IV SA/Wa 1037/16

WyrokWSA w Warszawie2016-09-07

Skład orzekający: Anita Wielopolska, Aneta Dąbrowska, Anna Falkiewicz-Kluj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabywca nieruchomości, który nabył ją po 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji deklaratoryjnej, może być uprawniony do odszkodowania za przejętą z mocy prawa pod drogę publiczną nieruchomość, jeśli pierwotny właściciel złożył wniosek o odszkodowanie, a umowa sprzedaży nie zawierała klauzuli o przelewie wierzytelności odszkodowawczej?
Ratio decidendi
Nabywca nieruchomości nie może być uznany za uprawnionego do odszkodowania za przejętą z mocy prawa pod drogę publiczną nieruchomość, jeśli pierwotny właściciel złożył wniosek o odszkodowanie w ustawowym terminie, a umowa sprzedaży nie zawierała wyraźnego postanowienia o przelewie wierzytelności odszkodowawczej. Prawo do odszkodowania jest związane ze zdarzeniem powodującym szkodę, czyli utratą prawa własności z dniem 1 stycznia 1999 r., a brak cesji wierzytelności oznacza, że pierwotny właściciel zachowuje swoje uprawnienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę gminną. Pierwotny właściciel, M. S., złożył wniosek o odszkodowanie. Następnie sprzedał nieruchomość małżonkom F., którzy również złożyli wniosek o odszkodowanie. Organy administracyjne przyznały odszkodowanie małżonkom F., uznając, że jako ujawnieni właściciele w księdze wieczystej w dacie decyzji deklaratoryjnej, nabyli prawo do odszkodowania. M. S. zaskarżył decyzję, argumentując, że umowa sprzedaży nie zawierała klauzuli o przelewie wierzytelności odszkodowawczej i nigdy nie zrzekł się tego prawa.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta, zasądzając jednocześnie od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant St. sekr. sąd. Julia Durka, Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2016 r sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. S. kwotę 16444 ( szesnaście tysięcy czterysta czterdzieści cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami po rozpatrzeniu odwołania M. S., reprezentowanego przez pełnomocnika adwokata A. C., od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] października 2015 r.; utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pkt. 2, 4 i 5. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Nieruchomość składającą się z działki gruntu nr [...] i nr [...] o powierzchni łącznej 2737 m2 położoną w [...] przy ulicy [...] objętej księgą wieczystą KW Nr [...] (aktualnie uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [...] skarżący nabył na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] sierpnia 1980r., Rep. A nr [...] i umowy przeniesienia własności z dnia [...] października 1981 roku, Rep. A nr [...] sporządzonych w Państwowym Biurze Notarialnym w [...]. Następnie mocą decyzji podziałowej Burmistrza Gminy [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1997 r. wydanej na wniosek M. S. , dokonano podziału działki nr [...] o pow. 2737 m2, z której wydzielona została działka nr [...] o pow. 254 m2 przeznaczona pod drogę gminną - ul. [...] w [...]. Aktem notarialnym (umową sprzedaży) Rep. A nr [...] z dnia [...] listopada 2000 roku M. S. sprzedał R. i H. małżonkom F. wyżej opisaną nieruchomość, którzy na wniosek z dnia 21 listopada 2000 r. zostali na zasadach wspólności ustawowej wpisani we wskazanej księdze wieczystej jako właściciele powyższej nieruchomości o pow. 2737 m2. Na mocy prawomocnego wyroku Sąd Okręgowy w [...] VI Wydział Cywilny Rodzinny Odwoławczy z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt [...] orzekł o rozwodzie związku małżeńskiego H. F. i R. F. W dniu 25 stycznia 2001 r. M. S. wystąpił z wnioskiem do Urzędu Gminy [...] o ustalenie odszkodowania za część powyższej nieruchomości zajętej pod drogę, zaś w dniu 18 kwietnia 2002 r. wniosek o odszkodowanie za ww część przedmiotowej nieruchomości złożyli do Urzędu Gminy [...] małżonkowie F. Sprzedający i kupujący wnioski o ustalenie odszkodowania złożyli w ustawowym terminie. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2004 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę ewid. nr [...] o pow. 254 nr zajętej pod drogę - część ul. [...] w [...]. Decyzją znak [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Minister Infrastruktury stwierdził nieważność powyższej decyzji Wojewody [...] z uwagi na skierowanie jej do osoby zmarłej. Ostatecznie decyzją nr [...] z dnia [...]lutego 2013 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności ww nieruchomości. W toku prowadzonego postępowania odszkodowawczego, Prezydent [...] kilkukrotnie, na skutek uwzględniania przez organ II instancji odwołań, wydawał decyzje w przedmiocie ustalenia i przyznania odszkodowania, w tym, decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...], ustalił odszkodowanie na rzecz M. S. , jako właściciela nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz R. i H. małżonków F. Finalnie Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2015 r. w pkt 1 ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w wysokości - 202.692,00 zł. wskazując, że została wykazana prawna skuteczność zawartej umowy sprzedaży nieruchomości w zakresie dotyczącym nabycia przez byłych małżonków F. prawa do żądania odszkodowania o jakim mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wobec powyższego ustalone odszkodowanie im przysługuje, jako właścicielom ujawnionym w księdze wieczystej, a nie M. S., którego prawo do nieruchomości w powyższej księdze wieczystej nie było ujawnione. Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. S., reprezentowany przez ww pełnomocnika, wnosząc o uchylenie decyzji w części pkt. 2, 4 i 5, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podnosząc, że przedmiotowe roszczenie o odszkodowanie przysługiwało tylko i wyłącznie właścicielowi nieruchomości, który w dacie złożenia wniosku był ujawniony w księdze wieczystej. Ten wymóg spełniali wówczas małżonkowie F., na podstawie powołanej umowy z dnia [...] listopada 2000 r. i na nich przeszły wszelkie roszczenia, w tym roszczenie uzyskania odszkodowania za przejęcie nieruchomości przez Miasto [...]. Organ odwoławczy wskazał, że do takiego wniosku doprowadziła również, przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie 1 OPS 3/09, analiza art.73 ust.4 cyt. ustawy. Zbycie nieruchomości na rzecz osób trzecich przed uostatecznieniem się decyzji deklaratoryjnej, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy spowodowało utratę przez skarżącego statusu właściciela nieruchomości, skutkiem czego pozbawiło go to prawa do uzyskania odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy (por. wyrok WSA w Warszawie I SA/Wa 1314/13 z dnia 20.01.2014 r.). Skargę na powyższą decyzję wniósł M. S., reprezentowany przez ww pełnomocnika, zaskarżając decyzję Wojewody [...] w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji Prezydenta [...] w pkt 2,4 i 5, a której zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 7 kpa, 77 par. 1 kpa i 107 par. 1 i 3 kpa przez niewyjaśnienie istoty sprawy poprzez: a/ zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności nieuwzględnienia treści umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2000 roku (Rep. A nr [...]), w której brak postanowień o zbycia na rzecz nabywców roszczeń o przyznanie odszkodowania (przelew wierzytelności), za przejęty grunt pod drogę, b/ brak analizy wszystkich dowodów w sprawie i nie odniesienia się do podnoszonych w odwołaniu aspektów prawnych sprawy, 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 kpa, art. 73 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.-Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z art. 128 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię na skutek: a/ przyznanie odszkodowania byłym małżonkom F., co do których nie istniały przesłanki i podstawy materialnoprawne do jego przyznania odszkodowania i bezpodstawne uznanie, że skarżący M. S. nie jest osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania, b/ wadliwe uznanie, że w sytuacji zbiegu wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania, uprawnionym, o którym mowa w art. 73 ust. 4 cyt. ustawy, jest nabywca nieruchomości, c/ niewłaściwe przyjęcie za wiążący organ administracyjny wyrok Sądu wydany w innej sprawie i w innym stanie faktycznym (tu. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/9) w sytuacji, gdy po tej dacie i przed nią Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie i sądy administracyjne przyjęły odmienną wykładnię cyt. art. 73 ust. 4 ustawy, Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organy administracyjne nie wzięły pod uwagę istotnej okoliczności, że przed przejściem z mocy prawa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego własności spornej nieruchomości (1 stycznia 1999 r.) i przed zawarciem umowy z dnia [...] listopada 2000 r., M. S. wystąpił w dniu 26 stycznia 1995 r. do gminy o wyodrębnienie przedmiotowej działki i która decyzją ostateczną została wyodrębniona pod drogę publiczną. Skarżący podniósł, że w odwołaniu przytoczone zostały liczne argumenty świadczące o tym, że strony umowy miały świadomość, że działka o pow. 254 m kw., wyodrębniona kilka lat wcześniej pod ulicę, nie była przedmiotem umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 2000 r., do których Wojewoda nie odniósł się w swojej decyzji. wskazał, że nigdy nie zrezygnował z prawa domagania się odszkodowania za przedmiotową działkę i poprzez zawarcie ww umowy nie miał zamiaru zrzec się uprawnień do tego odszkodowania na rzecz nabywców. Wyrażone zatem przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, iż na podstawie umowy sprzedaży przeszło na nabywców przedmiotowe roszczenie, jest niedopuszczalnym domniemaniem prawnym przejścia praw z mocy wspomnianej umowy, w dodatku nieuzasadnionym okolicznościami sprawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie odpowiada prawu. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Badając zaskarżoną decyzję Wojewody, w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd stwierdził, iż w związku z jej wydaniem doszło do naruszenia prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkuje koniecznością jej uchylenia. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] października 2015 r. ustalającą odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość o pow. 254 nr [...], stanowiącą własność [...], w wysokości - 202.692,00 zł. na rzecz nabywców nieruchomości i odmawiającą tego odszkodowania na rzecz skarżącego. Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 roku stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie z art. 73 ust. 4 powołanej wyżej ustawy odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 ust. 1 i 2, jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w terminie od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005roku według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że wniosek o ustalenie odszkodowania w powyższym trybie za przedmiotową nieruchomość złożony został do Prezydenta [...] przez skarżącego w dniu 25 stycznia 2001 r. oraz przez małżonków F. w dniu 15 kwietnia 2002 r. Z odpisu ww księgi wieczystej wynika, iż przed wydaniem ostatecznej decyzji deklaratoryjnej Wojewody [...], jako właściciele przedmiotowego gruntu, wpisani byli w prowadzonej dla niej księdze wieczystej H. F. i R. F. na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 2000 r Rep. A nr [...]. Jednakże należy wskazać, iż powyższa okoliczność nie przesądza o stanie prawnym nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 roku, kiedy rzeczywistym, co jest bezsporne, właścicielem całej nieruchomości był skarżący. Z uwagi na fakt, iż wydzielona działka gruntu przeszła w trybie ww przepisu z mocy prawa na własność Gminy, to przyszli nabywcy (małżonkowie F.) nie mogli nabyć własności tej nieruchomości, skoro w dacie zwarcia między stronami powołanej umowy notarialnej powyższa nieruchomość była już własnością innego podmiotu. Również, co jest okolicznością bezsporną, między stronami tejże umowy nie miało miejsca przejście roszczenia o odszkodowanie za przedmiotowy grunt zarówno w samej umowie zbycia nieruchomości jak i w późniejszym innym porozumieniem. Przywołany przez organy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r. (sygn. akt I OPS 3/09) wydany w składzie siedmiu sędziów stanowi, że uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę, która z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła na własność Skarbu Państwa lub gminy, może być również osoba, której prawo do tej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej, jako prawo własności, w wyniku zawarcia umowy przeniesienia własności z poprzednim właścicielem nieruchomości, który był właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. a umowa nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną została zawarta po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. Jak słusznie zauważono w skardze powołany wyżej wyrok zapadł w całkowicie odmiennych od sprawy niniejszej okolicznościach (umową przenoszącą własność była darowizna, wprawdzie obdarowana złożyła wniosek o odszkodowanie w terminie, lecz odmówiono ustalenia na jej rzecz odszkodowania, natomiast darczyńca, który w dniu 31 grudnia 1998 r. był właścicielem zajętej pod drogę publiczną nieruchomości nie złożył wniosku w ustawowym terminie). Słusznie też podniesiono, że w wyroku tym, rozważając sytuację, gdy mimo przejścia własności nieruchomości na rzecz podmiotu publicznoprawnego z mocy prawa na podstawie cyt. art. 73 ust. 1 nieruchomość była przedmiotem obrotu cywilnoprawnego wyrażono pogląd, że uprawnionym do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 powołanej ustawy może być także (a nie wyłącznie) osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r. zawarła w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. W wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r. I OPS 3/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że prezentowane w orzecznictwie poglądy, że skoro przejęcie prawa własności w myśl art. 73 ust. 1 następuje z mocy prawa w określonej dacie, tj. z dniem 1 stycznia 1999 r., to w tym zakresie wykluczone jest nabywanie gruntów już zajętych pod drogi publiczne w trybie wszelkich umów cywilnoprawnych, są trafne co do zasady. W art. 73 ust. 4 ustawy w związku z ust. 1 tego artykułu niewątpliwie co do zasady chodziło o właściciela nieruchomości z dnia 31 grudnia 1998 r. Sąd wskazał jednak na sytuacje nietypowe, gdy występującym o odszkodowanie właścicielem będą także spadkobiercy osoby, która utraciła własność nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. Podniósł też, że w niektórych sytuacjach byli właściciele nieruchomości zajętych pod drogi publiczne nie mieli świadomości, że dana nieruchomość z mocy prawa przeszła na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i dokonywali obrotu tymi nieruchomościami, legitymując się w tej dacie wpisem w księdze wieczystej ich prawa własności co do tej nieruchomości, a wobec braku ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, nowi nabywcy wpisywani byli do ksiąg wieczystych w miejsce dotychczasowych. Tego rodzaju okoliczność natomiast nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. W powołanym akcie notarialnym brak jest wyraźnego zapisu odzwierciedlającego wolę stron umowy, by uprawnionymi do dochodzenia odszkodowania za "wywłaszczoną" pod drogę publiczną nieruchomość byli nabywcy. Strony nie zawarły umowy przelewu wierzytelności (art. 509 k.c.). Należy zauważyć, że wszelkie wątpliwości związane z postanowieniami umów cywilnoprawnych i ich skutkami rozstrzygane być mogą wyłącznie przez sądy powszechne. Nie są do tego uprawnione ani organy administracji publicznej, ani sądy administracyjne. Przyznanie odszkodowania za przejętą z mocy prawa nieruchomość zajętą pod drogę realizowane jest w trybie administracyjnym, odrywając się od cywilnoprawnej umowy rozporządzającej nieruchomością. Skoro ustawodawca w treści art. 73 ustawy wyraźnie wskazał zdarzenie, które powodując uszczerbek w dobrach oznaczonych podmiotów ma charakter prawnie relewantny i generuje odpowiedzialność podmiotów publicznych, a zdarzeniem tym jest odjęcie prawa własności, co nastąpiło z dniem 1 stycznia 1999 r., to ustalenie podmiotów uprawnionych do dochodzenia odszkodowania musi być skorelowane ze zdarzeniem powodującym szkodę. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia jest również okoliczność, iż strony umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego przejętej nieruchomości, nie dokonały przelewu wierzytelności z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną 1 stycznia 1999 r. nieruchomość. Cesja taka może wynikać bezpośrednio z postanowień umowy notarialnej, mocą której zbyto nieruchomość, może też stanowić odrębną umowę. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, czy w dacie zawarcia umowy sprzedaży jej strony wiedziały o istnieniu tego prawa. Cesja może bowiem dotyczyć praw przyszłych związanych z jej przedmiotem. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania cesja uprawnień właściciela przedmiotowej nieruchomości nie nastąpiła, a wystąpienie przez niego z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania jednoznacznie wskazuje, że nie zrezygnował z przysługujących mu z mocy art. 73 ustawy uprawnień. W wyroku z dnia 11 lipca 2013 r., I OSK 377/12 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sytuacji, gdy w określonym przez ustawę terminie z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania na podstawie przepisu art. 73 ust. 4 ustawy wystąpiła zarówno właścicielka nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, z dnia 31 grudnia 1998 r., jak i nabywcy nieruchomości, a strony aktu notarialnego sprzedaży nie zawarły umowy przelewu wierzytelności z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną w dniu 1 stycznia 1999 r. nieruchomość, to brak było podstaw do uznania za zgodne z prawem ustalenia odszkodowania i zobowiązania do jego wypłaty na rzecz nabywców nieruchomości oraz odmowy ustalenia odszkodowania na rzecz spadkobierców właścicielki nieruchomości z 31 grudnia 1998 r. Z powyższych względów tut. Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony zarzut dotyczący niewłaściwego zastosowania w niniejszej sprawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Skoro w rozpoznawanej sprawie w określonym przez ustawę terminie z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania na podstawie tego przepisu wystąpił zarówno właściciel nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., jak i nabywcy nieruchomości, a strony aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2000 r. nie zawarły umowy przelewu wierzytelności z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomość, to brak było podstaw do uznania za zgodne z prawem ustalenie odszkodowania i zobowiązania do jego wypłaty na rzecz nabywców nieruchomości oraz odmowy ustalenia odszkodowania na rzecz M. S. - właściciela nieruchomości z dnia 31 grudnia 1998 r. Ponieważ Sąd stwierdził naruszenie prawa skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji, orzekł na mocy art. 145 § 1 pkt 3 kpa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W niniejszej sprawie wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści przedmiotowego uzasadnienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło