II GZ 1240/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1718/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 września 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1718/16, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wstrzymał wykonanie zaskarżonej przez [A.] Sp. z o.o. w L. (dalej: Spółka) decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie (dalej: Dyrektor) z dnia [...] czerwca 2016 r. cofającej zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w skardze na powyższą decyzję Spółka zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania, wyjaśniając, iż wykonanie tej decyzji spowoduje rozwiązanie umów łączących ją z kontrahentami, co należy uznać za największe zagrożenie dla bytu gospodarczego Spółki. Podkreśliła, że dla funkcjonowania na wyspecjalizowanym rynku handlu produktami energetycznymi decydujące znaczenia ma pozyskanie partnerów handlowych. W sytuacji, gdy umowy zawarte przez Spółkę zostaną zerwane w trybie natychmiastowym, Spółka nie tylko utraci obecnych klientów, ale zaufanie i wypracowaną renomę firmy solidnej i godnej zaufania. Spółka zaznaczyła, że zakończenie współpracy z kontrahentami będzie się wiązało z koniecznością zapłaty z tego tytułu odszkodowań, a zaprzestanie działalności wiąże się z koniecznością zapewnienia w dłuższej perspektywie środków na obsługę zobowiązań, przy jednoczesnym braku nowych środków. Jak uznała wnioskodawczyni, brak wpływów z bieżącej działalności oraz obowiązek zapłaty odszkodowań, a także kar umownych na rzecz kontrahentów doprowadzi do ostatecznego zachwiania stabilności finansowej i w konsekwencji spowoduje jej upadłość. Do wniosku skarżąca załączyła potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie umów z zagranicznymi kontrahentami oraz listę płac za luty i czerwiec 2016 r. Na podstawie analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd uznał, że Spółka uprawdopodobniła okoliczności potwierdzające wystąpienie niekorzystnych z punktu widzenia jej interesów następstw wykonania zaskarżonej decyzji. Szczegółowo uzasadniła wniosek, a zgłoszone twierdzenia zostały poparte dokumentami. W ocenie Sądu Spółka wykazała, że prowadzenie składu podatkowego stanowi jej podstawową działalność. Sąd zgodził się z argumentacją wniosku, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje rozwiązanie umów łączących Spółkę z zagranicznymi kontrahentami, co może doprowadzić do zaprzestania działalności gospodarczej i spowodować likwidację, więc wykonanie decyzji może doprowadzić do nieodwracalnych skutków, polegających na realnym zagrożeniu upadłością i związaną z tym redukcją zatrudnienia lub całkowitą utratą miejsc pracy przez zatrudnionych pracowników Spółki. Powyższe spowoduje też utratę dobrego imienia Spółki oraz zaufania aktualnych klientów, które to wartości są niezbędne do jak najlepszego funkcjonowania firmy na rynku, a w przypadku ich utraty skarżąca będzie musiała podjąć szereg kosztownych i długotrwałych działań w celu ich odbudowy. Z wymienionych powodów WSA przyjął, że Spółka uprawdopodobniła ryzyko wystąpienia obydwu przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażaleniem Dyrektor domagał się uchylenia powyższego postanowienia Sądu z dnia 26 września 2016 r. i orzeczenia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 52 ust. 5 oraz w zw. z art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 752 ze zm.) poprzez brak uwzględnienia okoliczności, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spowoduje, iż skutki, na które Spółka powołuje się we wniosku, zostaną cofnięte w wyniku uwzględnienia żądania Spółki. Dyrektor uznał, że orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji nie może przyczynić się do tego, iż Spółka będzie mogła podjąć działalność produkcyjną w składzie podatkowym, a tym samym przystąpić do realizacji swoich umów z kontrahentami. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Dyrektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zażaleniu oraz poinformował, że Spółka pismem z dnia [...] listopada 2016 r. wezwała Naczelnika Urzędu Celnego [...] do umożliwienia wykonywania działalności gospodarczej w związku z postanowieniem WSA wstrzymującym wykonanie decyzji o cofnięciu jej zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego. Do pisma organ załączył kserokopię przedmiotowego wezwania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest oczywiście bezzasadne. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już w kwestii wstrzymania wykonania decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego i nie powziął wątpliwości, iż wykonanie takiej decyzji może być wstrzymane na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. na przykład postanowienie sądu kasacyjnego z dnia 17 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 670/15, CBOSA). Poza tym w powołanej przez Dyrektora ustawie o podatku akcyzowym nie sposób dopatrzyć się żadnej normy prawnej, która jednoznacznie zabraniałby sądowi administracyjnemu udzielenia wnioskodawcy ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w sytuacji, gdy – tak, jak w rozpoznawanej sprawie – wnioskiem została objęta decyzja cofająca zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego. Powyższych faktów Dyrektor w zażaleniu nie dostrzegł. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zauważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ocenie sądu podlegają wyłącznie skutki, jakie mogłyby wystąpić po wykonaniu decyzji, czyli okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Analizując wniosek sąd bada, czy wnioskodawca dostatecznie uzasadnił prawdopodobieństwo wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, natomiast sąd nie ocenia wniosku przez pryzmat okoliczności faktycznych lub zdarzeń prawnych, które legły u podstaw jej wydania. Te kwestie podlegają kontroli przy rozpoznawaniu skargi. Tym samym przyczyna cofnięcia zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego nie mogła być brana pod uwagę przy ocenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrolowane postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem. Sąd, dysponując wyczerpująco i przejrzyście uzasadnionym oraz udokumentowanym wnioskiem skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, prawidłowo wstrzymał jej wykonanie stosując art. 61 § 3 p.p.s.a. Trafne jest stwierdzenie Sądu, że daleko idącym, a także bardzo trudno, jeśli w ogóle, odwracalnym skutkiem cofnięcia zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego, w sytuacji, gdy prowadzenie składu podatkowego stanowi w zasadzie jedyny przedmiot działalności skarżącej Spółki, może być likwidacja tej Spółki. Brak wstrzymania decyzji cofającej zezwolenie może doprowadzić Spółkę do utraty źródła dochodów, co wiąże się z wypowiedzeniem umów przez jej kontrahentów zagranicznych. Ta okoliczność, wskazana przez Sąd, ma decydujące znaczenie dla oceny wniosku i pozwala zgodzić się ze Spółką, że opisane we wniosku skutki mogą wystąpić, jeśli Spółka rzeczywiście zaprzestanie wykonywania działalności objętej cofniętym zezwoleniem. Oznacza to, że Sąd zasadnie uznał, iż w tej sprawie ziszczą się przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. i orzekł o wstrzymaniu decyzji Dyrektora z dnia [...] czerwca 2016 r. Ponadto wnoszący zażalenie Dyrektor powinien mieć na uwadze, że niewątpliwie nie leży w interesie państwa takie działanie organów podatkowych, którego skutki mogą bezpośrednio prowadzić do likwidacji podmiotów prowadzących działalność w branży akcyzowej, natomiast udzielona Spółce przez Sąd I instancji i utrzymana w mocy przez NSA niniejszym postanowieniem ochrona tymczasowa nie przesądza o ewentualnej zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, którą skontroluje Sąd, jak była o tym mowa wyżej. Ochrona ta polega jednak na tym, czego zdaje się nie akceptować Dyrektor, że aż do czasu wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę lub do czasu uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) organ nie może przystąpić do wykonania zaskarżonej decyzji o cofnięciu zezwolenia. Innymi słowy, skarżąca ma prawo, tymczasowo, prowadzić reglamentowaną działalność gospodarczą tak, jak gdyby zezwolenie nie zostało cofnięte. Z wymienionych względów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.