II OSK 67/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-07
Skład orzekający: Włodzimierz Ryms, Zdzisław Kostka, Leszek Kiermaszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, jeśli skarżący powołuje się na okoliczności, które mogły nie być objęte kognicją sądu?Ratio decidendi
Prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną sam w sobie nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Konieczna jest ocena, czy nie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji, które przez sąd administracyjny nie mogły być brane pod uwagę, np. z powodu braku legitymacji skarżącego lub wykrycia po wyroku innej ostatecznej decyzji załatwiającej sprawę administracyjną. Jeśli jednak skarżący w istocie polemizuje z prawną oceną dokonaną przez sąd w prawomocnym wyroku, nie można wszcząć postępowania o stwierdzenie nieważności.Stan faktyczny
Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego. Organy administracji odmawiały wszczęcia postępowania, powołując się na prawomocny wyrok WSA w Białymstoku oddalający skargę na tę decyzję. Po uchyleniu przez NSA wyroku WSA w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, sprawa wróciła do ponownego rozpoznania. WSA w Warszawie ponownie oddalił skargę, uznając, że okoliczności podnoszone przez skarżącą były już przedmiotem oceny sądu w 2005 r. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów PPSA i wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Zdzisław Kostka (spr.) del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant starszy asystent sędziego Anna Pośpiech-Kłak po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1262/16 w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 sierpnia 2016 r., sygnatura akt VII SA/Wa 1262/16, oddalił skargę S. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2013 r., którym utrzymano w mocy postanowienie tego organu z [...] czerwca 2013 r. o odmowie wszczęcia na żądanie skarżącej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2004 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z [...] października 2004 r. o nakazaniu skarżącej rozebrania budynku gospodarczego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wyrok ten został wydany w następujących istotnych okolicznościach sprawy.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, odmawiając postanowieniami z [...] czerwca 2013 r. i [...] lipca 2013 r. wszczęcia na żądanie skarżącej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2004 r., powołał się na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z 24 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 36/05, oddalił skargę skarżącej na tę decyzję. W ocenie organu administracji, uwzględniając art. 170 p.p.s.a. i uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, fakt ten powoduje, że niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2004 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2097/13, oddalił skargę skarżącej na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2013 r., uznając to postanowienie i wyrażoną w nim ocenę za prawidłowe.
Naczelny Sąd Administracyjny, w następstwie skargi kasacyjnej skarżącej, wyrokiem z 15 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1757/14, uchylił wyrok WSA w Warszawie z 3 kwietnia 2014 r. i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. NSA przede wszystkim przyjął, że powodem uwzględnienia skargi kasacyjnej jest to, iż Sąd pierwszej instancji, mimo powołania się na uchwałę NSA z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, wysnuł błędne wnioski. Sąd drugiej instancji stwierdził, że wbrew przyjętemu przez WSA w Warszawie stanowisku, sama okoliczność wydania wyroku z 24 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 36/05, nie przesądza o niedopuszczalności wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, będącej przedmiotem tego wyroku. Z uchwały z 7 grudnia 2009 r. wynika bowiem, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (od 11 kwietnia 2011 r. postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania), wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest więc stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, to wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd - zgodność z prawem zakwestionowanej decyzji). Jednocześnie NSA zwrócił uwagę, że możliwa jest i taka sytuacja, w której podmiot występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący podanie o stwierdzenie nieważności decyzji. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji. W tym stanie rzeczy wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, od której skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powoduje konieczność wstępnego zbadania przez organ, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania tego żądania. Dokonanie tego rodzaju ustalenia będzie z reguły wymagało zapoznania się z uzasadnieniem wyroku oddalającego skargę na zakwestionowaną decyzję ostateczną oraz aktami sprawy.
Dalej NSA podał, że w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku sporządził uzasadnienie wyroku z 24 maja 2005 r. Nadto są akta administracyjne dotyczące rozbiórki, wznowienia postępowania i postępowania nieważnościowego. W takiej sytuacji jest możliwość zbadania argumentów podnoszonych przez stronę i zakresu kontroli, której dokonał sąd administracyjny. NSA uznał, że jakkolwiek Sąd pierwszej instancji przywołał fragment wskazanej wyżej uchwały dotyczący zakresu dokonanej przez sąd kontroli, to jednak zabrakło jakiejkolwiek oceny w tym zakresie. Tymczasem we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i w pismach procesowych skarżąca powołała się m.in. na naruszenie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., art. 40, art. 37 ust. 1 i 2, art. 36 i art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r., § 109 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 156 § 1 pkt 1 i 7 k.p.a. Podniosła kwestie dotyczące braku ekspertyzy, charakteru budynku i okoliczność, że budynek został wybudowany w 1990 r. w obrębie wsi S., a orzeczenie zapadło po uzyskaniu przez wieś statusu miasta. Nadto wskazała, że na działce nr [...], na której znajduje się budynek gospodarczy podlegający rozbiórce, istnieje więcej niż jeden obiekt budowlany i w sytuacji, gdy decyzją nakazano rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku bez określenia jego charakteru i wymiarów, zasadnym byłoby wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego jako dotkniętej wadą kwalifikowaną. Zdaniem skarżącej, osnowa decyzji budzi wątpliwości, gdyż obowiązek nie został sformułowany precyzyjnie.
W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę winien ocenić legalność zaskarżonego postanowienia mając na uwadze prawidłowe rozumienie uchwały NSA z 7 grudnia 2009 r., w tym powinien ustalić zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, zarzutów podnoszonych wówczas i obecnie przez skarżącą oraz ocenić, czy WSA w Białymstoku wydając wyrok z 24 maja 2005 r. ocenił wszystkie kwestie, czy też poza oceną Sądu pozostały kwestie, które mogą uzasadniać wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę. Jak wskazał, od powyższej oceny zależy ustalenie, czy w sprawie zachodzi przesłanka przedmiotowa powodująca niedopuszczalność wszczęcia postępowania nieważnościowego (res iudicata). Oceny tych kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zdaniem NSA, zabrakło.
Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę skarżącej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że kierował się – stosownie do art. 190 p.p.s.a. – wykładnią prawa przedstawioną przez NSA w wyroku z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1757/14.
Sąd uznał, że zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma to, że decyzja, o stwierdzenie nieważności której wystąpiła skarżąca, była poddana już kontroli sądowoadministracyjnej. WSA w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z 24 maja 2005 r. oddalił bowiem skargę skarżącej na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2004 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął, że okoliczność ta stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności i uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. W takiej zaś sytuacji, w ocenie Sądu, organ nie mógł przystąpić do merytorycznej oceny podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności zarzutów skierowanych pod adresem kwestionowanej decyzji o nakazie rozbiórki.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji, powołując treść uchwały NSA z 7 grudnia 2009 r., stwierdził, że w tej sprawie koniecznym było zbadanie, czy okoliczności przywołane przez skarżącą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji były znane Sądowi badającemu tę decyzję i zostały objęte orzeczeniem tego Sądu z 24 maja 2005 r. Wyjaśnił, że okoliczności te winny odpowiadać przesłankom wymienionym w art. 156 § 1 k.p.a., co z kolei wymagało zapoznania się z uzasadnieniem zapadłego w sprawie wyroku, treścią rozpoznawanej wówczas przez Sąd skargi, jak i aktami sprawy.
I tak Sąd pierwszej instancji przyjął, że w wyroku z 24 maja 2005 r. WSA w Białymstoku wyraźnie zaznaczył, że rozpoznawana skarga jest niezasadna, albowiem decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2004 r. nie narusza prawa. WSA w Białymstoku uznał, że ustalenie daty wzniesienia spornego obiektu budowlanego na okres przypadający przed wejściem w życie ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, tj. 1990 r., wyłączyło możliwość stosowania do stwierdzonej samowoli budowlanej art. 48 tej ustawy. Dalej, powołując się na art. 103 ust. 2 zdanie drugie Prawa budowlanego z 1994 r. Sąd wskazał, że do takich obiektów należy stosować przepisy dotychczasowe, co oznacza, że skarżąca ponosić będzie konsekwencje samowoli budowlanej według odpowiednich przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., w tym art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, który stoi na przeszkodzie w zalegalizowaniu spornego obiektu budowlanego. Uznano bowiem, że budynek gospodarczy narusza rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż powoduje pogorszenie warunków użytkowych ze względu na przeznaczenie inwentarskie, jak również stwarza zagrożenie dla ludzi i mienia ze względu na stan techniczny - ściany konstrukcyjne budynku posadowionego w granicy działki są grubości 12 cm i 18 cm, zamiast minimalnej grubości 25 cm, krokwie nie są zakotwione w ścianie, co grozi zawaleniem dachu, istnieją nieprawidłowości w kwestii odprowadzania ścieków. W oparciu o powyższe Sąd pierwszej instancji uznał, że uwzględniano datę realizacji obiektu, jego usytuowanie względem granic nieruchomości, jak również sposób jego wykonania, że znaczenie prawne miały w istocie tylko okoliczności związane z wykonaniem tego obiektu w warunkach samowoli budowlanej pod rządami poprzedniej ustawy budowlanej oraz jego stan techniczny, że żadne inne okoliczności nie miały dla tej oceny prawnego znaczenia. Wyjaśniono, że Sąd miał przy tym na uwadze tak sentencję decyzji nakazującej rozbiórkę, jak i fakt istnienia na działce nr [...] dwóch budynków gospodarczych, w tym objętego decyzją o nakazie rozbiórki.
Dalej Sąd pierwszej instancji zestawił te ustalenia z treścią zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, w szczególności zarzutem błędnej wykładni art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., niezastosowania art. 36 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. i uniemożliwienia w ten sposób doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami, zarzutem naruszenia art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz § 109 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także zarzutem nieprecyzyjnego sformułowania obowiązku rozbiórki, w tym znaczeniu, że na działce nr [...] istnieje więcej niż jeden obiekt budowlany, a w decyzji nakazano rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku zlokalizowanego na tej działce bez określenia jego charakteru i wymiarów. Na tej podstawie uznał, że skarżąca nie wskazała na nowe okoliczności faktyczne mogące mieć znaczenie w kontekście art. 156 § 1 k.p.a., a przy tym nieznane Sądowi orzekającemu w 2005 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, argumenty podniesione w tym wniosku stanowią w istocie próbę podważenia przyjętej wówczas przez Sąd oceny prawnej i są wyrazem polemiki z tą oceną. Argumentacja wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wskazuje w istocie tylko i wyłącznie na wadliwą ocenę prawną przyjętą w kontrolowanej przez WSA w Białymstoku decyzji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, taka argumentacja mogła być skutecznie podnoszona jedynie w skardze kasacyjnej od wyroku tego Sądu.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że podniesione przez skarżącą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji okoliczności nie uzasadniają wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zastrzeżenia skarżącej i przywołane na ich poparcie okoliczności były bowiem znane Sądowi oceniającemu kwestionowaną decyzję, tak jak sentencja decyzji, czy sposób usytuowania budynku na nieruchomości, i nie mogą być one jeszcze raz przedmiotem analizy, tym razem organu, w postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności, albo stanowią próbę podważenia dokonanej przez Sąd w 2005 r. oceny prawnej, a jako takie nie mogą być skutecznie podnoszone we wskazanym postępowaniu, w którym to organ nie może zajmować stanowiska sprzecznego ze stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym wyroku Sądu. Organ ten nie może bowiem dokonywać innych ocen od tych dokonanych już prawomocnie w sprawie przez sąd administracyjny, gdyż stoi temu na przeszkodzie art. 170 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 190, art. 170 i art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu przez Sąd pierwszej instancji wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku NSA z 15 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1757/14,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na sporządzeniu wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia wyroku, z którego wynika, że:
a) "w ocenie sądu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wydając wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 36/05 nie badał kwestii osnowy decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego bez dokładnego wskazania obiektu podlegającego obowiązk(ow)i rozbiórki, a jednocześnie rozważył tę kwestię",
b) "nie zostały dostatecznie rozważone kwestie dotyczące podstaw nieważnościowych wskazanych przez skarżącą we wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji".
Uzasadniając skargę kasacyjną podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie ustalił, czy WSA w Białymstoku wydając wyrok z 24 maja 2005 r. ocenił wszystkie kwestie dotyczące podstaw nieważnościowych oraz "czy poza oceną tego sądu pozostały kwestie, które mogą uzasadnić wszczęcie postępowania w sprawie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę". Zdaniem skarżącej, analiza akt sprawy dokonana przez Sąd pierwszej instancji, ograniczająca się do stwierdzenia, że przywołane przez skarżącą okoliczności podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności były znane Sądowi, albo że stanowią próbę podważenia dokonanej oceny prawnej, nie wskazują na wypełnienie wskazań zawartych w wyroku NSA z 15 marca 2016 r.
W oparciu o tak przytoczone podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy - Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że jest ona pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji uwzględnił wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku NSA z 15 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1757/14. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że w ocenie NSA Sąd pierwszej instancji powinien był ocenić legalność zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze prawidłowe rozumienie uchwały NSA z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, przy czym, zdaniem NSA, uchwała ta powinna być rozumiana w ten sposób, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego o oddaleniu skargi na decyzję administracyjną sam w sobie nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Konieczna jest bowiem ocena, czy nie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji, które przez sąd administracyjny nie mogły być brane pod uwagę. Jako przykład takich okoliczności NSA wskazał fakt załatwienia sprawy administracyjnej inną ostateczną decyzją lub oddalenie skargi z uwagi na brak legitymacji do jej wniesienia. W związku z tym NSA polecił, aby ponownie rozpoznając sprawę ustalić zakres rozpoznania sprawy przez WSA w Białymstoku wyrokiem z 24 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 36/05, ustalić, jakie zarzuty skarżąca podnosiła wobec decyzji o nakazie rozbiórki w skardze oraz w podaniu o stwierdzenie jej nieważności oraz czy WSA w Białymstoku wydając wskazany wyrok ocenił wszystkie kwestie, czy też poza jego oceną pozostały zagadnienia mogące uzasadniać wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o nakazanie rozbiórki.
Realizując te wskazania Sąd pierwszej instancji trafnie ustalił, porównując motywy wyroku WSA w Białymstoku z 24 maja 2005 r. z zarzutami podania o stwierdzenie nieważności decyzji o nakazanie rozbiórki, że skarżąca w podaniu o stwierdzenie nieważności decyzji w istocie polemizuje z prawną oceną dokonaną przez ten Sąd w powołanym wyroku. WSA w Białymstoku w wyroku z 24 maja 2005 r. uznał, że organ nadzoru budowlanego, nakazując skarżącej rozebranie budynku gospodarczego, prawidłowo zastosował art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.), zaś skarżąca w podaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o nakazie rozbiórki twierdzi, że przepis ten nie miał zastosowania. Powołuje przy tym okoliczności, które w istocie mają stanowić podstawę uznania, że stanowisko przyjęte przez WSA w Białymstoku w wyroku z 24 maja 2005 r. jest wadliwe. Tym samym skarżąca zmierza do podważenia prawomocnego wyroku Sądu administracyjnego i ponownej oceny, tym razem w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, czy decyzja, co do której skarga została prawomocnie oddalona, jest zgodna z prawem. Taka sytuacja jest niedopuszczalna także w świetle uchwały NSA z 7 grudnia 2009 r. Z uchwały tej wynika bowiem, że nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, co do której sąd administracyjny oddalił skargę w wyniku oceny, że decyzja ta jest zgodna z prawem. Nie jest przy tym istotne, że WSA w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z 24 maja 2005 r. nie odniósł się wprost do wszystkich przesłanek stwierdzenia nieważności, w tym wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 i 7 k.p.a., czyli tych, na które obecnie powołuje się skarżąca. Z podania o stwierdzenie nieważności decyzji i pism je uzupełniających nie wynika bowiem, aby chodziło o okoliczności rzeczywiście podpadające pod te przepisy i przy tym takiego rodzaju, że WSA w Białymstoku, wydając wyrok z 24 maja 2005 r., nie mógł ich uwzględnić. Należy podkreślić, że uchwały NSA z 7 grudnia 2009 r. nie można rozumieć jako dopuszczenie możliwości ponownej oceny zgodności z prawem decyzji administracyjnej, co do której sąd administracyjny prawomocnie oddalił skargę. W uchwale tej jedynie wyjątkowo dopuszczono możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeżeli nie ulega wątpliwości, że mogą zachodzić okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, których sąd administracyjny nie mógł mieć na uwadze, czy to z tego powodu, że oddalił skargę z uwagi na brak legitymacji do jej wniesienia, a więc bez oceny zgodności decyzji z prawem, czy też z tego powodu, że są to okoliczności, o których nie mógł wiedzieć, jak na przykład wykrycie po wyroku innej ostatecznej decyzji załatwiającej sprawę administracyjną. Nie ulega wątpliwości, że takie sytuacje w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca podanie o stwierdzenie nieważności decyzji o nakazie rozbiórki wniosła 12 lat po wydaniu prawomocnego wyroku o oddaleniu skargi na tę decyzję oraz po wcześniejszym zakończeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją.
Mając to na uwadze NSA uznał, że podstawa kasacyjna zawierająca zarzut naruszenia art. 190, art. 170 i art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a., polegającego na nieuwzględnieniu przez Sąd pierwszej instancji wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku NSA z 15 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1757/14, nie jest zasadna.
Tym samym nie jest też zasadna podstawa kasacyjna zawierająca zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w stopniu wystarczającym do oceny jego zgodności z prawem wyjaśnia wszystkie istotne okoliczności sprawy.
Wobec powyższego NSA, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu NSA wskazuje, że wniosek ten rozpozna Sąd pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło