II FZ 307/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, , , po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 113/16 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 25 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 113/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił J. W. (dalej: "skarżąca") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 25 listopada 2015 r. w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2008 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podniósł, że wniosek (pomimo uzasadnienia) nie spełnia wymogów określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Skarżąca wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki dla jej gospodarstwa domowego. Zwróciła uwagę na wysoką kwotę ciążących na niej zobowiązań wynikających z decyzji podatkowej, której wykonanie może spowodować pozbawienie skarżącej posiadanego majątku, a także na zobowiązania cywilnoprawne z tytułu pożyczek. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wskazane okoliczności nie wykazały dostatecznie istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Powołana przez skarżącą argumentacja nie zawierała przekonującego uzasadnienia tezy o możliwości zaistnienia, na skutek wykonania zaskarżonej decyzji, znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sama zapłata należności w wysokości blisko 70.000 zł nie może być w okolicznościach badanej sprawy uznana za wywołującą nieodwracalne skutki. Skarżąca nie wykazała, iż toczy się postępowanie egzekucyjne i jest w takiej fazie, że realnym staje się zagrożenie pozbawiania jej nieruchomości, w której zamieszkuje. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że dochody z emerytur jakie osiąga wraz z mężem są nieznaczne w stosunku do zobowiązania jakie małżonkowie mają łącznie do zapłacenia. Wskazała również, że wartość posiadanego samochodu to ok. 5.500 zł, a oszczędności uzyskane z emerytur wynoszą ok. 15.000 – 20.000 zł. W takich okolicznościach, w ocenie skarżącej, już na wstępie postępowania egzekucyjnego, które nie było wszczęte w momencie składania skargi wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wiadome było, iż jedyną realną możliwością wyegzekwowania zobowiązania będzie skierowanie egzekucji do domu rodzinnego skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: np. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., II FSK 1064/12; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., II FSK 2540/13 i powołane tam orzecznictwo, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy jest niewystarczające. Na wnioskodawcy spoczywa, więc obowiązek szczegółowego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest, natomiast wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również okoliczności wynikających z akt sprawy, pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W sytuacji zaś, gdy strona nie wskazuje we wniosku na ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie, Sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach pominął istotną, podniesioną we wniosku okoliczność, a mianowicie zagrożenie pozbawienia skarżącej nieruchomości, na której zamieszkuje. Skarżąca w swoim wniosku sygnalizowała, że z uwagi na jej sytuację materialną i uzyskiwane dochody realna jest możliwość skierowania egzekucji tak znacznej kwoty do nieruchomości w postaci domu rodzinnego. W sytuacji ewentualnej egzekucji z tej nieruchomości istnieje zagrożenie, że jej rodzina pozostanie bez "dachu na głową". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, iż powyższa okoliczność może być istotna z punktu widzenia spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Dla oceny realności sygnalizowanego przez skarżącą zagrożenia, należało więc argument ten rozważyć w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, także sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącej. Warto także zauważyć, że wobec skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne co wynika z dokumentów dołączonych do zażalenia (k.98-102). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy pojmować jako taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, co niewątpliwie miałoby miejsce w przypadku utraty przez skarżącą nieruchomości. Mając na względzie powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.