył sprawę i utrzymał odmowę w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając organowi błędne rozpatrzenie jej sytuacji oraz nieprawidłowe zastosowanie przepisów o pomocy de minimis.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie WSA Piotr Popek / spr./ NSA Jacek Surmacz Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na: ubezpieczenie społeczne za okres od maja 2011 r. do października 2012 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2012 r. do marca 2013 r., Fundusz Pracy za okres od maja 2011 r. do października 2012 r. oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] lutego 2016r. odmawiającą E. O. ( dalej: Skarżąca ) umorzenia należności z tytułu odsetek od składek:
- w kwocie 2 552,00 zł naliczonych na dzień złożenia wniosku tj. 17.03.2015r. przypadających od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 05/2011r. - 10/2012r. w kwocie: 7 431,76 zł;
- w kwocie 209,00 zł naliczonych na dzień złożenia wniosku tj. 17.03.2015r. przypadających od należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 12/2012r. - 03/2013r. w kwocie: 1 039,74 zł;
- w kwocie 263,00 zł. naliczonych na dzień złożenia wniosku tj. 17.03.2015r. przypadających od należności z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres 05/2011r. - 10/2012r. w kwocie: 788,11 zł.
Z uzasadnienia decyzji oraz akt sprawy wynika, że wnioskując o umorzenie powyższych należności, skarżąca wskazała na trudną sytuację majątkową i zdrowotną rodziny oraz niemożność wykonywania zobowiązań wobec ZUS, bez uszczerbku dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych 5-cio osobowej rodziny.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w wyniku uprzednio prowadzonych postępowań, odmówił skarżącej umorzenia powyższych należności decyzją z dnia [...]maja 2015r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2015r., które zostały następnie uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 października 2015r. sygn. akt I SA/Rz 881/15. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, Sąd wskazał na konieczność wzięcia pod uwagę przesłanki konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającą zobowiązaną możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności oraz nie zgodził się z wnioskiem organu, że opłacenie należności przez skarżącą nie pozbawi jej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując się na przepisy art. 28 ust.3 a, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 121; dalej: s.u.s.) a także § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie) organ stwierdził brak podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku.
W przeprowadzonym postępowaniu ustalono, że wnioskodawczyni od 2006r. deklarowała przychody z tytułu udziału w firmie "A" spółka jawna, której małżonkowie O. byli wspólnikami. Spółka ta od 11 marca 2013 r. zawiesiła wykonywanie działalności, a wniosek o jej wykreślenie z KRS złożony został w toku postępowania odwoławczego w przedmiotowej sprawie.
W latach 2010-2014 zobowiązana osiągała dochody z działalności gospodarczej, ze stosunku pracy oraz okresowo z działalności wykonywanej osobiście.
Za 2010 r. osiągnęła:
- dochód z działalności gospodarczej w wysokości 15.300,42 zł.,
- z wynagrodzenia ze stosunku pracy - 15.615,47 zł,
- z działalności wykonywanej osobiście - 1.401,60 zł,
- z innych źródeł - 6.098,00 zł.
Za 2011r. :
- z działalności gospodarczej - 18.303,27 zł,
-z wynagrodzenia ze stosunku pracy - 5.683,67 zł,
-z działalności wykonywanej osobiście - 4.633,34 zł.
Za 2012 r.
-z działalności gospodarczej - 15.541 zł,
-z wynagrodzenia ze stosunku pracy - 13.951,61 zł.
Za 2013 r.
-z działalności gospodarczej - 4.100 zł,
-z wynagrodzenia ze stosunku pracy -35.197,13 zł.
Za 2014 r.
-z działalności gospodarczej - 0,00 zł,
-z wynagrodzenia ze stosunku pracy - 48.758,70 zł.
Na podstawie wykazu Ksiąg Wieczystych organ ustalił, że Skarżąca posiada, na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, nieruchomość gruntową położoną w Ś. o powierzchni 0,30 ha, na której ustanowiona jest hipoteka na rzecz ING Bank Śląski S.A.
W latach 2006-2007 dokonała szeregu istotnych czynności prawnych: nabyła samochód osobowy, zbyła działkę o pow. 0.0850 HA w G. M.. zabudowaną murowanym budynkiem mieszkalnym o pow. 190 m2 za kwotę 610 tys. zł., oraz nabyła wyżej opisaną działkę w Ś. za kwotę 102 tys. zł. W roku 2010 ustanowiła też odpłatną służebność gruntową na rzecz "B" Sp. z o.o. za jednorazowym wynagrodzeniem w wysokości 8.348 zł. Na dzień wydania decyzji nie była już właścicielem samochodu.
Skarżąca nie figuruje w ewidencji osób korzystających z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., pobierając jedynie zasiłek pielęgnacyjny na syna w kwocie 153 zł. miesięcznie. W roku 2015 zatrudniona była w "C" Sp. z o.o. i uzyskiwała dochody z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę w kwocie netto 2.909,38 zł. Na podstawie porozumienia stron w dniu 30 września 2015r. zmienione zostały warunki umowy o pracę i zobowiązana zatrudniona była w wymiarze ½ etatu z wynagrodzeniem 1.027,50 zł brutto oraz dodatkiem funkcyjnym 153,77 zł brutto. Według dołączonego świadectwa pracy, zobowiązana rozwiązała umowę na mocy porozumienia stron i obecnie nie jest nigdzie zatrudniona, otrzymując jedynie pomoc finansową od rodziców w miesięcznej kwocie 500 zł. Od 30 listopada 2015r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i z tego tytułu otrzymuje zasiłek chorobowy.
Mąż wnioskodawczyni uzyskuje dochód w wysokości 500zł. netto, opiekuje się chorym synem, a od 1.02.2016 r. podjął zatrudnienie na ¾ etatu w "D" Sp. z o.o., w której głównym udziałowcem jest skarżąca. Organ ustalił, iż podstawa wymiaru składki męża zobowiązanej za marzec 2016r. wyniosła 1.387,50 zł.
Zobowiązana posiada kredyt hipoteczny, zabezpieczony hipoteką na opisanej wyżej nieruchomości, w kwocie: 181.898 zł, spłacany w ratach miesięcznych w kwocie 1.270,44 zł do 20 lutego 2031r. oraz inne zobowiązania wobec banku z terminem ostatecznej spłaty na 1.02.2019r. w kwocie 12.609,74 płatne w ratach miesięcznych po 442,31 zł.
W dniu 5 czerwca 2015r. skarżąca zawarła umowę z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Wymieniona umowa o charakterze cywilno-prawnym, obejmuje całość zadłużenia tj. składki i odsetki od należności wyliczone na dzień wpływu wniosku o rozłożenie należności na raty. W trakcie realizowania umowy dalsze odsetki nie są naliczane.
Na utrzymaniu małżonków pozostaje trójka dzieci. Najstarszy syn S. O. uzyskuje dochód w wysokości 510 zł netto. Z tytułu opłat eksploatacyjnych rodzina ponosi koszty 400 zł miesięcznie, koszty związane z leczeniem w kwocie: 300 zł miesięcznie oraz inne w kwocie: 120 zł miesięcznie. Syn małżonków P. O. ma Zespół Aspergera, padaczkę, zaburzenia hiperkinetyczne, w związku z czym wymaga kształcenia specjalnego, dużo uwagi i opieki oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Dysponuje orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 30 czerwca 2015r. oraz orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 3 września 2013r. Do akt postąpienia załączono także dokumentację medyczną 6-letniego syna W. O. z rozpoznaniem małogłowia.
Według przedłożonej karty leczenia szpitalnego, zobowiązana przeszła operację ginekologiczną, a kolejna operacja planowana była na 4 stycznia 2016 r. Zobowiązana oświadczyła ponadto, że od września 2015 r. leczy się na depresję.
Rozpoznając wniosek o umorzenie, organ stwierdził iż nie wystąpiły w sposób wyczerpujący przesłanki do umorzenia. Nie kwestionował trudnej sytuacji zdrowotnej zobowiązanej i członków jej rodziny, która ma negatywny wpływ na ogólną, w tym również finansową, sytuację rodziny zobowiązanej. Stwierdził jednak, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że trudności płatnicze zobowiązanej mają charakter stały i pogłębiający się, wykluczający szanse na poprawę jej sytuacji finansowej np. poprzez podjęcie pracy zarobkowej, gdyż pomimo trudności finansowych zobowiązana spłaca zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów w łącznej kwocie 1.712,75 zł oraz realizuje dobrowolnie zawartą z ZUS umowę. Organ podkreślił, że zobowiązana od momentu podpisania umowy dobrowolnie reguluje wynikające z niej należności, co potwierdza, że jest w stanie ponieść ten wydatek. Ponadto, w ocenie organu, sam fakt nie korzystania z pomocy społecznej dowodzi, iż nie można jednoznacznie stwierdzić zaistniałego ubóstwa, uzasadniającego umorzenie odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek.
Odpowiadając na zarzuty odwołania dotyczące bezzasadnego, w ocenie skarżącej, rozpatrywania wobec wnioskodawczyni, przesłanek możliwości udzielenia jej pomocy w ramach pomocy de minimis, organ przyznał, że prowadzona przez zobowiązaną działalność gospodarcza została zawieszona, jednakże podkreślił że nie powoduje to utraty status przedsiębiorcy. Skarżąca na dzień wydania decyzji posiadała jako wspólnik spółki jawnej, status przedsiębiorcy. W dniu 29 lutego 2016r. złożony został wniosek o wykreślenie spółki z Krajowego Rejestru Sądowego, jednakże do chwili wykreślenia, organ w dalszym ciągu miał obowiązek rozpatrywać wniosek o umorzenie odsetek od należności z tytułu składek również w oparciu o przepisy dotyczące pomocy publicznej.
Rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 s.u.s. organ odmówił umorzenia zaległości stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności ani niebezpieczeństwo, iż w toku postępowania egzekucyjnego nie osiągnie się kwot przewyższających wydatki, gdyż zobowiązana na bieżąco reguluje zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu, jak również z zawartej z ZUS umowy o rozłożeniu należności na raty.
Analizując przedmiotową sprawę pod kątem przesłanek z art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o s.u.s., w zw. z § 3 ust.1 pkt 3 rozporządzenia, organ stwierdził że, mimo iż skarżąca wykazała trudną sytuację zdrowotną swoich dzieci, to jednak nie jest ona wystarczająca do umorzenia wnioskowanych zaległości. Zauważył że wprawdzie zobowiązana nie pracuje i przebywa na zwolnieniu chorobowym, oraz uzyskuje pomoc finansową od rodziców i zasiłek pielęgnacyjny na syna, to jednak mąż zobowiązanej podjął zatrudnienie w firmie, której głównym udziałowcem jest zobowiązana. Organ ustalił, że spółka reguluje swoje zobowiązania z tytułu składek, oraz wywiódł że prowadzona działalność generuje przychody, pozwalające na spłatę zobowiązań wobec ZUS. Tym samym uznał, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że trudności płatnicze zobowiązanej mają charakter stały i pogłębiający się, wykluczający szanse na poprawę jej sytuacji finansowej np. poprzez podjęcie pracy zarobkowej. Zauważył też, że pomimo trudności finansowych zobowiązana spłaca zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów w łącznej kwocie 1.712,75 zł miesięcznie oraz realizuje dobrowolnie zawartą umowę z ZUS o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Nie korzysta również z pomocy GOPS.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, podnosząc iż nie jest w stanie sprostać nałożonym na nią zobowiązaniom finansowym bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny oraz podkreśliła, że pomimo iż wykonuje obciążające ją zobowiązania, ich dalsze wykonywanie grozi niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny oraz negatywnymi konsekwencjami dla zdrowia dzieci.
Podkreśliła, że skoro nie prowadzi działalności gospodarczej od 2003r., to udzielona jej pomoc nie może być uznawana za pomoc de minimis, będąca pomocą publiczną udzielaną ze środków państwowych, na zasadach korzystniejszych od rynkowych, które mogłyby wpłynąć na wymianę handlową pomiędzy Państwami Członkowskimi UE. Skarżąca bowiem od dawna nie jest podmiotem konkurującym na rynku i nie powinny dotyczyć jej opisane obostrzenia, gdyż przesłaną umorzenia są jedynie osobiste okoliczności rodzinne.
Wskazała też, że winę za powstanie zaległości ponosi całkowicie ZUS, który wydawał kolejne zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami, uznając następnie nieopłacone składki za okres urlopu wychowawczego za zaległe. Odniosła się też do kwestii rozwiania umowy o prace, podkreślając było to konieczne z uwagi na sprawowanie opieki nad chorymi dziećmi.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie skarżąca oświadczyła, że zapadła już decyzja o wykreśleniu spółki w ramach której prowadziła działalność gospodarczą z Krajowego Rejestru Sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ZUS w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Jest to decyzja uznaniowa. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że kontrola decyzji uznaniowych jest co do zasady traktowana jako ograniczona. W pełnym zakresie sądy administracyjne kontrolują natomiast prawidłowość postępowania wyjaśniającego. Kontrola sprowadza się do badania czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Jeśli decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podlega ona uchyleniu na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit.c p.p.s.a. O tego rodzaju naruszeniach prawa można by mówić, gdyby organ dokonując oceny sprawy, pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdy pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, czy też pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia bowiem organu administracji od obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), całościowego wyjaśnienia sprawy i wydania decyzji przekonywującej pod względem faktycznym i prawnym.
Przedmiotowa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania zaskarżonej decyzji. Jakiekolwiek zmiany, zaistniałe po dniu wydania decyzji nie mogą bowiem mieć wpływu na prawidłowość działania organu.
Biorąc pod uwagę powyższy zakres zaskarżenia, skargę należy uznać za bezzasadną. Została bowiem wydana po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania dowodowego. W sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, a po dokonaniu jego oceny prawidłowo uznano, że nie zostały udowodnione okoliczności dotyczące istnienia przesłanek umorzeniowych. W rozpatrywanej sprawie brak także podstaw do uznania, że organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego.
Podstawę materialną zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej, stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 i 3a ustawy o s.u.s stanowiące o możliwości umarzania należności z tytułu składek w sytuacji ich całkowitej nieściągalności, a także o możliwości umarzania należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, w sytuacjach o których mowa w § 3 rozporządzenia.
Zgodnie z powołanym rozporządzeniem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.
W przedmiotowej sprawie, z uwagi na fakt, że zobowiązana dysponuje regularnym dochodem oraz majątkiem, w sposób oczywisty nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Sytuację skarżącej można natomiast rozpatrywać w kontekście zaistnienia przesłanek ujętych w §3 ust 3 rozporządzenia, jednakże od razu zauważyć należy, treść tego przepisu prowadzi do wniosku, że nie jest wystarczające samo powołanie się przez zobowiązanego na trudności w spłacie należności, wynikające z opisanych w przepisie przesłanek - konieczne jest natomiast wykazanie, że ze względu na stan majątkowy czy też sytuację rodzinną lub zdrowotną, zobowiązany nie jest w stanie uiścić powstałej należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego bądź członka jego rodziny.
W przedmiotowej sprawie podkreślić należy że, jak wynika z bezspornych ustaleń organu, skarżąca reguluje zobowiązania cywilnoprawne tj. spłaca raty kredytu hipotecznego oraz reguluje zobowiązania wynikające z zawartej z ZUS umowy o rozłożeniu należności na raty. Skarżąca obciążona obowiązkiem spłaty dodatkowo zobowiązań wobec ZUS, postrzega swoją sytuację jako ciężką, gdyż nie dysponuje środkami pozwalającymi na spłatę wszystkich zobowiązań. Sugeruje przy tym, iż nie może pozwolić sobie na nie spłacanie kredytu obciążonego hipoteką, gdyż doprowadziłoby to do trudnych do odwrócenia skutków oraz podkreśla, że zobowiązania te zaciągnięte zostały w czasie gdy ZUS nie ujawnił jeszcze żadnych nieprawidłowości w składanych przez skarżącą deklaracjach, utrzymując ją w przekonaniu, że nie istnieją jakiekolwiek zaległości.
Pomimo, iż przedstawiona przez zobowiązaną sytuacja faktyczna w istocie jawi się jako trudna, a skarżąca chcąc spłacić ciążące na niej zobowiązania zarówno publicznoprawne jaki i cywilnoprawne napotyka na trudności związane z brakiem dostatecznych środków, to jednak w tej sytuacji rację należy przyznać ZUS, że umorzenie skarżącej zaległości w chwili obecnej byłoby uprzywilejowywaniem zobowiązań cywilnoprawnych kosztem ogółu obywateli. Sytuacja skarżącej, pomimo niewątpliwych trudności, jest bowiem na tyle dobra, że wykonuje ona ciążące na niej zobowiązania, a dodatkowo istnieje perspektywa poprawy sytuacji materialnej strony w najbliższej przyszłości.
Nie sposób podzielić zarzutów skargi o dowolności decyzji organu. W sytuacji gdy skarżąca dobrowolnie przystąpiła do programu ratalnego i sukcesywnie spłaca należności, w tym także odsetki, których umorzenia się domaga, zupełnie zasadnym jest wniosek organu, że jakkolwiek trudna jest sytuacja skarżącej, to nie stoi ona na przeszkodzie spłacie zobowiązania, a choroba dzieci i konieczność sprawowania nad nimi opieki nie wyklucza perspektywy poprawienia się sytuacji majątkowej rodziny na przyszłość. Mąż skarżącej podjął prace w spółce, której głównym udziałowcem jest skarżąca, co oznacza że istnieją widoki na poprawę sytuacji materialnej rodziny w przyszłości.
W orzecznictwie sądowym ostatnich lat, utrwalił się pogląd, zgodnie z którym, w interesie publicznym rozważanym w przypadku umorzenia zaległości, jest nie tylko dbałość o priorytetowe regulowanie należności na rzecz Skarbu Państwa lecz również minimalizowanie wydatków z budżetu państwa, związanych ze świadczeniem pomocy społecznej, osobie która w skutek decyzji organu pozbawiona zostałaby możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych i byłaby zmuszona do sięgania do środków pomocy państwa. Poglądu tego nie można jednak rozszerzać poza racjonalne granice, stosując preferencje wobec osób, których ogólna sytuacja materialna nie jest zła, lecz które na skutek wielorakich zobowiązań z innych tytułów, będących konsekwencją uprzednio podjętych decyzji, mogą potencjalnie popaść w niedostatek. Innymi słowy nie można poczytywać za spełniające przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych, osób, które nie dysponują środkami na wykonanie zobowiązań publicznoprawnych jedynie z uwagi na preferowanie wykonywania zobowiązań cywilnoprawnych, nawet jeśli niewykonanie tych zobowiązań wiązałoby się daleko idącymi konsekwencjami dla zobowiązanego. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby bowiem nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa czyli kosztem ogółu obywateli. Instytucja umorzenia zaległości służy bowiem wsparciu obywateli w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi, chorobą czy innymi niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami. Nie może być jednakże wykorzystywana do celów wręcz komercyjnych - w tym przypadku do ułatwienia skarżącej dalszej spłaty zaciągniętego kredytu hipotecznego, kosztem realizowania zobowiązań publicznoprawnych.
Skoro ustalono, że zobowiązana dysponuje wypracowanym wcześniej majątkiem w postaci części domu oraz gospodarstwa rolnego, a także osiąga na bieżąco regularne przychody, przy braku innych okoliczności szczególnych - organ nie miał podstaw do stwierdzenia, że zobowiązany spełnia przesłanki do umorzenia zaległości.
Odnosząc się do argumentów skargi dotyczących pomocy de minimis, podkreślić należy za organem podatkowym że mimo, iż skarżąca zgłosiła zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej, to na dzień wydania decyzji w sprawie, pozostawała podmiotem zarejestrowanym w rejestrze przedsiębiorców – organ miał zatem podstawy do traktowania skarżącej jako przedsiębiorcy. Jakiekolwiek zmiany dokonane w zakresie wpisów do KRS dokonane po dacie wydania zaskarżonej decyzji, nie mogą stanowić podstawy zarzutów przeciwko prawidłowości tej decyzji. Podniesione przez skarżącą argumenty dotyczące nieuczestniczenia w obrocie gospodarczym, choć nie pozbawione racji, nie mogą w żadnym wypadku przesądzać w kwestii statusu przedsiębiorcy, który niewątpliwie skarżąca w chwili wydawania decyzji posiadała. Zauważyć należy też że kwestie związane z zasadami pomocy de minimis nie były samodzielną podstawą negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej - odmowa umorzenia skarżącej wnioskowanych odsetek, nastąpiła również w wyniku rozpatrzeniu sytuacji rodzinnej zdrowotnej i finansowej rodziny skarżącej.
Tym samym, kontrolując pawiowość zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że w ustalonej kompleksowo przez organ sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej nie sposób dopatrywać się przesłanek do umorzenia zaległości. Organ orzekający wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i dokonał ich oceny, co znalazło swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy, jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Podnoszone okoliczności nie zostały pominięte przez organ orzekający, jednakże zostały one ocenione jako nie dające wystarczających podstaw do zastosowania instytucji umorzenia zaległości. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów prawa procesowego. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji organ wydał rozstrzygnięcie, które nie narusza prawa, co nie wyklucza, że dynamicznie zmieniająca się sytuacja materialna, rodzinna i życiowa skarżącej, może stanowić w przyszłości asumpt do wystąpienia z nowym wnioskiem, właśnie z uwagi na zmianę okoliczności faktycznych.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło