I OZ 2049/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 września 2016 r., sygn. akt II SO/Op 29/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie z wniosku J. M. i M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. o przyznanie prawa pomocy wniesionego w sprawie odnoszącej się do uchwały Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., nr XXII/317/16 w przedmiocie udzielenia informacji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 września 2016 r., sygn. akt II SO/Op 29/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu wniosku J. M. i M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M., odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 11 lipca 2016 r. J. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy zamierzając skarżyć m.in. uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r. nr XXII/317/16. Akt ten, został wydany na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 466, ze zm.), a w jego treści postanawia się o nieuwzględnieniu wniesionego przez J. M. wezwania do usunięcia naruszenia jej interesu prawnego, dokonanego uchwałą nr XIX/288/16 Rady Miejskiej w Nysie z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie rozpatrzenia skargi J. M. ustanowionej kuratorem dla podopiecznego M. M. na czynności Burmistrza Nysy, z przyczyn określonych w uzasadnieniu stanowiącym załącznik do uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazał, że przedmiotowa uchwała jest odpowiedzią na dokonane wezwanie do usunięcia naruszenia prawa dokonanego nr XIX/288/16 Rady Miejskiej w Nysie dnia 11 maja 2016 r. Zdaniem Sądu uchwała stanowiąca odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wnoszonego w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie stanowi przedmiotu skargi do sądu administracyjnego, a jest jedynie elementem procedury otwierającej drogę do sądowej kontroli legalności przedmiotu zaskarżenia. Skargę do sądu można wnieść się na uchwałę rady gminy, a nie na odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia. Ponadto Sąd zauważył, że zaskarżona uchwała jest wynikiem postępowania wszczętego na skutek skargi J. M., wniesionej do Rady Miejskiej w Nysie na działalność Burmistrza Nysy w zakresie udzielenia informacji o kosztach leczenia M. M. – podopiecznego J. M., zaniedbania i nienależytego wykonania zadań przez właściwe organy i przez ich pracowników, naruszenia praworządności i interesów strony, a także przewlekłego i biurokratycznego załatwienia sprawy. Ostatnio wymieniona skarga na działalność Burmistrza Nysy została zatem wniesiona w trybie tzw. postępowania skargowego, regulowanego przepisami działu VIII k.p.a. W postępowaniu objętym regulacją działu VIII k.p.a. nie rozstrzyga się żadnej sprawy administracyjnej, jedynie informuje się wnioskodawcę (zainteresowanego) o sposobie załatwienia tzw. skargi powszechnej. Przedmiotem skargi powszechnej przewidzianej w art. 227 i nast. k.p.a. mogą być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Postępowanie zaś w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, iż nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. W konsekwencji, działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, iż nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu - art. 3 § 2 P.p.s.a. W związku z powyższym skarga na uchwałę z dnia 1 lipca marca 2016 r. stanowi czynność niemieszczącą się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. Sąd stwierdził zatem, że w sytuacji gdy przedmiotem skargi strona czyni akt niepodlegający zaskarżeniu do sądu administracyjnego skargę należy uznać za niedopuszczalną, a więc podlegającą odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. M. reprezentowany przez kuratora J. M., wskazując że każdy ma prawo zaskarżyć uchwałę stanowiącą odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 273/08 oraz z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt II GZ 41/12; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M. Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, str. 1034 i nast.). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 140/05). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż na działanie organu w przedmiocie zakreślonym przez skarżących nie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jak zasadnie bowiem wskazał Sąd I instancji, uchwały stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej, podobnie jak takiej kontroli nie podlegają uchwały wydane na skutek skierowanej do organu skargi powszechnej, o której mowa w art. 227 k.p.a. Z tego też powodu oczekiwanie od Sądu przyznania w takiej sprawie prawa pomocy nie może prowadzić do realizacji ustalonego przez ustawodawcę w postępowaniu sądowoadministracyjnym celu zmierzającego do merytorycznej kontroli wydawanych przez organy aktów, podejmowanych czynności, czy też badania bezczynności lub przewlekłości postępowania. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.