II SA/Ol 887/16

Dnia 31 sierpnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2016 roku sprawy ze skargi A. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej - oddala skargę. Z przekazanych przez organ wraz ze skargą Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że na skutek zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej zespół cieśni nadgarstka prawego, kurcz pisarski obustronny u A. S. (dalej zwanego skarżącym), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wszczął postępowanie administracyjne w tej sprawie. W toku tego postępowania zostały wydane dwa orzeczenia lekarskie uprawnionych jednostek orzeczniczych to jest orzeczenie z dnia "[...]" Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz orzeczenie z dnia "[...]" Instytutu Medycyny Pracy. Zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy jak i Instytut Medycyny Pracy orzekły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej, to jest przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1367); dalej jako rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Decyzją z dnia "[...]" Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, powołując między innymi art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm.) oraz § 4 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, nie stwierdził u skarżącego opisanej powyżej choroby zawodowej. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji uznał, że zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy, stanowiący powyższe orzeczenia lekarskie oraz ocenę narażenia zawodowego skarżącego, jest wystarczający do wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Podał, że skarżący podjął aktywność zawodową od "[...]" i będąc zatrudniony w kolejnych zakładach pracy, a obecnie także prowadząc równolegle własną działalność gospodarczą związaną z ubezpieczeniami rolniczymi, wykonywał prace pisarskie ręcznie, okresowo przy użyciu maszyny do pisania oraz przy użyciu klawiatury komputerowej. Wskazał, że skarżący badany był przez jednostki uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych pierwszego i drugiego stopnia, które w wydanych orzeczeniach lekarskich stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej z uwagi na brak związku pomiędzy rozpoznanym schorzeniem - zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego – z występującym w środowisku pracy narażeniem zawodowym. Zrelacjonował, że w orzeczeniach tych: podawano, że praca skarżącego nie wymagała wykonywania szybkich i wielokrotnie powtarzanych w długich przedziałach czasowych ruchów zginania i prostowania nadgarstka, a skarżący miał możliwość dostosowania czynności na stanowisku pracy do indywidualnego tempa pracy; stwierdzono, że występujące u skarżącego zaburzenia ogólnoustrojowe, tj. stwierdzone zaburzenia lipidowe oraz nadwaga są istotnymi pozazawodowymi czynnikami ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka; podkreślono, że według aktualnej wiedzy medycznej prace pisarskie ręczne, a także obsługa komputera (za pomocą klawiatury i myszki komputerowej) nie są uznanym czynnikiem ryzyka rozwoju zawodowego zespołu cieśni nadgarstka. W tych okolicznościach organ I instancji skonstatował, że zgodnie z art. 235¹ ustawy Kodeks pracy, do stwierdzenia choroby zawodowej nie wystarczy samo rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, ale musi być spełniony drugi warunek, to jest choroba musi być spowodowana przez czynniki szkodliwe występujące na stanowisku pracy, a taka przesłanka w niniejszej spawie nie wystąpiła. Dodał, że rozpoznane u skarżącego przez jednostkę orzeczniczą pierwszego stopnia schorzenie kurcz pisarski – dystonia ogniskowa nie znajdują się w obowiązującym wykazie chorób zawodowych W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zakwestionował twierdzenie zawarte w orzeczeniu lekarskim, jakoby stwierdzone u niego schorzenia w postaci zespołu cieśni nadgarstka prawego oraz uszkodzenia nerwu w obrębie nadgarstka lewego były wynikiem czynników niezwiązanych z wykonywaniem przez niego czynności zawodowych, lecz czynnikami zdrowotnymi w postaci zaburzeń lipidowych oraz otyłości. Podał, że po konsultacji z lekarzem rodzinnym ustalił, że powyższe czynniki zdrowotne nie są przyczyną rozpoznanych u niego schorzeń. W związku z tym, wniósł o ponowne zajęcie stanowiska w ocenie jego schorzeń i ich związku z pracą zawodową. Decyzją z dnia "[...]"Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w świetle § 6 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, rozpoznanie choroby zawodowej nie należy do właściwości organów inspekcji sanitarnej, które w tym postępowaniu związane są orzeczeniem lekarskim i nie są uprawnione do odmiennej oceny, niż ta, wyrażona w prawidłowo sporządzonym orzeczeniu lekarskim. Wywiódł, że orzeczenia lekarskie, wydane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych, są opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., czyli stanowią dowód w sprawie. Ocenił, że orzeczenie wydane w niniejszej sprawie przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia zostało szczegółowo i rzeczowo uzasadnione, a ponadto jest orzeczeniem ostatecznym. Podkreślił, że w niniejszej sprawie obie jednostki orzecznicze (które określają związek przyczynowo-skutkowy rozpoznanych schorzeń) jednomyślnie stwierdziły, że skarżący w trakcie pracy nie wykonywał czynności powtarzalnych monotypowych, w wymuszonym tempie pracy, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pień nerwu pośrodkowego i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Uznał, że stwierdzenia skarżącego, zawarte w odwołaniu, że zaburzenia lipidowe oraz otyłość nie są przyczyną takiego schorzenia, nie znajduje żadnego potwierdzenia ani uzasadnienia. Dodał, że ogólnie dostępne informacje na temat przyczyn tego schorzenia potwierdzają stanowisko jednostek orzeczniczych przedstawione w wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach lekarskich. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił naruszenie jego prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz nienależyte wyjaśnienie okoliczności podniesionych przez niego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podał, że zaburzenia lipidowe i otyłość pojawiają się w jego dokumentacji medycznej od sierpnia 2014 r., a dolegliwości w postaci zespołu cieśni nadgarstka prawego ujawniły się w 1991 r. na co przedłożył zaświadczenie od lekarza rodzinnego. Zauważył, że stwierdzone u niego w toku postępowania inne schorzenia, w postaci kurczu pisarskiego i dystonii ogniskowej, dotyczą ręki lewej, którą również pisał w czasie wykonywania czynności zawodowych, a organ wskazując na istnienie tych schorzeń nie precyzuje, której ręki one dotyczą, co może sugerować, że schorzenia te wraz z zespołem cieśni nadgarstka dotyczą ręki prawej. Uznał, że jest to błąd organu wydającego decyzję, który powinien skutkować unieważnieniem zaskarżonej decyzji i skierowaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Stosownie do art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm.), za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. W niniejszej sprawie niesporne jest, że u skarżącego uprawnione lekarskie jednostki orzecznicze stwierdziły wystąpienie schorzenia w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego. W świetle jednak cytowanego powyżej art. 235¹ ustawy Kodeks pracy, okoliczność ta nie jest wystarczająca do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Warunkiem bowiem uznania, że dane schorzenie wymienione w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, to jest w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka ma etiologię zawodową, jest stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W niniejszej sprawie istnienie takiego związku przyczynowo-skutkowego zostało jednak wykluczone w obu wydanych orzeczeniach lekarskich. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z § 5 ust. 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający odpowiednie wymagania kwalifikacyjne. Ten też lekarz stwierdza, czy w danej sprawie występuje związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaną u danej osoby chorobą, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, a narażeniem zawodowym. Organy inspekcji sanitarnej nie mają natomiast uprawnień do kwestionowania orzeczeń lekarskich wydanych w tym przedmiocie z uwagi na brak specjalistycznej wiedzy medycznej. Jednak, jak słusznie zaakcentował organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w sprawie choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego, o której mowa w art. 84 § 1 k.p.a. Oznacza to, że na mocy art. 80 k.p.a. podlegają one ocenie organów inspekcji sanitarnej w kontekście całokształtu materiału zgromadzonego w danej sprawie. Aby taka ocena była możliwa, orzeczenie lekarskie musi zawierać szczegółowe uzasadnienie rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej albo braku podstaw do jej rozpoznania. Uzasadnienie to powinno odnosić się do zebranej dokumentacji medycznej i danych dotyczących przebiegu pracy zawodowej, które zawarte są w karcie oceny narażenia zawodowego sporządzanej przez organ inspekcji sanitarnej w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej. W ocenie Sądu, organy sanitarne dołożyły należytej staranności w gromadzeniu materiału dowodowego i oparły swoje decyzje na prawidłowo sporządzonych orzeczeniach lekarskich. Podkreślenia wymaga bowiem, że uzasadnienia wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich uprawnionych jednostek orzeczniczych w wystarczający sposób pozwalają na zapoznanie się z argumentacją, która legła u podstaw stwierdzenia braku etiologii zawodowej rozpoznanego u skarżącego schorzenia w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Wskazać należy, że jak wynika z treści omawianych orzeczeń lekarskich zostały one wydane w oparciu o wyniki przeprowadzonych w trakcie postępowania badań konsultacyjnych (neurologa, ortopedy) oraz analizę zgromadzonej dokumentacji medycznej i danych dotyczących przebiegu pracy zawodowej skarżącego, w tym wykonywanych przez niego czynności zawodowych. W uzasadnieniu tych orzeczeń podano, że analiza czynności zawodowych skarżącego wykazała, że praca jaką wykonywał nie wymagała wykonywania szybkich i wielokrotnie powtarzanych w długich przedziałach czasowych ruchów zginania i prostowania nadgarstka, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pień nerwu pośrodkowego i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Wskazano, że skarżący miał możliwość dostosowania czynności na stanowisku pracy do indywidualnego tempa pracy. Odwołano się także do aktualnego stanu wiedzy medycznej, której badania dowodzą, że prace pisarskie ręczne, a także obsługa komputera (za pomocą klawiatury i myszki komputerowej) nie są uznanym czynnikiem ryzyka rozwoju zawodowego zespołu cieśni nadgarstka. Wskazano także na pozazawodowe czynniki ryzyka powstania tego schorzenia zaliczając do nich także współwystępujące u skarżącego zaburzenia ogólnoustrojowe. Skoro wydane w toku postępowania orzeczenia lekarskie zostały należycie uzasadnione, a zawarte w ich uzasadnieniu twierdzenia nie pozostają w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, to organy inspekcji sanitarnej nie miały podstaw do kwestionowania, zawartego w tych orzeczeniach, rozstrzygnięcia o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Wobec zaś wykluczenia w obu tych orzeczeniach istnienia związku przczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznanym u skarżącego schorzeniem a narażeniem zawodowym konieczne było wydanie przez organy inspekcji sanitarne decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Bez wpływu na prawidłowość tych decyzji pozostają argumenty skarżącego sformułowane zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i skardze wniesionej do tutejszego Sądu. Argumenty te dotyczą bowiem, wskazywanych w orzeczeniach lekarskich, czynników pozazawodowych ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka, a takie czynniki nie stanowią przesłanki do stwierdzenia, bądź nie, choroby zawodowej. Natomiast schorzenia w postaci kurczu pisarskiego i dystonii ogniskowej nie zostały wymienione w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.