II OSK 3076/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-08-24
Skład orzekający: Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędzia NSA del. Andrzej Wawrzyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka przejmująca może być adresatem kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, jeśli do nielegalnego użytkowania przystąpiła spółka przejęta?Ratio decidendi
Kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego może być nałożona wyłącznie na inwestora, który przystąpił do użytkowania obiektu z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego. Spółka przejmująca może być adresatem takiej kary tylko wtedy, gdy to ona sama przystąpiła do nielegalnego użytkowania obiektu po dniu przejęcia. Nie można nałożyć kary na spółkę przejmującą za działania spółki przejętej, ponieważ kara ta jest sankcją administracyjną, która powstaje z chwilą wydania postanowienia przez organ administracji, a nie z mocy prawa w momencie przystąpienia do użytkowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania stacji transformatorowej na spółkę T. S.A. jako następcę prawnego spółki V. S.A., która jako inwestor przystąpiła do użytkowania obiektu przed zawiadomieniem o zakończeniu budowy. Spółka T. S.A. kwestionowała możliwość nałożenia na nią kary za działania poprzednika prawnego oraz podnosiła zarzut przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, akceptując stanowisko organów nadzoru budowlanego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA w Gliwicach oraz zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. S.A. kwotę 6100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędzia NSA del. Andrzej Wawrzyniak Protokolant: starszy asystent sędziego Anita Lewińska - Karwecka po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. [...] S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 366/15 w sprawie ze skargi T. [...] S.A. z siedzibą w K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...], 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. [...] S.A. z siedzibą w K. kwotę 6100 (sześć tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 16 września 2015 r., sygnatura akt II SA/Gl 366/15, przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w K, oddalił skargę T. S.A. w K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lutego 2015 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] z [...] września 2013 r. o wymierzeniu skarżącej kary z tytułu nielegalnego użytkowania stacji transformatorowej. Wyrok Sądu pierwszej instancji zapadł w następujących istotnych okolicznościach sprawy.
Starosta [...] decyzją z [...] czerwca 2009 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił V. [...] S.A. w G. pozwolenia na budowę stacji transformatorowej wraz z włączeniem do sieci SN w K. przy ul. [...] na działkach nr [...], [...],[...],[...],[...] i [...].
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] postanowieniem z [...] września 2013 r., powołując się na art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59f ust. 1, 2 i 3, art. 59g ust. 1 i 2, art. 80 ust. 2 pkt 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, wymierzył T. S.A. w K. karę z tytułu nielegalnego użytkowania tej stacji transformatorowej, w wysokości 40.000 zł. Organ nadzoru budowlanego ustalił, że roboty budowlane zostały zakończone 12 listopada 2009 r., do użytkowania stancji transformatorowej przystąpiono 16 grudnia 2009 r., zaś inwestor zawiadomienie o zakończeniu budowy złożył 4 września 2012 r. Uwzględniając te okoliczności organ administracji uznał, że inwestor użytkował nielegalnie obiekt budowlany od 2009 do 2012 roku, co uzasadnia nałożenie kary z tego tytułu. Ustalając wysokość kary organ administracji przyjął kategorię obiektu budowlanego wskazaną w pozwoleniu na budowę, mianowicie XXVI.
Na skutek zażalenia skarżącej [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2013 r. w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy uznał, że nie wyjaśniono prawidłowo, jakiej kategorii jest obiekt budowlany, którego dotyczy sprawa i w związku z tym stwierdził, że konieczne jest przeprowadzenie oględzin tego obiektu budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 7 sierpnia 2014 r., sygnatura akt II SA/Gl 366/14, na skutek skargi skarżącej, w której kwestionowano niekorzystne w jej ocenie stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu postanowienia organu odwoławczego, uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] grudnia 2013 r. WSA w Gliwicach przyjął, że w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego organ administracji jest związany ustaleniem kategorii obiektu budowlanego zawartym w pozwoleniu na budowę, w związku z czym uznał, że uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na nieprawidłowe ustalenie kategorii obiektu budowlanego nie było zasadne. Niemniej uznał, że wymagał wyjaśnienia współczynnik wielkości obiektu budowlanego, przy czym przyjął, że współczynnik ten w przypadku obiektów budowlanych kategorii XXVI zależy od powierzchni, w związku z czym stwierdził, że przeprowadzenie oględzin obiektu budowlanego, którego dotyczy sprawa, jest konieczne, ale z uwagi na potrzebę ustalenia współczynnika jego wielkości.
Niezależnie od tego Sąd wskazał, że pominięto art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego, w którym stanowi się, że do kar z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w związku z czym powstała wątpliwość, czy organ odwoławczy nie nakazał Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego prowadzenia postępowania, które powinno być – przy założeniu wystąpienia przedawnienia – umorzone. Wskazał przy tym, że w aktach sprawy znajduje się sporządzone w dniu 31 września 2009 r. zawiadomienie o zakończeniu budowy stacji transformatorowej, które do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wpłynęło w dniu 4 października 2012 r. Ponadto stwierdził, że w aktach nie ma zawiadomienia o wszczęciu postępowania, ale pierwsza czynność w tym postępowaniu miała miejsce 26 marca 2013 r., a samo wymierzenie przez organ pierwszej instancji kary z tytułu nielegalnego użytkowania nastąpiło postanowieniem z [...] września 2013 r. Uznał też, że data złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy jest decydująca dla ustalenia początku biegu trzyletniego terminu przedawnienia wymierzenia kary za rozpoczęcie użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem art. 54 lub 55 Prawa budowlanego, chyba że organ już wcześniej stwierdził fakt rozpoczęcia użytkowania obiektu niezgodnie z prawem. Formułując zalecenia, co do dalszego postępowania WSA w Gliwicach stwierdził, że organ odwoławczy powinien m.in. odnieść się do zagadnienia związanego ze stosowaniem art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z [...] lutego 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2013 r. Na podstawie postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego na jego zlecenie przez organ pierwszej instancji ustalił współczynnik wielkości obiektu budowlanego w wysokości 1 oraz że organ pierwszej instancji nie dowiedział się o przystąpieniu do użytkowania obiektu budowlanego, którego dotyczy sprawa, przed zawiadomieniem go o zakończeniu jego budowy, czyli przed 4 października 2012 r. W związku z pierwszym ustaleniem uznał, że wymiar kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego jest zgodny z prawem, zaś w związku z drugim ustaleniem przyjął, że w sprawie nie doszło do przedawnienia możliwości wymierzenia tej kary.
Ponadto organ odwoławczy stwierdził (jak zaznaczył – "z ostrożności procesowej"), że do nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, którego dotyczy sprawa, przystąpił w dniu 16 grudnia 2009 r. V. [...] S.A. w G., która zmieniła w dniu 20 lutego 2012 r. firmę na T. [...] S.A. w G., a z dniem 26 listopada 2012 r. przestała istnieć na skutek wykreślenia z rejestru sądowego w związku z przejęciem jej przez skarżącą w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. W ocenie organu odwoławczego, z art. 494 w zw. z art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. wynika sukcesja praw nie tylko natury prywatnoprawnej, ale i publicznoprawnej w związku z czym dotyczy ona także "skutków naruszenia obowiązków o charakterze publicznoprawnym". Dodał też, że w przypadku przyjęcia, że brak możliwości wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego następcy prawnemu wynika wyłącznie z tego, że to spółka przejmowana była inwestorem oraz że to ona dopuściła się nielegalnego użytkowania, prowadziłby do akceptacji sytuacji, w której następca prawny takiego inwestora mógłby użytkować obiekt budowlany bez potrzeby zawiadomienia o zakończeniu budowy, bądź wymaganego pozwolenia na użytkowanie. Doprowadziłoby to do nierównego traktowania oraz do umożliwienia obejścia prawa i uniknięcia odpowiedzialności za delikt administracyjny poprzez przeprowadzenie procedury połączenia osób prawnych. Mając to na uwadze [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że prawidłowo karę z tytułu nielegalnego użytkowania stacji transformatorowej wymierzono skarżącej, która na podstawie art. 494 k.s.h., jako następca prawny V. [...] S.A. w G., przejęła cały majątek przejmowanej spółki w tym "również skutki naruszenia obowiązków o charakterze publicznoprawnym, przez które w niniejszej sprawie należy także rozumieć naruszenie art. 54 [Prawa budowlanego] (...) i związane z tym konsekwencje prawne przewidziane w art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane".
W skardze skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez skierowanie zaskarżonego postanowienia do T. S.A. w K. zamiast do podmiotu, który przystąpił do użytkowania stacji transformatorowej, czyli V. [...] S.A. w G.,
- art. 105 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, gdyż ze względu na wykreślenie V. [...] S.A. w G. z rejestru sądowego postępowanie administracyjne należało umorzyć jako bezprzedmiotowe,
- art. 21 § 1 oraz art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że możliwość wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego nie uległa przedawnieniu.
Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne są okoliczności związane z faktem przystąpienia do użytkowania stacji transformatorowej. Dodał też, że WSA w Gliwicach przesądził już kwestie związane z kategorią obiektu budowlanego oraz naruszeniem przepisów ustawy Prawo energetyczne. Z tego względu – jak wyjaśnił - Sąd pierwszej instancji odniósł się jedynie do zarzutów skargi, uznając je za nieuzasadnione.
Sąd pierwszej instancji zaakceptował ustalenia organu odwoławczego dotyczące podmiotu, któremu wymierzono grzywnę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, stwierdzając, że nie było kwestionowane, iż skarżąca jest następcą prawnym V. [...] S.A. w G. oraz że w związku z tym, na podstawie art. 494 k.s.h., wstąpiła we wszystkie jej prawa i obowiązki.
Sąd pierwszej instancji zgodził się także z przyjętą przez organ drugiej instancji wykładnią art. 21 § 1 oraz art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego, wskazując, że od zawiadomienia o zakończeniu budowy, a postanowieniem o wymierzeniu kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, upłynął niecały rok oraz że w świetle art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 tej ustawy, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
W skardze kasacyjnej skarżąca, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania.
Przytaczając podstawy kasacyjne związane z naruszeniem przepisów postępowania skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez nałożenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego na skarżącą zamiast na podmiot, który przystąpił do użytkowania stacji transformatorowej, czyli V. [...] S.A. w G.,
- art. 105 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, gdyż ze względu na wykreślenie inwestora i jednocześnie sprawcy nielegalnego przystąpienia do użytkowania – V. [...] S.A. w G. z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), nie można było kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego nałożyć na inny podmiot, mianowicie skarżącą, co oznacza, że postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, mianowicie z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, że inwestor (sprawca) V. [...] S.A. w G. zawiadomiła organ administracji o zakończeniu budowy w dniu 31 września 2012 r., przed połączeniem się za skarżącą w dniu 1 października 2012 r.
Przytaczając podstawy kasacyjne związane z naruszeniem prawa materialnego skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 494 § 1 i 2 k.s.h. w zw. z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że na następcę prawnego inwestora można nałożyć karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego przez inwestora, pomimo tego, że po pierwsze, inwestor, a nie jego następca prawny przystąpił do nielegalnego użytkowania, po drugie, przepisy Prawa budowlanego nie przewidują sukcesji generalnej w zakresie deliktu administracyjnego, polegającego na nieterminowym zawiadomieniu organu administracji o zakończeniu budowy, następców prawnych stron procesu budowlanego, po trzecie, przepisy Prawa budowlanego nie przewidują sukcesji generalnej w odniesieniu do kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektów budowlanych, po czwarte, inwestor zawiadomił organ administracji o zakończeniu budowy przed połączeniem z następcą prawnym,
- art. 21 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że w tej sprawie kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego nie uległa przedawnieniu.
We wnioskach skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Biorący udział w sprawie Prokurator Prokuratury Regionalnej w K. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna opiera się na usprawiedliwionej podstawie. Przytoczone podstawy kasacyjne dotyczą w istocie dwóch zagadnień. Po pierwsze możliwości nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego na następcę prawnego inwestora, który przystąpił do tego użytkowania; po drugie, przedawnienia możliwości wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Zarzuty dotyczące pierwszego zagadnienia są zasadne z następujących powodów.
Kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego wymierzana jest – jak wynika z art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) – w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 lub art. 55 Prawa budowlanego, czyli przed zawiadomieniem właściwego organu administracji o zakończeniu budowy (art. 54) lub przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego (art. 55). Z kolei z art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego wynika, że to inwestor jest zobowiązany zawiadomić o zakończeniu budowy albo złożyć wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. W związku z tym nie powinno ulegać wątpliwości, że jedynie inwestor może naruszyć art. 54 lub art. 55 Prawa budowlanego przez przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego bez zawiadomienia o zakończeniu budowy albo bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Tym samym kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego może być nałożona jedynie na inwestora.
Inwestorem jest podmiot, któremu w pozwoleniu na budowę zezwolono na rozpoczęcie i prowadzenie robót budowlanych, czyli podmiot, który jako inwestor został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę (§ 3 obowiązującego w chwili wydawania zaskarżonego przed Sądem pierwszej instancji postanowienia rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę oraz § 6 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzji o pozwoleniu na budowę, oraz zgłoszenia budowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego ). W Prawie budowlanym uregulowano przeniesienie pozwolenia na budowę (art. 40). W razie takiego przeniesienia inwestorem jest podmiot, na którego przeniesiono pozwolenie na budowę. Poza tym przypadkiem Prawo budowlane nie reguluje innej sytuacji, w której doszłoby do przejścia uprawnień i obowiązków wynikających z pozwolenia na budowę. W ocenie NSA rozpoznającego sprawę można jednak przyjąć, że pozwolenie na budowę, jako swego rodzaju zezwolenie (zgodnie z art. 3 pkt 12 Prawa budowlanego przez pozwolenie na budowę rozumie się decyzję administracyjną zezwalającą na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego), mieści się w zakresie terminu "zezwolenie" użytego w art. 494 § 2 k.s.h. Można zatem uznać, że w razie przejęcia spółki, na rzecz której wydano pozwolenie na budowę, z dniem przejęcia na spółkę przejmującą przechodzą uprawnienia i obowiązki związane z udzieleniem tego pozwolenia na budowę. Wówczas spółka przejmująca może być także adresatem postanowienia o wymierzeniu kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, jeżeli przystąpi do użytkowania obiektu budowlanego bez zawiadomienia o zakończeniu budowy albo bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.
Brak natomiast podstaw prawnych do uznania, że spółka przejmująca może być adresatem postanowienia o wymierzeniu kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego wówczas, gdy do użytkowania obiektu budowlanego przystąpiła spółka przejęta. Kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego jest świadczeniem publicznoprawnym, które powstaje na skutek wydania przez właściwy organ administracji postanowienia (art. 59g ust. 1 i 2 w zw. z art. 57 ust. 7 i art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego). Nie powstaje ona więc z mocy samego prawa w chwili przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem art. 54 lub art. 55 Prawa budowlanego. Nie można więc mówić o przejściu na spółkę przejmującą obowiązku zapłaty kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, co do której nie wydano jeszcze stosownego postanowienia.
Ponadto uznanie, że w sytuacji, która polega na tym, że spółka przejęta przystąpiła do nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, karę z tego tytułu można wymierzyć spółce przejmującej, sprzeciwia się istocie tej kary, jako sankcji administracyjnej, mającej na celu wymuszenie, aby inwestorzy stosowali się do obowiązków wynikających z art. 54 i art. 55 Prawa budowlanego. Spółka przejmująca, która przejęła spółkę przejętą po przystąpieniu przez tą ostatnią do użytkowania obiektu budowlanego, nie ma żadnej możliwości uniknięcia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, w szczególności poprzez pożądane przez ustawodawcę działanie zgodne z Prawem budowlanym (zawiadomienie o zakończeniu budowy albo wystąpienie o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego), gdyż zdarzenie, od którego zależy możliwość wymierzenia tej kary, już wystąpiło.
W ocenie NSA, spółka przejmująca spółkę będącą inwestorem obiektu budowlanego może być adresatem postanowienia o wymierzeniu kary z tytułu nielegalnego użytkowania tego obiektu budowlanego, tylko wtedy, gdy to ona przystąpi do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem art. 54 albo art. 55 Prawa budowlanego. Dopiero bowiem z dniem przejęcia na spółkę przejmującą przechodzą prawa i obowiązki przejętego inwestora, a więc także obowiązek zawiadomienia o zakończeniu budowy albo uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego.
Wbrew twierdzeniom organu administracji takiej wykładni nie stoi na przeszkodzie fakt, że w ten sposób może dojść do sytuacji, która będzie polegała na tym, że będzie użytkowany obiekt budowlany bez zawiadomienia o zakończeniu budowy lub bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Należy zwrócić uwagę, że sytuacja taka nie jest nie do wyobrażenia, gdyż przewiduje ją sam ustawodawca, który poprzez odesłanie do przepisów działu III Ordynacji podatkowej zakłada, że wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego ulega przedawnieniu, co pozbawia organy nadzoru budowlanego instrumentu służącego wymuszeniu złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy albo wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Ponadto można przyjąć, że w takim przypadku organy nadzoru budowlanego mogą wykonać swoje zadanie polegające na sprawdzeniu, czy obiekt budowlany został wykonany zgodnie z zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę projektem budowlanym i przepisami, stosując ogólne uprawnienie wynikające z art. 81c ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie zostało ustalone, że do użytkowania obiektu budowlanego przystąpiła V. [...] S.A. w G. oraz że zdarzenie to miało miejsce przed dniem przejęcia (odpowiednio 16 grudnia 2009 r. i 26 listopada 2012 r.). Tym samym nie było podstaw do zastosowania art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w odniesieniu do skarżącej.
Odnosząc się do podstawy kasacyjnej związanej z przedawnieniem możliwości wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego NSA zauważa, że w tym zakresie, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst - Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), jest związany oceną prawną wyrażoną przez WSA w Gliwicach w wyroku z 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 366/14. Z oceny tej zaś jasno wynika, że dla ustalenia początku biegu trzyletniego terminu przedawnienia wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego znaczenie ma data złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy, co mając na uwadze prowadzi do wniosku, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przedawnienie nie nastąpiło. Z tego względu ta podstawa kasacyjna jest niezasadna.
W tym stanie rzeczy NSA, na mocy art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a., rozpoznając skargę uchylił zaskarżone przed Sądem pierwszej instancji postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
Wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku Sądu pierwszej instancji, którym oddalono skargę, oraz wobec uwzględnienia skargi NSA, na mocy art. 203 pkt 1, art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego, przy czym uwzględnił, że przedmiotem zaskarżenia było postanowienie organu administracji określające należność pieniężną, co powoduje że zarówno koszty sądowe, jak i wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej zostały ustalone w zależności od wysokości tej należności.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło