II SA/Ol 1134/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant referent Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2016 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 18 czerwca 2015 r., Kierownik Zespołu Pracy Socjalnej Nr 1 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" , działając z upoważnienia Prezydenta "[...]", odmówił "[...]"przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na inne potrzeby konieczne. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, tj. w maju 2015 r., dochód wnioskodawcy wynosił "[...]"zł (to jest "[...]"zł dodatek mieszkaniowy i "[...]"zł świadczenie rentowe pomniejszone o zaliczkę na podatek dochodowy i składkę zdrowotną). Stosownie zaś do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182, z późn. zm.), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł. Dochód wnioskodawcy stanowił zatem 255% kryterium dochodowego, co wykluczyło możliwość otrzymania pomocy ze środków pomocy społecznej. Organ zaznaczył, że art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, stwarza możliwość przyznania pomocy osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w szczególnie uzasadnionych przypadkach, w związku z tym decyzją z dnia 17 lutego 2015 r. przyznano wnioskodawcy pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup leku "[...]"w lutym 2015 r. w wysokości 140 zł. Ponadto, decyzją z dnia 20 kwietnia 2015 r. przyznano wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy na pokrycie części kosztów zakupu leków - w kwietniu 2015 r. w wysokości 150 zł, a decyzją z dnia 18 czerwca 2015 r. również przyznano stronie pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w czerwcu 2015 r., w wysokości 100 zł. Ponadto, wnioskodawca otrzymuje pomoc w formie dodatku mieszkaniowego w kwocie 318,74 zł. Organ pomocy społecznej wyjaśnił, że nie jest w stanie w pełni zrealizować wszystkich potrzeb swoich podopiecznych, dlatego odmówił przyznania pomocy na inne potrzeby konieczne. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w pierwszej kolejności wspiera bowiem osoby i rodziny, których dochody znajdują się poniżej kryterium dochodowego. W odwołaniu, złożonym od decyzji organu pierwszej instancji, "[...]"wniósł o przyznanie wnioskowanej pomocy socjalnej. Zarzucił, że organ pierwszej instancji wydał dwie decyzje i tylko jedną z nich przyznał mu pomoc w kwocie 100 zł, która nie pokrywa jednak kosztu zakupionych przez niego leków. Zdaniem odwołującego się, na ochronę zdrowia organ winien przyznać mu całą, konieczną do wykupienia wszystkich leków, kwotę. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]", decyzją z dnia 13 lipca 2015 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że uzyskując dochód w kwocie 1.385,25 zł, odwołujący się znacznie przekroczył ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, uprawniające do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego. Wskazało, że zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Podkreśliło jednocześnie, że w przypadku specjalnego zasiłku celowego przepisy ustawy nie nakładają na organy pomocy społecznej obowiązku jego przyznania, ani nie określają wysokości tego rodzaju zasiłku. Oznacza to, iż specjalne zasiłki celowe są świadczeniami o charakterze uznaniowym i tego rodzaju pomoc może, lecz nie musi zostać przyznana. Kolegium wyjaśniło, że szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego ma miejsce, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nie należących do zdarzeń codziennych, ani nawet zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Uprawnienie z art. 41 ustawy nie może prowadzić do powstania sytuacji, w której wnioskodawca uczyni z pomocy społecznej swoje stałe źródło utrzymania. Kolegium zaznaczyło ponadto, że odwołujący się nie może liczyć na to, iż organ pomocy społecznej będzie zaspokajał wszystkie zgłoszone potrzeby i w ściśle oczekiwanej przezeń wysokości. Podniosło, że jest on pod stałą opieką organu pierwszej instancji, który w ramach swoich możliwości finansowych w lutym, kwietniu i czerwcu 2015 r., przyznawał mu specjalny zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu leków. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że nie posiada żadnych dodatkowych środków na świadczenia pomocowe, wobec czego nie może ingerować w uznanie organu pierwszej instancji. W sprawie istotne było, że na wniosek z dnia 10 czerwca 2015 r., organ pierwszej instancji przyznał pomoc na zakup leków (odrębną decyzją) i odmówił pomocy na inne potrzeby konieczne (kwestionowaną decyzją). Tym samym, odwołujący się nie został pozbawiony pomocy, a organ pierwszej instancji miał prawo ocenić potrzeby wnioskodawcy i własne możliwości finansowe, wydając powyższą decyzję. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Skarżący wniósł o jej uchylenie i przyznanie mu pomocy socjalnej w kwocie 550 zł oraz m.in. o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił, że organy obu instancji zafałszowały stan faktyczny, co może skutkować utratą zdrowia i życia przez Skarżącego. Przyznał, że w jego sytuacji ma zastosowanie art. 40 ustawy o pomocy społecznej, lecz nie przyznano mu pomocy na tej podstawie prawnej. Podniósł ponadto, że niezasadnie organ odwoławczy sugerował, iż Skarżący zamierza ze środków z pomocy społeczne uczynić swoje źródło utrzymania. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" wniosło jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2016 r. Skarżący podał, że organy administracji nie przyznały mu pomocy na wniosek z dnia 31 lipca 2016 r. w kwocie 350 zł i zasiłku okresowego w kwocie 550 zł miesięcznie. wobec czego wnosi o udzielenie przez tut. Sąd pomocy w żądanej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: p.p.s.a., uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto, wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż wskazanych naruszeń prawa nie można przypisać zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]"z dnia 13 lipca 2016 r. Podstawę materialnoprawną przyznania wnioskowanej przez Skarżącego pomocy określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.s.", regulujące rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. W świetle regulacji tej ustawy, świadczenia pieniężne, w tym zasiłek celowy, który przyznawany jest na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych (art. 39 u.p.s.), co do zasady wymagają spełnienia kryterium dochodowego, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., które dla osoby samotnie gospodarującej na dzień wydania decyzji wynosi 542 zł. W przypadku Skarżącego bezspornym jest, że uzyskiwany przez niego dochód w tytułu renty i dodatku mieszkaniowego w łącznej kwocie "[...]"zł, kryterium to znacznie przekracza. Nie było zatem podstaw do przyznania Skarżącemu zasiłku celowego. W takiej sytuacji, organy prawidłowo rozważyły wniosek Skarżącego w kontekście art. 41 u.p.s., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zaznaczyć należy, że zasiłek ten, tak jak zasiłek celowy przewidziany w art. 39 u.p.s., ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. O tym, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. będą natomiast decydowały indywidualne okoliczności każdej sprawy. Szczególne przypadki, o których mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego. Wyżej wymienione pojęcie określa więc sytuację życiową osoby lub rodziny, wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, okazjonalnych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w orzecznictwie, że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być sytuacja osoby lub rodziny, w której dochód minimalnie przekracza kryterium dochodowe, a brak jest możliwości jakiegokolwiek dochodu z powodu takich okoliczności występujących jednocześnie jak niepełnosprawność, bezrobocie, niezaradność niezawiniona przez stronę, brak wsparcia ze strony środowiska (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 253/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt IV Sa/Gl 47/14, dostępny [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). W przypadku Skarżącego, posiadany przez niego dochód, przekracza ponad dwukrotnie kryterium dochodowe. Skarżący ma wprawdzie kłopoty zdrowotne, ale cały posiadany dochód przeznacza wyłącznie na własne potrzeby, ma też dobre warunki mieszkaniowe. Z ustaleń organów bezspornie wynika, że sytuacja materialna Skarżącego jest stabilna i ma on stałe źródło dochodu. Tym samym, może on zaplanować swoje wydatki i rozplanować je w taki sposób, aby zaspokoić określone potrzeby. Ponadto, z akt administracyjnych nie wynika, aby w dacie złożenia wniosku zaistniało jakiekolwiek nagłe, negatywne zdarzenie, które uzasadniałoby przyznanie Skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Dodać też należy, że mimo przekroczonego kryterium dochodowego, Skarżący jest wspomagany przez organ pomocy społecznej. Decyzją z dnia 17 lutego 2015 r. przyznano Skarżącemu pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup w lutym 2015 r. leku "[...]" w wysokości 140 zł; decyzją z dnia 20 kwietnia 2015 r. przyznano mu specjalny zasiłek celowy na pokrycie części kosztów zakupu leków - w kwietniu 2015 r. w wysokości 150 zł, a decyzją z dnia 18 czerwca 2015 r. również przyznano pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w czerwcu 2015 r., w wysokości 100 zł. Ponadto, Skarżący otrzymuje pomoc w formie dodatku mieszkaniowego w kwocie 318,74 zł. W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Organ dokonał prawidłowej analizy sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej strony. Zaskarżonej decyzji nie można też zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, skargę oddalił.