II SA/Ol 926/16

Dnia 31 sierpnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2016 roku sprawy ze skargi M.D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia ze służby - uchyla zaskarżoną decyzję. Rozkazem personalnym z dnia "[...]", Nr "[...]", Komendant powiatowy Policji w "[...]", działając na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), zwolnił M. D. ze służby w Policji z dniem "[...]". W uzasadnieniu wskazał, że M. D. od dnia 19 lutego 2015 r. przebywał nieprzerwanie na długotrwałym., tj. przez okres przekraczający 12 miesięcy, zwolnieniu lekarskim. W dniu 27 stycznia 2015 r. Komendant Powiatowy Policji skierował wyżej wymienionego z urzędu do komisji lekarskiej, w celu ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych chorób ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Orzeczeniem nr "[...]" Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW z dnia "[...]" M. D. uznany został za trwale niezdolnego do służby w Policji i zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej. Inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą. Powyższe orzeczenie komisji lekarskiej jest orzeczeniem ostatecznym. W odwołaniu od powyższej decyzji M. D. zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego naruszono przepis art. ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji poprzez jego wadliwe zastosowanie i w konsekwencji zwolnienie go ze służby w Policji. Wskazał, że wyrokiem z dnia 19 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił Orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW nr "[...]" z dnia "[...]’, na podstawie którego został zwolniony ze służby. Tym samym, skoro orzeczenie to nie istnieje w obrocie prawnym, to nie może wywoływać żadnych skutków, ponieważ organ powołując się na nie stwarza nowy stan faktyczny w sprawie, który nie istnieje. Dodał, że o powyższej sytuacji poinformował Komendanta Powiatowego Policji pismem z dnia 27 stycznia 2016 r. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zakwestionowanej decyzji i umorzenie postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr "[...]" z dnia ‘[...]" Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodek postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako: k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu organ podniósł, że z zebranego materiału dowodowego wynika, ze M. D. po otrzymaniu Orzeczenia nr "[...]" Komisji Lekarskiej Podległej Ministrowi Właściwemu do Spraw Wewnętrznych z "[...]" skorzystał z przysługującego mu prawa i złożył odwołanie do Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW. W dniu ‘[...]" Komisja Lekarska wydała ostateczne orzeczenie nr "[...]". Na orzeczenie Komisji Lekarskiej strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Komendant wskazał, że w sprawie zastosowanie ma ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Zgodnie z art. 61 § 1 cyt. ustawy wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika aby w niniejszej sprawie zarówno OKL MSW jak i WSA w Gdańsku wydał postanowienie, którym wstrzymałby wykonalność zaskarżonej decyzji (orzeczenia). Z kolei w dniu 19 listopada 2015 r. WSA w Gdańsku wydał w przedmiotowej sprawie wyrok, którym uchylił zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej ustalenia niezdolności do służby w Policji odrzucając skargę w pozostałym zakresie. Na powyższe orzeczenie sądu przysługiwał stronie środek odwoławczy, tj. złożenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z czego skarżący skorzystał. Zgodnie z art. 152 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. Skoro zatem wyrok WSA w Gdańsku nie jest prawomocny, to nie wywołuje jeszcze skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu, tj. ostatecznego orzeczenia Komisji Lekarskiej nr "[...]". Tym samym należy uznać, że w opisanym stanie faktycznym Komendant Powiatowy Policji był zobligowany do zwolnienia M. D. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję z dnia "[...]" M. D. zarzucił jej naruszenie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji poprzez wadliwe przyjęcie, że zwolnienie ze służby policjanta na podstawie powyższej normy prawnej może nastąpić na podstawie uchylonego przez sąd orzeczenia komisji lekarskiej. Podniósł, że w sytuacji kiedy doszło do skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia komisji lekarskiej, organ nie był uprawniony do zastosowania art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną skargi. W świetle powyższych zasad skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja wskazuje jako podstawę procesową art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., stosownie do którego organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Podkreślić trzeba, że badanie, czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował ten przepis, musi uwzględniać treść art. 15 k.p.a. statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zasada dwuinstancyjności tworzy obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, który nie może ograniczyć się do kontroli zaskarżonej decyzji. Postępowanie odwoławcze nie może polegać tylko na kontroli postępowania organu I instancji, lecz powinno mieć miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", bowiem organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ I instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów. Po raz drugi rozpatrując sprawę, organ odwoławczy zobowiązany jest oczywiście uwzględnić zasady wynikające z przepisów art. 7 i 8 k.p.a., oraz przepisów Rozdziału 4, regulujących zasady prowadzenia postępowania dowodowego, oraz oceny dowodów w sprawie zgromadzonych. Te bowiem przepisy gwarantują stronom postępowania wyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czyli jej "załatwienia", o którym mowa w art. 104 k.p.a. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy, orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., wydał swoją decyzję przedwcześnie, bez uprzedniego zbadania, czy rozstrzygnięcie organu I instancji nie zostało podjęte z naruszeniem norm procesowych. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy nieprawomocne orzeczenie lekarskie może być podstawą do zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Przepis art. 43 ust. 1 tej ustawy stanowi natomiast, że zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że policjant zgłosi pisemnie wystąpienie ze służby. Skarżący, co nie jest kwestionowane, nie zgłosił pisemnie wystąpienia ze służby. Natomiast orzeczeniem Komisji Lekarskiej Podległej Ministrowi Właściwemu do Spraw Wewnętrznych z "[...]" został całkowicie uznany za niezdolnego do służby w Policji oraz został zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej bez związku ze służbą i szczególnymi właściwościami służby. Orzeczenie powyższe zostało zatwierdzone orzeczeniem nr "[...]" Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW z dnia "[...]", zaś w dniu w dniu 19 listopada 2015 r. WSA w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 593/15, uchylił orzeczenie w części dotyczącej ustalenia niezdolności do służby w Policji. Ratio legis art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji polega na tym, że policjanta zwalnia się ze służby w przypadkach orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Zatem istotne jest tu potwierdzenie niezdolności z uwagi na chorobę przez orzeczenie komisji lekarskiej. Sam fakt wystąpienia schorzenia nie uprawnia do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Należy podkreślić, że przesłanki do zwolnienia ze służby na mocy powołanego przepisu występują dopiero z chwilą prawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej. Przy czym organy Policji nie są uprawnione do weryfikowania w jakikolwiek sposób zapadłych orzeczeń lekarskich. Dlatego też uchylenie przez sąd decyzji (orzeczenia, jak w niniejszej sprawie) powoduje, że nie wywołuje ona skutków prawnych , które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający decyzję (orzeczenie) nie jest jeszcze prawomocny (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 591/04). Potwierdzeniem powyższego poglądu jest art. 152 p.p.s.a – w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz.U.2015.658) zmieniającej nin. ustawę z dniem 15 sierpnia 2015 r., a zatem obowiązujący w dniu wyrokowania w rzeczonej sprawie przez WSA w Gdańsku – że w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej, a z tegoż wyjątku WSA w Gdańsku orzekając nie skorzystał. W realiach niniejszej sprawy, w dniu zwolnienia skarżącego ze służby nie istniało prawomocne orzeczenie lekarskie o uznaniu skarżącego za niezdolnego do służby. Zasadnie wywiódł skarżący, że w dniu jego zwolnienia nie istniała przyczyna uzasadniająca zastosowanie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Komendant Wojewódzki Policji zobowiązany będzie wydać rozstrzygnięcie z uwzględnieniem przedstawionej wyżej wykładni art. art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, jak również nakazu (w przedmiotowej sprawie bezwzględnego) wynikającego z art. 152 p.p.s.a. oraz przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające przed organem odwoławczym. W rezultacie podkreślić trzeba, że organ II instancji jest zobowiązany do rozpatrzenia odwołania, czyli ustosunkowania się do zawartych w nim zarzutów. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że skarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, przez jego błędną wykładnię, które miał wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.