I SA/Wa 809/16
WyrokWSA w Warszawie2016-08-26
Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Emilia Lewandowska, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa, będąca w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa państwowego, ale bez udokumentowanego tytułu prawnego do zarządu, podlegała komunalizacji z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa, która w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa państwowego, ale przedsiębiorstwo to nie posiadało udokumentowanego tytułu prawnego do zarządu, podlegała komunalizacji z mocy prawa. Brak formalnego tytułu prawnego do zarządu oznaczał, że nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a tym samym z dniem wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej stała się własnością gminy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującą w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę własności nieruchomości. Skarżące przedsiębiorstwo twierdziło, że posiadało prawo zarządu nieruchomością w dniu 27 maja 1990 r., co wykluczałoby komunalizację. Organy administracji i sąd uznały, że przedsiębiorstwo nie posiadało udokumentowanego tytułu prawnego do zarządu, a jedynie faktycznie władało nieruchomością, która w dacie komunalizacji należała do terenowego organu administracji państwowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z [...] grudnia 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. (dalej: "[...]"), utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2014 r. nr [...], stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] pow. [...] m2 - utworzonej w 2012 r. w następstwie podziału działki nr [...] (pow. [...] m2) - objętej księgą wieczystą nr [...], a opisanej na karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.
Zbudowana budynkiem hotelowym działka nr [...], w dacie 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa (wchodząc podówczas w skład działki nr [...], która w kolejnych latach uległa podziałowi) i pozostawała w faktycznym władaniu [...] Władające gruntem przedsiębiorstwo, poza decyzjami Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] września 1986 r. oraz [...] grudnia 1988 r. o ustaleniu opłaty rocznej z tytułu zarządu sprawowanego nieruchomością, nie legitymowało się żadnym dokumentem, który kreował by prawo do tego władania.
Decyzją z [...] lipca 2014 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.; dalej: "ustawa komunalizacyjna") – stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności ww. nieruchomości. Decyzja ta była kolejnym wydanym w tym przedmiocie rozstrzygnięciem, a to w związku z tym, że uprzednio podjęte decyzje Wojewody [...] były uchylane przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową, z tego względu, że ich treść nie odnosiła się do oznaczeń geodezyjnych nieruchomości istniejących w dacie 27 maja 1990 r.
Rozstrzygając obecnie sprawę organ wojewódzki wywodził, iż z uwagi na fakt, że przedmiotowa nieruchomość w ww. dacie stanowiła własność Skarbu Państwa i nie została oddane w zarząd lub użytkowanie państwowej osobie prawnej innej niż Skarb Państwa (w tym wypadku [...]), to stosownie do art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74 ze zm.) należała do terenowych organów administracji państwowej, a tym samym podlegała komunalizacji z mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W kontekście zaś znajdujących się w aktach decyzji ustalających opłaty roczne od [...] za zarząd nieruchomością, Wojewoda podnosił, iż zwracał się do Wydziału Skarbu Miast Urzędu Miasta [...], Urzędu Miasta [...], Archiwum Akt Nowych o odszukanie i przekazanie dokumentacji potwierdzającej zarząd [...]. Jednakże to poszukiwania okazały się bezskuteczne. Zauważał natomiast, odwołując się w tym względzie do poglądów orzecznictwa, że decyzja o ustaleniu opłat rocznych nie jest dokumentem, który mógłby potwierdzać zarząd, a tym samym wykluczać komunalizacje. Wskazywał także, że prawo zarządu przedmiotową nieruchomością nie mogła być wykreowane ex lege na podstawie dawnych regulacji dotyczących utworzenia i funkcjonowania [...].
Od powyższej decyzji [...] wniosły odwołanie, domagając się jej uchylenia i kwestionując ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ w zakresie braku przynależnego zarządu [...] do działki nr [...]. Powołując się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyrokach I OSK 1401/09 oraz I OSK 1956/10 , podnosiło że prawo zarządu [...] mogło także powstać z mocy prawa. W tym wypadku zaś prawo to miało powstać z mocy przepisów rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. (Dz.U. Nr 97, poz. 568).
W następstwie rozpatrzenia tego odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] grudnia 2015 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Komisja stwierdziła, że [...] nie legitymuje tytułem prawnym do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., a tym samym w tej dacie uprawnienia władcze do niej przysługiwały terenowemu organowi administracji państwowej stopnia podstawowego. W konsekwencji podlegało ono komunalizacji. Dokonując wykładni użytego w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej zwrotu "należące do" Komisja wyjaśniła, że oznacza ono przynależność mienia do określonego podmiotu w sensie prawnym a nie faktycznym. Organ odwoływał się przy tym do wykładni powyższego terminu dokonanej w wyrokach sądów administracyjnych oraz uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. W 13/91 Przywołując z kolei szereg orzeczeń sądów administracyjnych podzieliła stanowisko Wojewody, że akty prawne regulujące status prawny [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzano nacjonalizację kolei, nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości lecz mogły jedynie stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidulanych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego.
Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosły [...] S.A., zarzucając jej naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj.:
– art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej w zw. z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. przez błędną wykładnię, a w konsekwencji także błędne zastosowanie tych przepisów, poprzez przyjęcie, że komunalizowana nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego; poprzez przyjęcie, że komunalizacja nie następuje tylko w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny do nieruchomości w postaci decyzji administracyjnej, co oznacza, że brak dokumentu o zarządzie skutkuje komunalizacją mienia; poprzez błędne przyjęcie, że podlega komunalizacji mienie przedsiębiorstwa państwowego wykonującego zadania o charakterze ogólnonarodowym, o znaczeniu ponadwojewódzkim, podległego organom administracji centralnej;
– art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, że nieruchomość stanowiąca własności Skarbu Państwa "należy" do t.o.a.p.;
– art. 11 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, że nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie tej ustawy nie "należała do" [...] przedsiębiorstwa państwowego,
– art. 34 i art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]", które to przepisy zawierają bezwzględną przesłankę wyłączającą komunalizację z mocy prawa i pomimo, że znajdują się poza ogólnym aktem prawnym określającym przesłanki komunalizacji, to stanowią niezbędny element normy prawnej, której treść Sąd powinien zrekonstruować i zastosować;
– art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. - o przedsiębiorstwie państwowym "[...]", polegające na jego niezastosowaniu i uznaniu, że jedynie konkretny dokument stwierdzający przyznanie zarządu jest podstawą do uznania, że przedmiotowy grunt był w zarządzie [...], podczas gdy przepis ten z mocy prawa przyznaje przedsiębiorstwu [...] prawo do gruntów, "które pozostawały w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy";
– art. 80 (pierwotnie art. 87) ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, polegające na jego niezastosowaniu i niezbadaniu określonej w tym przepisie ewentualnej podstawy nabycia przez [...] zarządu z mocy prawa.
– ponadto naruszenie art. art.: 7, 77 i 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. a także art. 75 w zw. z art. 80 § 1 k.p.a.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w obszernych motywach skargi, [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest nieuzasadniona.
W toku postępowania administracyjnego zakończonego zakwestionowaną decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] grudnia 2015 r. ustalono, że Gmina [...] nabyła z mocy prawa nieodpłatnie własność nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...]. Nabycie własności tej nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) dalej: "ustawa komunalizacyjna" i wynikało z ustalenia, że skarżącemu nie przysługiwało do niej w dniu 27 maja 1990 r. prawo zarządu. Skarżący nie legitymował się bowiem dokumentem potwierdzającym uzyskanie prawa zarządu (użytkowania) przedmiotowej nieruchomości, co z kolei doprowadziło je do konkluzji, że jako składnik mienia państwowego należała ona wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Zdaniem Sądu dokonana przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową ocena rozpatrywanej sprawy jest prawidłowa i znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa.
W myśl art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, podzielanym przez skład orzekający w niniejszej sprawie, użyte w tym przepisie przez ustawodawcę sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym (por. wyrok NSA z 23.02.2010 r. sygn. akt I OSK 593/09 Lex nr 595433, wyrok WSA z 7.12.2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1109/10 Lex nr 750573). W tym stanie rzeczy faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy w życie. Wydawana w tym przedmiocie przez wojewodę decyzja komunalizacyjna miała bowiem jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.
Podstawowym zatem zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy istotnie w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo [...]dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez nie było jedynie władztwem faktycznym.
Niewątpliwie strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Wynika to wprost ze znajdującego się w aktach pisma [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], w którym podnosi, że nie posiada innych dokumentów niż decyzja Urzędu [...] z [...] września 1986 r. nr [...] ustalająca opłatę za zarząd (k. 14 akt administracyjnych). Ta jednak, jak słusznie zauważały organy, nie mogła stanowić podstawy do wywiedzenia istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. zarządu. Samo bowiem ustalenie przedsiębiorstwu państwowemu opłaty za korzystanie z gruntu państwowego, ani pod rządami ustawy z 14 lipca 1961 r. - o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32, poz. 159), ani ustawy z 29 kwietnia 1985 r. - o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) nie tworzyło przed dniem 5 grudnia 1990 r. po stronie podmiotu zobowiązanego do ich ponoszenia automatycznie tytułu prawnego w postaci użytkowania czy zarządu (por. wyroki NSA z 14.09.2006 r. sygn. akt I OSK 1259/05, Lex nr 500673; z 21.06.2011 r. sygn. akt I OSK 1200/10 Lex nr 1082590). Dokumentów kreujących prawo zarządu nie odnaleziono także, mimo czynionych w tym względzie przez organ wojewódzki starań, w Archiwum Akt Nowych (vide: pismo z [...] listopada 2011 r. – k.333 akt administracyjnych), ani w Urzędzie Miasta [...] (vide: pismo z [...] października 2011 r. – k.331 akt administracyjnych). Tym samym uprawniony był wniosek, że [...] władało nieruchomością wyłącznie w sposób faktyczny.
Zważyć zaś należy, że zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. W związku z czym sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości co do zasady tego prawa nie kreuje. Dla oceny kwestii istnienia zarządu (jako przeszkody komunalizacji) mają zatem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że określone mienie należało wówczas do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca natomiast w tym czasie ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jak trafnie podniosła Komisja, przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Tak więc stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Tego rodzaju dokumentami [...], jak już zaznaczono, nie dysponuje.
Brak tytułu prawnego [...] w dniu 27 maja 1990 r. do spornej nieruchomości (oznacza z kolei, że należała ona wówczas w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. To natomiast, że terenowym organ administracji państwowej, o którym mowa w tym przepisie jest organ stopnia podstawowego, przesądza art. 3 ust. 2 przywołanej ustawy stanowiąc, iż ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami.
W tym stanie rzeczy rację ma Komisja formułując ocenę, że w sprawie spełnione zostały wszystkie marterialonoprawne przesłanki komunalizacji mienia z mocy prawa. Zaś zarzut naruszenia przez nią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, oparty na kwestionowaniu "należenia" działki w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji stopnia podstawowego, uznać należy za całkowicie chybiony.
Nadmienić przy tym wypada, że od dłuższego czasu utrwaliła się linia orzecznicza przyjmująca, że w sprawach dotyczących określonego mienia nieruchomego, pozostającego w dyspozycji faktycznej [...] decydujące znaczenie odgrywa okoliczność, czy [...] legitymuje się w stosunku do tego rodzaju mienia decyzją o ustanowieniu prawa zarządu (użytkowania). Jedynie bowiem istniejący po stronie [...] tego rodzaju tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego powodu nie podlegałaby komunalizacji z mocy prawa. Tego rodzaju pogląd wyrażony został przez Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu wyrokach w tym m. in. w wyrokach: z 30.09.2010 r. sygn. akt I OSK 1528/09 (Lex nr 745064), z 18.06.2008 r. sygn. akt I OSK 942/07 (Lex nr 490835), I OSK 940/07 (Lex nr 490137), I OSK 941/07 (Lex nr 490134), z 27.06.2008 r. sygn. akt I OSK 1019/07 (Lex nr 490145), z 18.12.2007 r. sygn. akt I OSK 1884/06 (Lex nr 939292). W orzeczeniach tych Sąd zwracał w szczególności uwagę, że dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na konkluzję, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcia "dysponowanie" i "zarządzanie" nie są bowiem tożsame z pojęciem "należy do", które w swym semantycznym zakresie wskazuje na aspekt prawnorzeczowy. Ugruntowany jest również pogląd, że akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (np. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 187/07 Lex nr 453385). Nie można zatem prawa zarządu[...]wywieść z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego [...], ponieważ obowiązująca w dniu 27 maja 1990 r. ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) bądź wcześniejsze akty prawne regulujące status kolei nie mogły być źródłem dowodu na wykazanie prawa zarządu. Przepisy te nie wskazywały expressis verbis, że do mienia będącego w dyspozycji tego przedsiębiorstwa [...] służy prawo zarządu. Nie kreuje zwłaszcza prawa do zarządu konkretną nieruchomością przywoływany przez stronę w skardze art. 16 ust. 2 ww. ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. zgodnie, z którym mienie [...] stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (9 maja 1989 r.) oraz środki nabyte przez [...] w toku jego dalszej działalności. Z przepisu tego bowiem w żaden sposób nie wynikało, aby miał on samodzielnie kreować bądź choćby potwierdzać prawo zarządu tego przedsiębiorstwa w stosunku do konkretnych nieruchomości. Tym samym także zarzut naruszenia przez Komisję ww. przepisu, poprzez jego niezastosowanie, uznać należy za nietrafny.
Podkreślić jednocześnie należy, że wbrew temu co twierdzi strona skarżąca, wymóg legitymowania się dokumentem potwierdzającym prawo zarządu, nie oznacza hołdowaniu przez organy legalnej teorii dowodowej, lecz jest konsekwencją obowiązujących w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej przepisów, określających tryb ustanawiania zarządu czy użytkowania gruntów, a konkretnie art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Z tego też względu podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 75 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Z powyższych też przyczyn poglądy przedstawiane przez stronę skarżącą, wskazujące na możliwość kreacji zarządu bądź użytkowania ex lege uznać należy za nieuprawnione, a orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1401/09, na które tak w odwołaniu jak i skardze powołuje się strona wyraża pogląd odosobniony i skład orzekający w niniejszej sprawie go nie podziela.
Nie można także uznać za zasadny zarzut wyłączenia przedmiotowej nieruchomości z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej. Stosownie do tego przepisu, mienie ogólnonarodowe (państwowe), o którym mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli nalezą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim. Zgodnie z ust. 2 art. 11 wykaz takich przedsiębiorstw określić miała Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Ta zaś w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe [...] nie ujęła.
Przywoływane z kolei w skardze unormowania z art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) dla oceny stanu prawnego komunalizowanych nieruchomości, są obojętne. Weszły one wszak w życie po dniu komunalizacji i odnoszą się do stanu istniejącego na dzień 5 grudnia 1990 r. Ponadto art. 34a tej ustawy, przewidujący, iż grunty, o których mowa w art. 34 (będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych), z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r., nie odnosi się do komunalizacji z mocy prawa, a więc realizowanej na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, ale do komunalizacji realizowanej w trybie ust. 3 i 4 tego artykułu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03).
Także zarzut naruszenia art. 87 (późniejszy art. 80 ) ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, poprzez jego pominięcie przy rozpoznawaniu sprawy jest o tyle nieuzasadniony, że przepisy te nie mają znaczenia dla ustalenia w niniejszej sprawie istnienia przy [...] zarządu przedmiotową nieruchomością. Przepis ten w ust. 1 dotyczy bowiem państwowych jednostek organizacyjnych, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy (a więc przed 1 sierpnia 1985 r.) legitymowały się dokumentem potwierdzającym prawo użytkowania, czego [...], jak już wyżej podniesiono, nie uczyniło. Jeżeli zaś chodzi o ust. 2 tego artykułu, który przewiduje przekazanie w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, ich posiadaczom, którzy nie legitymują się dokumentami o ich przekazaniu w formie prawem przewidzianej, to zauważyć należy, że [...] nie dysponuje decyzją o przekazaniu mu w tym trybie gruntu.
Konkludując zatem stwierdzić należy, że rozpoznając sprawę – wbrew temu co podniesiono w skardze – Krajowa Komisja Uwłaszczeniowe nie naruszyła przepisów prawa materialnego czy procesowego, a podjęte w niej rozstrzygnięcie uzasadniła w sposób umożliwiający rekonstrukcje racji decyzyjnych jakimi się kierowała, spełniając tym samym wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło