II OZ 521/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] z siedzibą w R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1306/16 odrzucającego skargę kasacyjną [...] z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2016 r. w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną [...] z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2016 r. w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że po doręczeniu uczestnikowi postępowania odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, pismem z dnia 21 listopada 2016 r. wniesiono skargę kasacyjną od tego wyroku. Z uwagi na braki formalne skargi kasacyjnej, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 21 listopada 2016 r. pełnomocnik uczestnika postępowania został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, tj. nadesłania pięciu egzemplarzy odpisów skargi kasacyjnej, złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu uczestnika postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi wraz z dokumentem lub jego uwierzytelnionym odpisem określającym umocowanie do reprezentowania strony (KRS), w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie to zostało skutecznie doręczone na adres pełnomocnika uczestnika postępowania w dniu 25 listopada 2016 r., przez co termin na dokonanie tej czynności upływał w dniu 2 grudnia 2016 r. W dniu 29 listopada 2016 r. pełnomocnik uczestnika postępowania nadał przesyłkę pocztową zawierającą pełnomocnictwo wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej. W dniu 2 grudnia 2016 r. pełnomocnik uczestnika postępowania nadał kolejną przesyłkę pocztową zawierającą 5 odpisów skargi kasacyjnej. Mimo upływu zakreślonego terminu, uczestnik postępowania nie nadesłał dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony (KRS). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, przy czym przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). Z tych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, że jeżeli stroną skarżącą lub uczestnikiem postępowania jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna mająca zdolność sądową, to należy dołączyć dokumenty pozwalające na ustalenie, czy osoby wnoszące skargę kasacyjną były upoważnione do dokonania tej czynności w jej imieniu. W przypadku stowarzyszeń rejestrowych uznaje się, że jest to aktualny na dzień wniesienia skargi (udzielenia pełnomocnictwa) odpis z Rejestru Stowarzyszeń, Innych Organizacji Społecznych i Zawodowych, Fundacji oraz Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego. Nieprzedłożenie zaś tego dokumentu, w zakreślonym przez Sąd terminie, skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej, co też nastąpiło w niniejszej sprawie. [...] z siedzibą w R. złożyło zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Stowarzyszenie podniosło zarzuty naruszenia art. 7 i art. 178 Konstytucji oraz art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym przez przyjęcie, że sąd nie miał możliwości ustalenia aktualnego sposobu reprezentacji stowarzyszenia do czego upoważniony jest jego prezes, tym bardziej że znajdujący się w aktach sprawy wyciąg z KRS jest nadal aktualny. Podniesiono również naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji przez przyjęcie, że niezłożenie prawidłowego pełnomocnictwa, w sytuacji znajdującego się w aktach sprawy aktualnego wypisu z KRS, stanowi przesłankę do odrzucenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 21 listopada 2016 r. Sąd I instancji wezwał skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia przez nadesłanie pięciu egzemplarzy odpisów skargi kasacyjnej, złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu uczestnika postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi wraz z dokumentem lub jego uwierzytelnionym odpisem określającym umocowanie do reprezentowania strony (KRS). Zarządzenie doręczone zostało w dniu 25 listopada 2016 r., zatem termin do uzupełnienia przedmiotowych braków upływał w dniu 2 grudnia 2016 r. W zakreślonym terminie skarżące Stowarzyszenie uzupełniło tylko część braków formalnych skargi kasacyjnej. Złożono pełnomocnictwo wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej oraz 5 odpisów skargi kasacyjnej. Nie nadesłano zaś aktualnego, na dzień złożenia skargi kasacyjnej, odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego lub innego dokumentu, z którego wynikałoby, że sposób reprezentacji jest zgodny z zasadami reprezentacji, ujawnionymi w rejestrze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną z uwagi na nienadesłanie aktualnego, na dzień złożenia skargi kasacyjnej, odpisu z KRS. Tym samym Sąd stanął na stanowisku, iż nieuzupełnienie tego braku uniemożliwiało nadanie wniesionemu środkowi zaskarżenia właściwego biegu. Stanowisko to uznać trzeba za niezasadne. Taka interpretacja jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12 oraz z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 677/12, dostępne w CBOIS, http://cbois.nsa.gov.pl). Na gruncie niniejszej sprawy nienadesłania przez skarżące Stowarzyszenie aktualnego odpisu z KRS nie można zakwalifikować jako braku istotnego, gdyż w aktach znajduje się odpis z KRS przedstawiający stan na dzień 17 września 2013 r., z którego wynika, iż Z. G. był uprawniony do reprezentacji Stowarzyszenia, a więc mógł udzielić pełnomocnictwa procesowego. Nie było żadnych podstaw do przyjęcia, iż wyciąg z KRS dołączony do wniosku o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu sądowym nie jest wystarczający do wykazania, że Prezes Stowarzyszenia Z. G. jest upoważniony do udzielenia pełnomocnictwa, co potwierdza wyciąg z KRS dołączony do zażalenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie rygorystycznego stanowiska Sądu I instancji zamykałoby stronie prawo do sądu. Stanowiłoby to rażące naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykania drogi sądowej. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko, jakie zajął Sąd I instancji, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, stanowiłoby właśnie takie ograniczenie, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe zasady i swobody obywatelskie. Ponadto Stowarzyszenie słusznie powołuje się na art. 15 ust. 1 ustawy o KRS, który stanowi, że nie można powoływać się na nieznajomość wpisu w tym rejestrze, który jest jawny i powszechnie dostępny. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji (por. postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2005 r. sygn. akt II OSK 552/05 publ. ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 17). Zauważyć jednak należy, iż koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym stanowi art. 200 p.p.s.a., a więc winny być rozliczone w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, co nie dotyczy jednak uczestnika postępowania.