III SA/Gd 637/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 27 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji dotyczącej długu celnego oddala skargę. Przedmiotem skargi A. G. (dalej: "strona" lub "skarżąca") jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia 27 kwietnia 2016 r., nr [...] zgodnie z którym pozostawiono bez rozpatrzenia odwołanie strony z dnia 8 marca 2016 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...] określił na rzecz A. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "A." niezaksięgowaną kwotę należności celnych (A00) podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 5942 zł oraz odstąpił od poboru odsetek na podstawie art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne. Pismem z dnia 8 marca 2016 r. skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła w terminie odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Dyrektor Izby Celnej w G., po przeprowadzeniu analizy formalnej odwołania, pismem z dnia 1 kwietnia 2016 r., wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia, w terminie 7 dni liczonych od dnia otrzymania wezwania, braków formalnych poprzez nadesłanie prawidłowego pełnomocnictwa tj. według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególne i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (Dz. U. z 2015 r., poz. 2330), pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Jednocześnie organ wyjaśnił, że adresem elektronicznym, jest adres skrzynki elektronicznej udostępnionej w ramach systemu teleinformatycznego organu podatkowego (celnego) lub portalu ePUAP, nie zaś jakikolwiek adres elektroniczny (np. zwyczajowo umieszczany na firmowych drukach kancelarii prawniczych, przedsiębiorców, instytucji etc). Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 7 kwietnia 2016 r. Odpowiadając na powyższe, pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 12 kwietnia 2016 r. nadesłał upoważnienie udzielone przez stronę dla radcy prawnego P. T. sporządzone według wyżej określonego wzoru, jednakże upoważniające do reprezentacji strony w postępowaniu przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w sprawie o sygn. akt: [...]. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r. [...] Dyrektor Izby Celnej w G. pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie skarżącej z dnia 8 marca 2016 r. Postanowienie wydano na podstawie art. 169 § 4 w związku z art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako "o.p."). Organ wskazał, że pismem z dnia 1 kwietnia 2016 r. wezwał stronę do usunięcia braku formalnego środka zaskarżenia, tj. do nadesłanie prawidłowego pełnomocnictwa, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Strona nadesłała upoważnienie dla radcy prawnego P. T. sporządzone według wyżej określonego wzoru, jednakże upoważniające do reprezentacji strony w postępowaniu przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w sprawie o sygn. akt: [...]. Przedłożone pełnomocnictwo zatem nie upoważnia radcy prawnego P. T. do reprezentacji strony w postępowaniu odwoławczym prowadzonym w drugiej instancji przez Dyrektora Izby Celnej w G. Tym samym, w ocenie organu, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, w tym przypadku odwołanie podpisane przez pełnomocnika nie posiadającego prawidłowego umocowania do reprezentowania strony w postępowaniu celnym, pozostawia się bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 o.p. Ponadto organ zwrócił uwagę, że doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. W nadesłanym pełnomocnictwie wymagany adres elektroniczny (pole 44 formularza) nie został podany. Tym samym nie został również spełniony wymóg o którym mowa w art. 138 c § 1 o.p. Strona, za pośrednictwem pełnomocnika, wniosła skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie szeregu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego wynik, tj. m.in.: art. 120, art. 121, art. 138 c § 1, art. 138 e § 1, art. 144 § 2, art. 168 § 2, 169 § 1 i § 4, art. 233 w zw. z art. 169 § 4 o.p. W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik skarżącej wskazał, że z akt sprawy wynika, iż organ wezwał pełnomocnika do złożenia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia, prawidłowego pełnomocnictwa tj. według wzoru określonego w/w rozporządzeniu. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik nadesłał pełnomocnictwo na formularzu z którego wynikało, że został on upoważniony do reprezentowania strony w postępowaniu przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w w sprawie o sygn. akt: [...]. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej, skierowane do strony wezwanie było błędne, gdyż pełnomocnika skarżącej wezwano jedynie do przedstawienia pełnomocnictwa na formularzu, zgodnie ze stosownym wzorem, co pełnomocnik prawidłowo uczynił powołując się na numer dotychczas znanej mu sygnatury akt. Tym samym organ naruszył przepisy art. 168, art. 222, art. 228 § 3, art. 235 o.p., poprzez wadliwe sporządzenie treści wezwania do uzupełniania braków formalnych odwołania, które wprowadziło stronę w błąd co do wymaganego zakresu pełnomocnictwa. Ponadto w ocenie strony skarżącej organ powinien ponownie wezwać do uzupełnienia braków formalnych odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej zwanej: "p.p.s.a.". W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie, a do takich należy postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia 27 kwietnia 2016 r., nr [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołanie strony z dnia 8 marca 2016 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 858 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 i działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako "o.p."), z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Zgodnie z art. 168 § 2 o.p. - w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016r. (nadanym ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z dnia 20 października 2015 r. poz. 1649) - podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. W myśl art. 168 o.p. odwołanie jest rodzajem podania. Z tego względu, na etapie oceny dochowania wymogów formalnych odwołania, art. 169 o.p. znajduje zastosowanie w zakresie wezwania do usunięcia braków, gdy odwołanie nie spełnia prawem przewidzianych warunków. Niewątpliwie, w materii uzupełnienia braków odwołania nie ma bowiem w przepisach regulujących postępowanie odwoławcze odrębnych unormowań. Zgodnie z brzmieniem art. 169 § 1 o.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Dyrektor Izby Celnej w G. dokonując analizy odwołania z dnia 8 marca 2016 r. stwierdził jego brak formalny w postaci niezałączenia przez stronę pełnomocnictwa z którego wynikałoby umocowanie radcy prawnego do reprezentowania strony skarżącej przed organem odwoławczym, bowiem z treści wcześniej udzielonego pełnomocnictwa z dnia 26 stycznia 2016 r. wynika jedynie umocowanie do działania przed organem I instancji, czyli Naczelnikiem Urzędu Skarbowego. W związku z powyższym organ wezwał ustanowionego w sprawie pełnomocnika do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych odwołania, poprzez złożenie pełnomocnictwa w odpowiedniej formie i treści, pouczając o skutkach prawnych niewywiązania się z tak zakreślonego wezwania. Odpowiadając na powyższe wezwanie, pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 12 kwietnia 2016 r. nadesłał upoważnienie udzielone przez stronę dla radcy prawnego P. T. Jednakże, zdaniem Sądu, prawidłowo organ odwoławczy ocenił, że pełnomocnictwo złożone do akt sprawy zawiera umocowanie pełnomocnika do reprezentowania strony jedynie przed organem pierwszej instancji, co wynika jednoznacznie z jego treści. Przepisy prawne nie dają podstaw do rozszerzania zakresu pełnomocnictwa na kolejne instancje postępowania w sytuacji, gdy z treści pełnomocnictwa wynika zawężenie umocowania do działania tylko przed jednoznacznie wskazanym organem (w niniejszej sprawie, przed właściwym Naczelnikiem Urzędu Skarbowego). Tym niemniej, należy zauważyć, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, iż zakres umocowania w przypadku udzielenia pełnomocnictwa do działania przed organem pierwszej instancji, obejmuje również złożenie odwołania od wydanej w tym postępowaniu decyzji, chyba że inaczej zastrzeżono w treści samego pełnomocnictwa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2012r., sygn. akt II FSK 27/11, publ. CBOSA). Wobec powyższego, gdyby złożone przez pełnomocnika skarżącej pełnomocnictwo odpowiadało wymogom formalnym określonym w przepisach prawa, należałoby przyjąć, że dawało ono uprawnienia do wniesienia przez pełnomocnika odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Takie stanowisko zostało również zaprezentowane w skardze i Sąd je podziela. W tym miejscu należy wskazać, że brak prawidłowego pełnomocnictwa stanowi brak formalny podania. Zgodnie z art. 138e o.p. pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej. Pełnomocnictwo szczególne może być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone ustnie do protokołu. Pełnomocnictwo szczególne udzielone na piśmie oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu składa się do akt sprawy według wzoru określonego w przepisach wykonawczych (druk PPS-1), w oryginale lub jego notarialnie poświadczony odpis. Wzory pełnomocnictw określone zostały przez Ministra Finansów na podstawie rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2015 r., poz. 2330). Przepis art. 138c § 1 o.p. stanowi, że pełnomocnictwo wskazuje dane identyfikujące mocodawcę, w tym jego identyfikator podatkowy, dane identyfikujące pełnomocnika, w tym jego identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydenta - numer i serię paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiada identyfikatora podatkowego, adres tego pełnomocnika do doręczeń w kraju, a w przypadku adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego - także jego adres elektroniczny. Z powyższej regulacji wynika zatem, że w przypadku pełnomocnika profesjonalnego – w tym m.in. radcy prawego – pełnomocnictwo musi zawierać adres elektroniczny pełnomocnika (pole 44 formularza PPS-1). Uważa się przy tym, że adresem elektronicznym, o którym tu mowa, jest tzw. profil zaufany na profilu e-PUAP. W przypadku pełnomocnika profesjonalnego – w tym przypadku radcy prawnego – pełnomocnictwo musi zawierać adres elektroniczny pełnomocnika, gdyż jedyną drogą skutecznego doręczania pism pełnomocnikom profesjonalnym (w odniesieniu do procedur wszczętych od 1 stycznia 2016 r.) jest doręczenie na adres elektroniczny albo doręczenie w siedzibie organu podatkowego. Jeśli w pełnomocnictwie szczególnym brak jest adresu elektronicznego pełnomocnika, to wówczas mamy do czynienia również z brakiem formalnym takiego dokumentu. Nie ma bowiem wymaganego elementu takiego pełnomocnictwa. W związku z powyższym, wobec dostrzeżonego przez organ braku formalnego odwołania (braku pełnomocnictwa) wezwano pełnomocnika skarżącej, powołując się na treść ww. przepisów, do usunięcia tego braku. Zauważyć należy, że wezwanie organu z dnia 1 kwietnia 2016 r. do nadesłania prawidłowego pełnomocnictwa – wbrew twierdzeniom skargi - było precyzyjne i nie stwarzało wątpliwości, co do jego zakresu oraz skutków niewypełnienia nałożonych na adresata obowiązków. Wezwanie wskazywało bowiem: termin (7 dni od daty doręczenia), rygor (pozostawienie podania bez rozpoznania) oraz obowiązek, (złożenie pełnomocnictwa w określonej formie - pełnomocnictwa szczególnego). W piśmie tym przytoczono treść art. 138c § 1 o.p., wskazano na przepisy rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2015 r. oraz wyjaśniono co należy rozumieć pod pojęciem "adres elektroniczny". Mając na względzie zawarte w wezwaniu pouczenie oraz fakt, że pełnomocnik nie wskazał adresu na platformie ePUAP, mimo obowiązku wynikającego z art. 138c o.p. organ odwoławczy prawidłowo pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia. Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej o konieczności skierowania ponownego wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania, bowiem żaden przepis o.p. nie przewiduje, aby organ podatkowy zobowiązany był do kierowania do wnoszącego podanie kolejnego wezwania o uzupełnienie braków formalnych, tym razem w odniesieniu do wskazania adresu elektronicznego w formularzu pełnomocnictwa. Takie postępowanie stanowiłoby istotną wadę postępowania. Z uwagi na powyższe za chybione uznać należy pozostałe podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów o.p. Ponadto oceniając zaskarżone postanowienie, Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.