II SA/Sz 617/16
WyrokWSA w Szczecinie2016-09-15
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Elżbieta Makowska, Katarzyna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zbieg uprawnień do świadczenia rodzicielskiego na dziecko i świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego męża, przyznanych tej samej osobie, wyłącza możliwość przyznania świadczenia rodzicielskiego?Ratio decidendi
Zastosowanie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi o zbiegu uprawnień do świadczeń, jest ograniczone do sytuacji, gdy oba świadczenia dotyczą opieki nad tą samą osobą lub wychowania tego samego dziecka. W przypadku, gdy świadczenie pielęgnacyjne przyznano na męża, a świadczenie rodzicielskie wnioskowane jest na nowo narodzone dziecko, nie zachodzi zbieg uprawnień w rozumieniu tego przepisu, co nie wyłącza prawa do świadczenia rodzicielskiego.Stan faktyczny
Skarżąca, M. S., pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z pracy w celu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Po urodzeniu córki K. S. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia rodzicielskiego, powołując się na art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wyłącza przyznanie świadczenia w przypadku zbiegu uprawnień. Skarżąca argumentowała, że świadczenie pielęgnacyjne i świadczenie rodzicielskie dotyczą różnych osób i różnych podstaw prawnych, a odmowa jest dyskryminująca.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r. nr [...].
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy P. działając na podstawie art. art. 17c; art. 27 ust. 5; art. 24; art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015 r., poz. 2284), po rozpatrzeniu wniosku M. S. z dnia 29 stycznia 2016 r., odmówił przyznania świadczenia rodzicielskiego - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, wnioskowanego na córkę K. S.
Zdaniem organu I instancji, wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, gdyż decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. przyznało jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – mężem M. S. Zgodnie zaś z art. 27 ust. 5 ww. ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, a wnioskodawczyni nie dokonała wyboru świadczenia, ani nie zrezygnowała z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
M. S. wniosła odwołanie od ww. decyzji wskazując, że zapis w art. 27 ust 5 ustawy miałby sens zastosowania jedynie w sytuacji, gdy oba rodzaje świadczeń, wnioskowane byłyby przez tego samego wnioskodawcę, na tę samą osobę. Wtedy można mówić o zbiegu uprawnień i co za tym idzie - zasadna jest odmowa udzielenia świadczenia rodzicielskiego. Natomiast, gdy wniosek składany przez tego samego wnioskodawcę dotyczy dwóch innych osób i z dwóch diametralnie innych pobudek (opieka nad osobą niepełnosprawną i urodzenie dziecka). Traktując przyznanie świadczenia (decyzja z dnia [...] r.) jako rekompensatę braku możliwości realnego zatrudnienia (z uwagi na opiekę nad mężem), z chwilą urodzenia dziecka, a następnie odmowy prawa do świadczenia rodzicielskiego wnioskowanego na córkę K. S. uważa, że jest dyskryminowana z powodu niepełnosprawności męża, a to z kolei jest sprzeczne z fundamentalnymi zasadami jakie przysługują każdemu Polakowi, na mocy ustawy zasadniczej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23) w związku z art. 3 pkt 10 i 11, art. 17c, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 26 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z § 10 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, po rozpatrzeniu odwołania M. S., utrzymało decyzję I instancji w mocy.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w myśl art. 17 c ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie rodzicielskie przysługuje:
1) matce albo ojcu dziecka z uwzględnieniem ust. 2;
2) opiekunowi faktycznemu dziecka w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10. roku życia;
3) rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10. roku życia;
4) osobie, która przysposobiła dziecko, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10. roku życia.
Zgodnie z art. 17 c ustawy, świadczenie rodzicielskie przysługuje w wysokości 1 000 zł miesięcznie, z uwzględnieniem ust. 6 tj. w razie urodzenia dziecka przez kobietę pobierającą zasiłek dla bezrobotnych w okresie, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149 ze zm.) lub w okresie przedłużenia zasiłku dla bezrobotnych na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, świadczenie rodzicielskie przysługuje jednemu z rodziców w wysokości różnicy między kwotą świadczenia rodzicielskiego, a kwotą pobieranego przez kobietę zasiłku dla bezrobotnych pomniejszonego o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1217) do art. 27 został dodany ustęp 5, który stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.
Zdaniem organu odwoławczego, mając na uwadze literalne brzmienie tego przepisu, należy stwierdzić, iż stronie przysługuje jedno ze świadczeń rodzinnych. Powołując się na art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa Kolegium podkreśliło, że działanie na podstawie prawa w postępowaniu administracyjnym obejmuje dwa zasadnicze elementy, a mianowicie ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego, przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Organy administracji, ze względu na zasadę praworządności, nie mogą działać wbrew obowiązującym i jednoznacznie brzmiącym przepisom prawa. Nie jest dopuszczalne pomijanie przez jakiekolwiek organy władzy publicznej, w tym organy administracji publicznej, obowiązujących norm prawnych, stosowanie ich w sposób wybiórczy lub dowolny. Mając powyższe na uwadze organ nie mógł orzec odmiennie, niż jasno wskazuje przepis. W ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji, nie jest obarczona żadną wadą prawną, która pozwalałaby na jej uchylenie, bądź zmianę, a organ I instancji wydał swoje rozstrzygnięcie na podstawie obowiązujących przepisów i w granicach przysługujących mu uprawnień przy prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego.
M. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na ww. decyzję, podnosząc w niej, że wraz ze zmianą ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2016 r. ustalono, że świadczenie rodzicielskie będzie przysługiwało osobom bezrobotnym (formalnie jest taką osobą), studentom i uczniom, osobom pracującym na podstawie umów cywilno-prawnych, rolnikom (mimo wsparcia np. z KRUS). Co więcej - wsparcie to udzielane jest niezależnie od dochodu rodziny, co - jej zdaniem - pokazuje, iż ustawodawca postanowił przede wszystkim wesprzeć osoby, których budżet domowy został dodatkowo obciążony urodzeniem dziecka, a jak wiadomo, sytuacja taka wiąże się z wydatkami, ponoszonymi bez względu na zamożność. Odmawiając jej prawa do przyznania świadczenia rodzicielskiego na córkę K. S. decyzję tę uzasadniono art. 27 ustawy o świadczeniach rodzinnych Należy jednak zauważyć, że obie formy wsparcia wnioskowane są na dwie inne osoby i z dwóch różnych powodów. W ocenie strony, zapis ten miałby mieć zastosowanie w sytuacji, gdy córka byłaby niepełnosprawna, a ona rezygnując z zatrudnienia otrzymałaby świadczenie pielęgnacyjne na nią, a następnie złożyła wniosek o świadczenie rodzicielskie. Tylko wówczas może zgodzić się z odmową i jej uzasadnieniem w związku ze zbiegiem uprawnień do świadczeń. Obecna interpretacja art. 27 ustawy jest interpretacją błędną. Skarżąca podkreśliła, że pozbawienie jej prawa do świadczenia rodzicielskiego, uzasadniając to sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem, jest formą dyskryminacji. W praktyce pozbawia się jej wsparcia finansowego z tytułu urodzenia dziecka z powodu tego, iż zrezygnowała z aktywności zawodowej na rzecz całodobowej opieki jakiej wymaga niepełnosprawny mąż. W jej przypadku, przyznane świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawnego męża nie stanowi alternatywy wobec braku realnych szans na zatrudnienie, stanowi natomiast konieczność z uwagi na to, że rodzice męża, ani jakiekolwiek inne osoby, nie były w stanie sprawować nad nim należytej opieki. Zatem, mimo wyższego wykształcenia i doświadczenia zawodowego, podjęła decyzję o rezygnacji z aktywności zawodowej. W dalszej części skargi skarżąca opisała czynności jakie wykonuje codziennie w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem i podkreśliła, że pozbawienie jej prawa do spornego świadczenia jest formą jej dyskryminacji. Powołała przepisy prawa międzynarodowego stanowiące o różnych formach dyskryminacji i zaznaczyła, że odmawia się jej prawa do świadczenia rodzicielskiego jakie przysługuje wielu innym kobietom, które również urodziły dziecko i zajmują się nim w takim samym zakresie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje :
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy P. o odmowie przyznania świadczenia rodzicielskiego wnioskowanego przez skarżącą na córkę, w sytuacji gdy ma ona przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć obu organów stanowił art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą".
Poza sporem w tej sprawie pozostają okoliczności faktyczne, że skarżąca zrezygnowała z pracy w celu opieki nad chorym mężem z ustalonym znacznym stopniem niepełnosprawności i w związku z tym ma przyznane, na zasadzie art. 17 ust. 1 ustawy, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na męża, a także, iż w dniu [...] r. urodziła córkę K. S. i w związku z tym zwróciła się o przyznanie jej prawa do świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17 c ustawy.
Istota sporu natomiast sprowadza się do interpretacji przepisu art. 27 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:
1) świadczenia rodzicielskiego lub
2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub
3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub
4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub
5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.
Ocena zasadności skargi wymagała zatem udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w rozpatrywanej sprawie doszło, tak jak przyjęły organy obu instancji, do zbiegu uprawnień do świadczeń, a mianowicie świadczenia rodzicielskiego na córkę i świadczenia pielęgnacyjnego na męża w rozumieniu art. 27 ust. 5, i tym samym zaistniała negatywna przesłanka wyłączająca możliwość przyznania skarżącej świadczenia rodzicielskiego na dziecko.
Wyjaśnić należy, że świadczenie rodzicielskie jest nowym świadczeniem, wprowadzonym do świadczeń rodzinnych w Rozdziale 3a, dodanym przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1217), zmieniającej m. in. ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2016 r. Świadczenie to przyznawane jest na podstawie art. 17 c ustawy i przysługuje osobom, które urodziły dziecko, a które nie są uprawnione do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Uprawnieni do pobierania tego świadczenia są więc bezrobotni, studenci, a także wykonujący prace na podstawie umów cywilnoprawnych. Zatem świadczenie rodzicielskie w przedmiotowej sprawie, gdy mamy do czynienia z matką dziecka, będzie przysługiwać na podstawie art. 17 c ust. pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych matce dziecka, z uwzględnieniem ust. 2, który enumeratywnie wymienia przypadki, w których świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka. Będą to przypadki:
1) skrócenia na wniosek matki dziecka okresu pobierania świadczenia rodzicielskiego, zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego, po wykorzystaniu przez nią tego świadczenia, zasiłku lub uposażenia za okres co najmniej 14 tygodni od dnia urodzenia dziecka;
2) śmierci matki dziecka;
3) porzucenia dziecka przez matkę.
W ust. 3, przepis wymienia okresy przysługiwania świadczenia rodzicielskiego, które w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, tak jak w przedmiotowej sprawie, wynosi 52 tygodnie. W przypadku matki dziecka świadczenie rodzicielskie przysługuje od dnia porodu (art. ust. 4 pkt 1). Świadczenie rodzicielskie przysługuje w wysokości 1000 zł miesięcznie, z uwzględnieniem ust. 6.
Zgodnie z art. 17c ust. 8 ustawy, osobie uprawnionej do świadczenia rodzicielskiego przysługuje:
1) w tym samym czasie jedno świadczenie rodzicielskie bez względu na liczbę wychowywanych dzieci
2) jedno świadczenie rodzicielskie w związku z wychowywaniem tego samego dziecka.
Oznacza to, że nawet w sytuacji opieki osoby uprawnionej nad więcej niż jednym urodzonym dzieckiem, nawet gdy w trakcie jednego porodu urodzono dwoje i więcej dzieci, przysługuje wyłącznie jedno świadczenie rodzicielskie, do tego w tym samym czasie. Ponadto dostrzega się niepodzielność uprawnienia z uwagi na przypisanie jednego świadczenia do tego samego dziecka.
Ustawa w art. 17c ust 9 wymienia sytuacje, w których świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli:
1) co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego;
2) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4;
3) osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki;
4) w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
5) osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Jak wynika z przytoczonego przepisu ustawodawca ustalił zamknięty katalog negatywnych przesłanek, których zaistnienie wyklucza przyznanie świadczenia rodzicielskiego, przy czym mogą to być okoliczności związane z sytuacją prawną i faktyczną, zarówno osoby sprawującej opiekę, jak i osoby wymagającej opieki. Ze świadczenia rodzicielskiego nie będą mogły skorzystać osoby uprawnione do zasiłku macierzyńskiego, a także osoby, które mają prawo skorzystania z tego typu świadczeń z tytułu urodzenia dziecka w innych systemach niż powszechny system ubezpieczeniowy (m.in. funkcjonariusze tzw. służb mundurowych). Jeżeli jeden z rodziców będzie uprawniony do zasiłku macierzyńskiego, drugiemu z rodziców nie będzie przysługiwało świadczenie rodzicielskie (art. 17 c ust. 9 pkt 1). Wątpliwości nie budzi również wyłączenie, o którym mowa w art. 17 c ust.9 pkt 2-3 ustawy związane z nie sprawowaniem lub zaprzestaniem sprawowania opieki nad dzieckiem. Podobnie wątpliwości interpretacyjnych nie nasuwa również negatywna przesłanka prawa do świadczeń rodzicielskich wymieniona w art. 17 c ust. 9 pkt 4 ustawy.
W ocenie Sądu, żadna z przyczyn wyłączających uprawnienie skarżącej do spornego świadczenia nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Skarżąca ubiega się bowiem o świadczenie rodzicielskie w związku z urodzeniem córki, natomiast świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane jej z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad jej niepełnosprawnym mężem. W tym przypadku skarżąca ma przyznane uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przesłanki wynikającej z art. 17 ustawy, którego przepis ust. 5 enumeratywnie wymienia sytuacje, związane z osobą sprawującą opiekę i osobą wymagającą opieki, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Zauważyć trzeba, że żadna z określonych w tym przepisie negatywnych przesłanek nie wskazuje na brak uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku zbiegu ze świadczeniem rodzicielskim.
Zdaniem Sądu, gdyby ustawodawca miał zamiar wykluczyć możliwość uzyskania świadczenia rodzicielskiego na dziecko w sytuacji posiadania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na inną osobę wymagającą opieki, to uczyniłby to wprowadzając do ustawy odpowiedni, czytelny przepis, tak jak to uczynił w art. 17 c ust. 9 pkt 4 ustawy, w którym jest mowa o negatywnej przesłance w postaci już ustalonego prawie do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna w związku z wychowywaniem, co jest istotne - tego samego dziecka lub opieką nad tym samym dzieckiem.
Sąd nie znalazł również podstaw, aby z innych przepisów ustawy wprowadzić wniosek o wyłączeniu prawa strony do świadczenia rodzicielskiego w związku ze zbiegiem posiadanych uprawnień do innych świadczeń z tej ustawy, przyznanych w sytuacji sprawowania opieki nad różnymi członkami rodziny. Takiej podstawy, wbrew stanowisku organów orzekających w tej sprawie, nie można upatrywać w art. 27 ustawy.
W ocenie Sądu, określony w art. 27 ust. 5 ustawy zbieg uprawnień do wymienionych w nim świadczeń ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień w nim wymienionych w sensie podmiotowym, zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie, jak i osoby wymagającej opieki.
Innymi słowy, przytoczony na wstępie art. 27 ust. 5 ustawy dotyczy prawa do przyznania jednego ze świadczeń rodzinnych na skutek zbiegu uprawnień na podstawie wyboru osoby uprawnionej w sytuacji wychowania lub opieki nad tym samym dzieckiem, a nie dotyczy przypadku, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień z tytułu wychowywania lub opieki nad różnymi osobami wymagającymi takiej opieki. Nie można bowiem przyjąć, że z punktu widzenia normy zawartej w art. 27 ust. 5 ustawy istotne jest wyłącznie to, czy osoba uprawniona pobiera jedno ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, a bez znaczenia pozostaje okoliczność nad kim sprawowana jest opieka lub wychowanie. Komentowany przepis stanowi bowiem o zbiegu uprawnień, które nie mogą być rozpatrywane bez badania przesłanek uprawnień w przypadku świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego, które są uprawnieniami przyznawanymi w stosunku do sprawowania opieki nad konkretnym podmiotem.
W piśmiennictwie podkreśla się, że od jasnego i niebudzącego wątpliwości rezultatu wykładni językowej wolno odstąpić i oprzeć się na wykładni systemowej tylko wtedy, gdy przemawiają za tym ważne racje. Na przykład wówczas, gdy uzyskane znaczenie prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi lub gdy prowadzi do konsekwencji absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego (zob. L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów , Komentarz, Toruń 2002 r., s.10).
Taka sytuacja, w ocenie Sądu, zaistniałaby przy zastosowaniu wykładni literalnej art. 27 ust. 5 ustawy do ustalonego stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie, w której nie mamy do czynienia z przypadkiem zbiegu obu świadczeń (pielęgnacyjnego i rodzicielskiego) z tytułu wychowania lub opieki nad tym samym dzieckiem. Zastosowanie zatem przez organy obu instancji literalnego brzmienia ww. przepisu doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien uwzględnić wskazaną wyżej interpretację przepisu art. 27 ust. 5 ustawy.
Mając na względzie, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w oparciu o błędną wykładnię art. 27 ust. 5 ustawy, Sąd zobligowany był do uchylenia obu decyzji organów orzekających w sprawie, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło