II SA/Bd 714/16

WyrokWSA w Bydgoszczy2016-09-07

Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Elżbieta Piechowiak, Jarosław Wichrowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda, uchylając decyzję Starosty ustalającą odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. w sytuacji, gdy operat szacunkowy, stanowiący podstawę decyzji, stracił ważność, a organ odwoławczy nie podjął próby jego aktualizacji?
Ratio decidendi
Wojewoda naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 138 § 2 w zw. z art. 136 K.p.a., uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji bez wcześniejszego podjęcia próby aktualizacji operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego. Organ odwoławczy powinien był najpierw zwrócić się do rzeczoznawcy o potwierdzenie aktualności operatu, a dopiero w przypadku braku takiej możliwości rozważyć uchylenie decyzji organu I instancji. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Starosta ustalił odszkodowanie decyzją z marca 2015 r., opierając się na operacie szacunkowym z tego samego miesiąca. Wojewoda uchylił tę decyzję w lipcu 2015 r., uznając operat za sporządzony nieprawidłowo. Po uchyleniu przez WSA decyzji Wojewody z lipca 2015 r., Wojewoda decyzją z kwietnia 2016 r. ponownie uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na upływ terminu ważności operatu szacunkowego oraz nieprawidłowości w doręczeniach przez organ I instancji. Skarżąca wniosła skargę na decyzję Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2016 r. i zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2016 r. sprawy ze skargi A. Sz. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...]na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta decyzją z [...] marca 2015 r., znak: [...], na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 98 ust. 3, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2 i 3, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518, dalej powoływana jako u.g.n.) ustalił odszkodowanie na rzecz A. S w wysokości 161.156,60 zł, A. i K. S. w wysokości 161.156,70 zł oraz M. i T. K. w wysokości 180.437,40 zł, co stanowi łącznie kwotę 483.470 zł, za nieruchomość położoną w I. w rejonie ul. P. oznaczoną geodezyjnie na arkuszu mapy [...], obręb [...], jako działki nr [...] o pow. 0.3152 ha, nr [...] o pow. 0.0118 ha, nr [...] o pow. 0.0118 ha, nr [...] o pow. 0.1148 ha, nr [...] o pow. 0.0592 ha, zapisaną w księdze wieczystej Kw nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy, przejętą z mocy prawa na rzecz Miasta w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. zgodnie z ostateczną decyzją Prezydenta Miasta nr [...] z [...] listopada 2013 r. z przeznaczeniem pod drogi gminne. W punkcie 2 decyzji organ zobowiązał Prezydenta Miasta do wypłaty odszkodowania jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z [...] lipca 2014 r. A. S., A. i K. S. oraz M. i T. K. zwrócili się do Starosty z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...], Prezydent Miasta zatwierdził projekt podziału ww. nieruchomości z przeznaczeniem pod drogi gminne. Pomimo przeprowadzonych rokowań nie doszło do uzgodnienia odszkodowania za nieruchomość. W celu ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M. S. operat szacunkowy z [...] marca 2015 r., na podstawie którego ww. decyzją z [...] marca 2015 r. Starosta ustalił odszkodowanie. Organ powołał się na art. 134 ust. 4 u.g.n. Wskazał, że rzeczoznawca majątkowy w celu stwierdzenia możliwości zastosowania tzw. "zasady korzyści" dokonał analizy relacji cen nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, z których zostały wydzielone wyceniane działki oraz nieruchomości pod drogi publiczne. W wyniku analizy sformułował wniosek, że średnie wartości gruntów przeznaczonych pod drogi publiczne nie przewyższają średniej wartości gruntów przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne, a zatem nie ma zastosowania "zasada korzyści". Zgodnie z przepisem art. 134 ust. 3 u.g.n., wyceny nieruchomości dokonano dla aktualnego sposobu użytkowania i przeznaczenia jako terenu przeznaczonego pod budownictwo jednorodzinne. Organ dodał, że rzeczoznawca powołał się na § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109) oraz na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 165, poz. 985), w którym określono sposób postępowania przy wycenie gruntów pod drogi. Do określenia wartości rynkowej prawa własności przedmiotu wyceny przyjęto podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Wybór podejścia i metody wyceny został przez rzeczoznawcę poprzedzony analizą rynku lokalnego nieruchomości podobnych. Organ prowadzący postępowanie podkreślił, że zweryfikował prawidłowość operatu pod względem formalnym i ocenił jego wartość dowodową. Operat został przyjęty jako dowód, ponieważ stosownie do treści art. 151 u.g.n., określona wartość rynkowa jednostkowa 94,28 zł/m2 mieści się w przedziale cen transakcyjnych (64,99 zł do 130,00 zł) uzyskiwanych za nieruchomości niezabudowane, przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową, jako tzw. podobne i uwzględnia cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, jej przeznaczenie, stopień wyposażenia i zagospodarowania. Według organu I instancji operat został wykonany z należytą starannością i rzetelnością, a zatem może służyć do ustalenia należnego odszkodowania. Ww. decyzja została następnie uchylona przez Wojewodę decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...] Wojewoda uznał, że operat szacunkowy został sporządzony nieprawidłowo. Za kluczowe uznał zastosowanie art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n., określającego zasady ustalania słusznego odszkodowania, tj. regulację nazywaną "zasadą korzyści". W ocenie Wojewody zasadę korzyści odnieść należy do § 36 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu zawierającego szczegółowe zasady określania wartości nieruchomości przejmowanych pod drogi publiczne. Zaznaczył, że zasady te nie mogą pozostawać w sprzeczności z przepisami ustawy. W oparciu o powyższe organ odwoławczy stwierdził, że przy wycenie nieruchomości w niniejszej sprawie należało wziąć pod uwagę faktyczny stan nieruchomości istniejący w momencie wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Zdaniem Wojewody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła grunty orne. W samej decyzji podziałowej stwierdzono natomiast, że podział ma na celu wydzielenie działek budowlanych oraz działek, które będą stanowić drogi gminne. Rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym z jednej strony wskazał natomiast, że wyceniane działki na dzień [...] listopada 2013 r. stanowiły część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], zagospodarowanej jako pas ziemi rolnej w stanie spoczynku, z drugiej natomiast stwierdził, że teren wycenianej nieruchomości został wydzielony z terenów pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i według takiego kryterium dokonał wyceny. Skoro natomiast w art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. ustawodawca stwierdził, że chodzi o aktualny sposób użytkowania, bez uwzględnienia założeń planistycznych, należało określić wartość nieruchomości z uwzględnieniem wartości nieruchomości rolnych, nie zaś nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną. Wówczas byłoby możliwe stwierdzenie, czy przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem określonym w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, tj. pod drogi gminne, doprowadziło do zwiększenia jej wartości. W przypadku gdy wartość nieruchomości drogowych przewyższałaby wartość nieruchomości rolnych, zasadna byłaby wycena z uwzględnieniem przeznaczenia zgodnego z celem wywłaszczenia. Wojewoda stwierdził, że operat szacunkowy, stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania należnego stronom został sporządzony nieprawidłowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 8 grudnia 2015 r., II SA/Bd 1167/15, uchylił ww. decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Wojewoda zbytnio ingerował w treść operatu szacunkowego, przekraczając przy tym swoje kompetencje. Sąd nie kwestionował stanowiska organu odwoławczego, że sprawdzenie operatu szacunkowego powinno zostać przeprowadzone pod kątem wymogów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Niewątpliwie rolą organu administracji jest ocena sporządzonej wyceny, ale tylko i wyłącznie pod względem zachowania warunków formalnych dokumentu oraz logiki dowodu, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Organ odwoławczy kwestionując sporządzony operat szacunkowy wkroczył w zakres wiedzy specjalistycznej rzeczoznawcy majątkowego. Wniosek taki należy wyprowadzić z tego, że według Wojewody zastosowanie w sprawie miała zasada ustalania słusznego odszkodowania, tj. regulacja nazywana "zasadą korzyści" wynikająca z art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. Tymczasem rzeczoznawca stanowczo stwierdził w ramach metodyki wyceny nieruchomości, że w przedmiotowej sprawie nie występuje "zasada korzyści" (str. 10 -12 operatu szacunkowego). Podsumowując swoje szerokie rozważania Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można operatowi szacunkowemu zarzucić braku logiki oraz wykazać wzajemnych sprzeczności w stanowisku rzeczoznawcy majątkowego. Decyzją z [...] kwietnia 2016 r., nr [...], Wojewoda na podstawie art. 138 § 2 i art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 105 § 1 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej powoływana jako K.p.a.) w zw. z art. 129 ust. 5, art. 98 ust. 3, art. 130, art. 134, art. 151 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782, dalej powoływana jako K.p.a.) i § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał ponadto, że uwzględniając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie badał merytorycznej zawartości operatu szacunkowego, lecz jedynie ocenił go pod względem wartości dowodowej. Uznając, że z formalnego punktu widzenia operat został sporządzony prawidłowo, organ II instancji uznał, iż mógłby oprzeć na nim swoją decyzję. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, operat szacunkowy stanowi wprawdzie sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości, ale jest on dowodem w sprawie i podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 77 § 1 K.p.a. Organ ma obowiązek ocenić na podstawie art. 80 K.p.a. wartość dowodową operatu szacunkowego, a więc sprawdzić, czy operat spełnia wszystkie wymogi określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzeniu z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Nie mógł jednak organ II instancji wydać decyzji na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego na potrzeby niniejszej sprawy, gdyż upłynął termin jego ważności. Operat ten został wykonany [...] marca 2015 r. Stosownie do treści art. 156 ust. 3 u.g.n., operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Operat szacunkowy może natomiast być wykorzystywany po upływie okresu 12 miesięcy po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził. W związku z tym organ odwoławczy pozostawił organowi I instancji decyzję odnośnie aktualizacji operatu szacunkowego bądź zlecenia wykonania nowego, zaznaczając, że ewentualne orzekanie na podstawie załączonego do akt sprawy operatu szacunkowego bez aktualizacji będzie stanowiło naruszenie prawa materialnego. Ponadto, organ odwoławczy zarzucił Staroście naruszenie art. 40 § 1 K.p.a poprzez nieprawidłowość doręczeń przez organ I instancji: postanowienia o sprostowaniu błędu pisarskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r., zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy z [...] maja 2015 r. postanowienia o odmowie wyłączenia rzeczoznawcy majątkowego z [...] grudnia 2014 r., wezwania na rozprawę administracyjną z dnia [...] listopada 2014 r., zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy z dnia [...] października 2014 r. Naruszenie to polegało na tym, że pisma te były wysyłane do stron - małżonków M. i T. K. oraz do A. i K. S., a naruszenie to może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pisma kierowane do strony powinny być adresowane do niej imiennie, czyli adresując przesyłkę organ musi wymienić stronę jako indywidualnie określonego adresata, wobec którego - jako podmiotu - dokonywana jest czynność doręczenia. Co za tym idzie, doręczanie pism oraz decyzji łącznie współmałżonkom uznać należy za nieprawidłowe. Skargę na powyższą decyzję złożyła A. S. zarzucając jej naruszenie prawa procesowego, a mianowicie: art. 138 § 2 K.p.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy zaistniały przesłanki pozwalające organowi II instancji na wydanie decyzji kasacyjnej; art. 12 K.p.a. przez naruszenie wysłowionej w tym przepisie zasady szybkości i ekonomiki postępowania poprzez przewlekłe jego prowadzenie; art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niezastosowanie się przez Wojewodę do treści wyroku WSA w Bydgoszczy z 8 grudnia 2015 r., pomimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji w całości. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ II instancji władny był we własnym zakresie zwrócić się do rzeczoznawcy majątkowego, zgodnie z art.156 ust. 4 u.g.n., o potwierdzenie aktualności sporządzonego wcześniej operatu. Odnośnie nieprawidłowości doręczeń dokonywanych przez organ I instancji skarżąca wskazała, że żadna ze stron nie zgłosiła jakichkolwiek zarzutów co do tej kwestii. Z oświadczeń stron postępowania – M. i T. K. oraz A. i K. S. wynika, że zapoznali się z treścią każdej czynności w postępowaniu I instancji. Wojewoda nie wyjaśnił, na podstawie czego uznał, że wspomniane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik postępowania, bowiem w treści decyzji organu II instancji brakuje jakiegokolwiek odniesienia się do tej kwestii. Przepis art. 138 K.p.a. w § 2 stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W piśmiennictwie podkreśla się, że instytucja kasacji przewidziana w art. 138 § 2 ma charakter wyjątkowy, bowiem nie może być podjęta w innych sytuacjach niż te, które zostały określone w tym przepisie, a zasadniczo organ odwoławczy powinien dokonać powtórnego rozstrzygnięcia merytorycznego. Odnośnie sprzeczności decyzji organu II instancji z treścią wyroku WSA w Bydgoszczy z 8 grudnia 2015 r. skarżąca podniosła, że Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie można było operatowi szacunkowemu zarzucić braku logiki oraz wykazać wzajemnych sprzeczności w stanowisku rzeczoznawcy majątkowego. Organ odwoławczy scedował na organ I instancji dokonanie rozstrzygnięcia w zakresie weryfikacji operatu szacunkowego z treścią orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Tymczasem z treści wyroku wynika, że takie rozstrzygnięcie miało zostać podjęte przez organ administracyjny, do którego skierowane zostały zalecenia zawarte w treści orzeczenia sądu, czyli Wojewodę. Wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego ocena prawna oraz wskazania wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 P.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – dalej przywoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. Wychodząc z tych przesłanek Sąd uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona narusza przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. stanowi podstawę do jej uchylenia. Zgodnie z treścią art. 156 ust. 1 i 3 u.g.n., rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Ponadto w myśl art. 156 ust. 4 u.g.n., operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że operat szacunkowy będący podstawą określenia przez organ I instancji wysokości odszkodowania został sporządzony w dniu [...] marca 2015 r. Zatem w dacie wydawania przez Wojewodę zaskarżonej decyzji z [...] kwietnia 2016 r. okres wskazany w art. 156 ust. 3 u.g.n. już upłynął. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 zd. 1 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Stosownie natomiast do art. 136 K.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Rozstrzygnięcie w trybie art. 138 § 2 K.p.a. może zatem zapaść, jeżeli wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. Ustalenie, czy w sprawie mamy do czynienia z postępowaniem dowodowym w zakresie uzupełniającym, czy też w zakresie wykraczającym poza uzupełnienie, wymaga odniesienia się do konkretnej sytuacji i musi się wiązać z oceną materiału dowodowego dotychczas zebranego w sprawie (w pierwszej instancji) i znajdującego odzwierciedlenie w aktach sprawy oraz z ustaleniem przez organ odwoławczy, jakich jeszcze czynności z zakresu postępowania dowodowego należy dokonać. Następnie, konieczne jest odniesienie i porównanie dotychczas zebranego materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji i dokonanych czynności dowodowych organu odwoławczego. Przesądzająca przy tym jest nie ilość dowodów, przeprowadzanych w jego toku, ale zakres faktów, jakie są przedmiotem dowodzenia (vide wyrok WSA w Łodzi z 31.03.2016 r., III SA/Łd 1252/15, LEX nr 2038629). W niniejszej sprawie zatem organ odwoławczy powinien w pierwszej kolejności zwrócić się do rzeczoznawcy majątkowego, w trybie art. 136 K.p.a., o potwierdzenie aktualności operatu, czego bezsprzecznie Wojewoda nie uczynił. Dopiero w sytuacji gdy rzeczoznawca majątkowy nie potwierdziłby aktualności operatu szacunkowego, organ odwoławczy zmuszony byłby na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylić decyzję organu I instancji i przekazać temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem na konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego (vide wyrok NSA z 11.02.2010 r., I OSK 564/09, LEX nr 898206, wyrok WSA w Gdańsku z 17.09.2014 r., II SA/Gd 34/14, LEX nr 1534096). Tym samym organ naruszył przepisy art. 138 § 2 w zw. z art. 136 K.p.a., co doprowadziło również do naruszenia art. 12 K.p.a. wyrażającego zasadę szybkości i ekonomiki postępowania. Odnosząc się z kolei do podniesionej w zaskarżonej decyzji Wojewody kwestii dotyczącej nieprawidłowości doręczeń dokonywanych przez organ I instancji stwierdzić trzeba, że co do zasady zgodzić się trzeba z tezą, iż doręczenie pisma w jednej kopercie do obojga małżonków stanowi naruszenie przepisów art. 40 § 1 i 3 K.p.a., z których wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism. Na tle tego przepisu przyjąć jednak należy, że doręczenie przesyłki zaadresowanej wspólnie do obojga małżonków do rąk jednego jest skuteczne również wobec drugiego małżonka, chyba że zakwestionuje on i podważy taki sposób doręczenia (por. wyroki NSA z 17.05.2012 r., I OSK 764/11, Lex nr 1218899; z 14.04.2012 r., II OSK 131/11, Lex nr 1218899 oraz z 22.06.2007 r., II OSK 964/06, Lex nr 344911). W analizowanej sprawie tymczasem strony postępowania w żaden sposób nie kwestionowały prawidłowości dokonywanych im przez organ I instancji doręczeń, a wręcz przeciwnie, potwierdziły, że zostały w sposób prawidłowy powiadomione o każdej czynności w toku postępowania (vide oświadczenia k. 21-24 akt sądowych). Nie był natomiast zasadny zarzut skargi naruszenia przez organ odwoławczy art. 153 P.p.s.a, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Organ bowiem nie dokonał odmiennej interpretacji zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Bydgoszczy z 8 grudnia 2015 r., ponieważ w ogóle nie czynił ustaleń i rozważań w tym zakresie. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Organ winien w szczególności zwrócić się do rzeczoznawcy majątkowego o potwierdzenie w trybie art. 156 ust. 4 u.g.n. aktualności sporządzonego przez niego operatu szacunkowego i następnie w zależności od tego, czy rzeczoznawca potwierdzi jego aktualność – winien wydać decyzję, w której dokona jego analizy zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku WSA w Bydgoszczy z 8 grudnia 2015 r. Dopiero gdy rzeczoznawca nie potwierdzi aktualności operatu, Wojewoda rozważy uchylenie decyzji organu I instancji. Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Nr z 2015 r. poz. 1804) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącą wpisu w kwocie 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło