I OZ 889/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.Z. na postanowienie zawarte w pkt 5 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 maja 2016 r. sygn. akt IV SAB/Po 21/16 w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie ze skargi D.Z. na bezczynność Burmistrza Gminy i Miasta [..] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: zwrócić zażalenie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu w celu usunięcia braków formalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt IV SAB/Po 21/16, po rozpoznaniu skargi D.Z. na bezczynność Burmistrza Gminy i Miasta [..] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązał Burmistrza Gminy i Miasta [..] do załatwienia pkt 1 wniosku z dnia 8 września 2015 r. w zakresie żądania podania informacji ile krzyży i ile symboli innych religii niż chrześcijańska wisi na ścianach Urzędu Gminy i Miasta [..] (pkt 1), stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku w zakresie wskazanym w pkt 1 wyroku (pkt 2), stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3), umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w pozostałym zakresie (pkt 4), oraz zasądził od Burmistrza Gminy i Miasta [..] na rzecz skarżącego D.Z. kwotę 608,40 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 5). D.Z. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, zawarte w punkcie 5 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dnia 12 maja 2016 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 85 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy, skutkujące zasądzeniem kwoty 608,40 zł w sytuacji, gdy należało się zasądzić ponadto kwotę 799,02 zł tytułem wydatków poniesionych przez profesjonalnego pełnomocnika na dojazd na rozprawę i powrót z niej. W konkluzji zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W odpowiedzi na zażalenie Burmistrz Gminy i Miasta [..] wniósł o jego odrzucenie, ewentualnie o oddalenie zażalenia. W uzasadnieniu podniósł, iż skarżący nie uiścił wpisu od w/w zażalenia, co powinno skutkować jego odrzuceniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli wymogów formalnych zażalenia – w trybie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zawiera ono braki formalne. W pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć kwestię, czy zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, o jakim mowa w art. 194 § 1 pkt 9 P.p.s.a podlega opłacie sądowej. W związku z tym wskazać należy na ogólną regułę, zgodnie z którą strony są zobowiązane ponosić koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, w tym są zobligowane do opłacania wpisów od wnoszonych przez siebie pism, wśród nich − zażaleń (por. art. 199 i art. 230 P.p.s.a.). W świetle art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Ustawa przewiduje wyjątki od tej zasady, powinny być one jednak interpretowane ściśle. Stąd też warto zauważyć, że zgodnie z art. 227 § 2 P.p.s.a. opłat sądowych nie pobiera się od zażaleń na zarządzenia przewodniczącego oraz postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Zarówno wykładnia językowa, jak i systemowa wskazuje jednak, że przepis ten nie znajduje zastosowania w przypadku zażalenia na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania. Zażalenie takie nie jest bowiem zażaleniem wniesionym na podstawie art. 227 § 1 P.p.s.a. (do którego to przepisu odnosi się zwolnienie z art. 227 § 2), lecz na podstawie art. 194 § 1 pkt 9 tej ustawy. Konieczność rozróżnienia omawianych środków zaskarżenia potwierdza też to, że pojęcia kosztów postępowania, o których mowa w art. 194 § 1 pkt 9 P.p.s.a. i kosztów sądowych, do których odwołuje się art. 227 tej ustawy, nie mogą być ze sobą utożsamiane. Kategoria kosztów postępowania jest pojęciem szerszym, obejmującym swym zakresem, obok kosztów sądowych (opłaty sądowe i zwrot wydatków – art. 211 P.p.s.a.), również inne należności wymienione w art. 205 § 1 i 2 P.p.s.a. (np. wynagrodzenie pełnomocnika, koszty przejazdów). Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyraźnie wyodrębnia dwa środki zaskarżenia - zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych, przewidziane w art. 227 § 1 i zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, wskazane w art. 194 § 1 pkt 9. Przepis art. 227 § 2 P.p.s.a jako wyjątek od zasady powinien być interpretowany wąsko. Stanowi on, bowiem odstępstwo od ogólnej reguły, zgodnie, z którą strony są zobowiązane ponosić koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie bez znaczenia dla przyjmowania zawężającej wykładni komentowanego przepisu pozostaje również jego umiejscowienie w rozdziale 2 ustawy zatytułowanym "Koszty sądowe", stanowiącym wyróżnioną część działu V poświęconego problematyce kosztów postępowania. W świetle powyższych uwag uznać trzeba, że zwolnienie przewidziane w art. 227 § 2 ustawy dotyczy jedynie postanowień (zarządzeń) wydanych w przedmiocie kosztów sądowych. Wyłączenie − w oparciu o analizowany przepis − obowiązku uiszczenia opłaty sądowej (wpisu) w przypadku zażaleń na postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania pozostawałoby w sprzeczności z literalnym brzmieniem tej regulacji i systematyką aktu prawnego, prowadząc tym samym do zakwestionowania racjonalności rozwiązań prawnych przyjętych przez ustawodawcę. Analogiczne stanowisko wyrażone zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 lipca 2008 r., II FZ 284/08, postanowieniu z 23 kwietnia 2010 r., II OZ 374/10, w postanowieniu z 19 sierpnia 2011 r., I FZ 170/11, postanowieniu z 26 maja 2011 r., I FZ 129/11, postanowieniu z 26 kwietnia 2011 r., II GZ 159/11 – poglądy w tych orzeczeniach zaprezentowane Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela. Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że nie ulega wątpliwości, że od wniesionego przez skarżącego zażalenia na zawarte w punkcie 5 wyroku z dnia 12 maja 2016 r. postanowienie dotyczące zwrotu kosztów postępowania nie został uiszczony należny wpis stały (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi − Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Stąd też zażalenie obarczone jest brakiem, uniemożliwiającym nadanie prawidłowego biegu temu pismu procesowemu. Przewodniczący powinien był wezwać stronę do jego usunięcia - na podstawie art. 220 § 1 P.p.s.a. - i dopiero po usunięciu dostrzeżonych braków, nadać mu bieg. W przedmiotowej sprawie nadanie biegu zażalenia D.Z. było więc przedwczesne. Mając na uwadze powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaistniała konieczność zwrócenia zażalenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu celem uzupełnienia dostrzeżonych braków. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 180 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji postanowienia.