I OSK 152/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-28
Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Jolanta Rudnicka, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok sądu powszechnego w sprawie o wydanie nieruchomości, który zawiera ustalenia dotyczące przebiegu granicy w uzasadnieniu, ale nie rozstrzyga o rozgraniczeniu w sentencji, może stanowić podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości?Ratio decidendi
Wyrok sądu powszechnego w sprawie o wydanie nieruchomości, który zawiera ustalenia dotyczące przebiegu granicy jedynie w uzasadnieniu, a nie w sentencji, nie stanowi rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu nieruchomości. W związku z tym, takie orzeczenie nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, a organ administracji publicznej powinien merytorycznie rozpoznać wniosek.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o rozgraniczenie nieruchomości stanowiącej własność Z. F. i działki stanowiącej własność Gminy. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając sprawę za rozstrzygniętą prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego. SKO uchyliło tę decyzję, wskazując na brak tożsamości sprawy. Po ponownym rozpoznaniu, organ I instancji ponownie umorzył postępowanie. SKO ponownie uchyliło decyzję, stwierdzając, że wyrok sądu powszechnego dotyczył wydania nieruchomości, a nie jej rozgraniczenia. WSA oddalił skargę Gminy na decyzję SKO. NSA rozpoznał skargę kasacyjną Gminy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 października 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 10/16 oddalającego skargę Gminy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 4 października 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 10/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Gminy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 6 czerwca 2014 r. Z. F. wniosła o dokonanie rozgraniczenia działki nr [...] położonej w miejscowości K., stanowiącej jej własność, oraz działki nr [...], stanowiącej własność Gminy [...].
Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Wójt Gminy Łańcut, wyznaczony do załatwienia sprawy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [...], działając na podstawie art. 36 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm. – zwanej dalej: "p.g.k.") i art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – zwanej dalej: "k.p.a."), umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia wskazanych wyżej nieruchomości. W uzasadnieniu organ wskazał, że działka o nr [...] to późniejsza działka nr [...], która na podstawie mapy uzupełniającej zmieniła oznaczenie na [...]. Odnosząc się do wniosku strony podkreślono, że ustalenie spornych granic nieruchomości nastąpiło już prawomocnym orzeczeniem Sądu Okręgowego w Rzeszowie Wydział I Cywilny z dnia 27 lutego 2009 r. sygn. akt I Ca 438/08, który w zagadnieniu wstępnym dokonał rozgraniczenia pomiędzy działkami nr [...] i [...] położonych w obrębie [...], gmina K. Z uwagi na powyższe rozstrzygnięcie Sądu wyłączona jest możliwość innego ustalenia granicy przez organ administracji, a więc postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Na skutek wniesionego przez Z. F. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło decyzję Wójta Gminy Łańcut z dnia [...] października 2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy, wskazując na uchybienia dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia stwierdził, że organ błędnie przyjął, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem postępowania, które zakończyło się wskazanym uprzednio prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie. W postępowaniu tym nie doszło bowiem do rozgraniczenia nieruchomości nr [...] i nr [...] położonych w K., lecz orzeczono o obowiązku wydania działki nr [...].
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wójt Gminy Łańcut, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], na zasadzie art. 36 p.g.k. i art. 105 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości położnych w miejscowości K. W uzasadnieniu organ argumentował, iż pomiędzy wnioskowanymi do rozgraniczenia nieruchomościami było już prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe. Wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt I Ca 235/05 uchylony został pierwotny wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 8 listopada 2014 r. sygn. akt I C 175/02 nakazujący Z. F. wydanie Gminie [...] działki nr [...] (obecnie [...]). Sąd przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazał, że z uwagi na okoliczność, iż sporna między stronami jest granica między działką Gminy [...] a działką nr [...] (obecnie nr [...]) należącą do Z. F., wymagane jest przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Następnie wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2007 r., sygn. akt I C 596/05 Sąd Rejonowy w Rzeszowie - po uprzednim dokonaniu szczegółowej analizy mapy ewidencji gruntów, mapy zasadniczej, mapy katastralnej oraz opinii biegłego - ustalił, że granicą prawną pomiędzy działką nr [...] (obecnie [...]), a działką nr [...] (obecnie [...]) jest linia przebiegająca między punktami 4117-B-4120-A-4129 oznaczona kolorem czerwonym na szkicu z rozgraniczenia. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2009 r. sygn. akt I Ca 438/08 Sąd Okręgowy w Rzeszowie oddalił apelację pozwanych od wyroku Sądu I instancji. Organ uznając więc, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia sądów powszechnych za zasadne uznał umorzenie postępowania administracyjnego.
Po rozpatrzeniu odwołania Z. F., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2015 r., w oparciu o art. 138 § 2 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że analiza znajdującego w aktach sprawy wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2009 r. sygn. akt I Ca 438/08 prowadzi do wniosku, iż przedmiotem orzeczenia Sądu była wyłącznie sprawa wydania powódce – Gminie [...] działki nr [...] położonej w K., poprzez usunięcie z niej gruzu, śmieci oraz ogrodzenia z siatki. Nakaz skierowany został do Z. F. i S. D. Brak jest zatem znamion tożsamości sprawy objętej wnioskiem o rozgraniczenie ze sprawą zakończoną wyrokiem Sądu Okręgowego. Czym innym jest bowiem sprawa o wydanie nieruchomości, w ramach której sąd posiada możliwość uwzględnienia stanów prawnych w dacie orzekania, a czym innym sprawa rozgraniczenia nieruchomości w rozumieniu art. 29 ustawy p.g.k., którego istotą jest ustalenie przebiegu granicy poprzez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie i sporządzenie odpowiednich dokumentów. Organ odwoławczy, przywołując wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1997 r. sygn. akt III CKN 43/97, w którym stwierdzono, iż wydane na podstawie art. 36 p.g.k. orzeczenie o rozgraniczeniu jest samodzielną częścią wyroku, wyjaśnił, że aby mówić o rozstrzygnięciu sprawy w określonym przedmiocie, konkretne rozstrzygnięcie powinno znaleźć się w sentencji wyroku, a nie w treści uzasadnienia wykazującego w istocie motywy orzeczenia w innej sprawie. Brak orzeczenia w tym przedmiocie skutkuje zaś tym, że sprawa o rozgraniczenie nie została ostatecznie rozstrzygnięta ani w postępowaniu przed sądem powszechnym, ani przed organem administracji publicznej. W tych okolicznościach umorzenie postępowania przez organ I instancji z powołaniem się na res iudictata należy uznać za przedwczesne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na wskazaną wyżej decyzję, Gmina [...] wniosła o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń w oparciu o niepełny materiał dowodowy (w szczególności z pominięciem uzasadnienia wyroku SR w Rzeszowie z dnia 14 sierpnia 2007 r. I C 596/05 oraz powołanej w tym wyroku opinii biegłego i zawartej w niej mapy określającej granice pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami) na okoliczność, co stanowiło przedmiot rozpoznania sądowego w tej sprawie oraz czy Sąd w tym wyroku dokonał rozgraniczenia spornych nieruchomości,
2. art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 36, art. 37 ust. 2 p.g.k. oraz art. 365 § 1 i art. 366 ustawy Kodeks postępowania cywilnego poprzez błędne uznanie i przyjęcie w oparciu o niepełny materiał dowodowy, że w wyroku Sądu Rejonowego z dnia 14 sierpnia 2007 r. nie doszło do rozgraniczenia nieruchomości, a co za tym idzie, postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nie stało się bezprzedmiotowe, pomimo iż Sąd w tym wyroku uwzględnił powództwo o wydanie nieruchomości, a z uzasadnienia tego wyroku wynika niezbicie, że została wytyczona granica między tymi nieruchomościami i tym samym Sąd dokonał ich rozgraniczenia,
3. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie prawidłowej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę - na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a.") - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że nie była ona uzasadniona. Sąd podzielając stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie stwierdził, że w toku postępowania o wydanie nieruchomości nie doszło do skutecznego rozgraniczenia działki nr [...] z działką nr [...]. Zgodnie z treścią art. 36 p.g.k. (którego obecne brzmienie jest analogiczne jak w dacie wyrokowania przez Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy), koniecznym tego warunkiem było zamieszczenie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie o własność lub o wydanie nieruchomości, którego w wyroku Sądu Rejonowego z dnia 14 sierpnia 2007 r. ewidentnie zabrakło. Jego brak oznacza, że Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy skutecznie orzekły tylko i wyłącznie co do wydania nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Z analizy wydanych przez te Sądy wyroków w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że Sąd Rejownowy co prawda podjął stosowne czynności i przeprowadził postępowanie rozgraniczeniowe ustalając, że granicą prawną między działkami nr [...] i [...] jest linia przebiegająca między punktami 4117-B-4120-A-4129 oznaczona na szkicu z rozgraniczenia w opinii biegłego kolorem czerwonym, ale z uwagi na brak zamieszczenia stosownego rozstrzygnięcia w sentencji wyroku, rozgraniczenia nie dokonał. Niezawierający zaś orzeczenia o rozgraniczeniu wyrok zapadły w sprawie o wydanie nieruchomości nie ma powagi rzeczy osądzonej w zakresie przebiegu granic sąsiadujących nieruchomości. Wyrok taki ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Gmina [...], na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., podniosła zarzuty:
I. naruszenia przepisów prawa materialnego:
- art. 36 p.g.k. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nawet jeśli sąd w postępowaniu o wydanie nieruchomości przeprowadził postępowanie rozgraniczeniowe, przeprowadził dowody na okoliczność ustalenia granicy między nieruchomościami i w uzasadnieniu wyroku wytyczył precyzyjnie granicę między nieruchomościami, ale nie zamieścił w sentencji wyroku stosownego rozstrzygnięcia w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, to rozgraniczenia nie dokonał i konsekwencji niewłaściwym uznaniu, że w postępowaniu sądowym o wydanie nieruchomości Sąd nie dokonał rozgraniczenia położonych w K. działki Gminy [...] nr [...] z działką nr [...] Z. F.;
II. naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchylenie wadliwej decyzji organu odwoławczego, pomimo że decyzja ta została wydana w wyniku dokonania ustaleń faktycznych na okoliczność co stanowiło w związku z podstawą sporu między stronami rozpoznania sądowego w postępowaniu o wydanie działki nr [...] w K. jakie toczyło się przed Sądem Rejonowym w Rzeszowie i Sądem Okręgowym w Rzeszowie i czy Sąd w tym postępowaniu sądowym dokonał rozgraniczenia pomiędzy działką nr [...] należącej do Z. F. a działką nr [...] w K. należącą do Gminy [...], w oparciu o niepełny materiał dowodowy tj. z pominięciem uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 14 sierpnia 2007 r. sygn. akt I C 596/05 oraz powołanej w tym wyroku opinii biegłego i zawartej w niej mapy określającej granicę pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami,
- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie zamiast uwzględnienia skargi i błędne uznanie w konsekwencji błędnej wykładni art. 36 p.g.k. i podzielenie ustaleń faktycznych organu odwoławczego dokonanych w oparciu o niepełny materiał dowodowy, że w toku postępowania sądowego o wydanie nieruchomości nie doszło do rozgraniczenia działki nr [...] z działką nr [...] w K., a co za tym idzie nie została spełniona warunkująca umorzenie wszczętego postępowania rozgraniczeniowego przesłanka jego bezprzedmiotowości, pomimo że Sąd Rejonowy w Rzeszowie w wyroku z dnia 14 sierpnia 2007 r. sygn. akt I C 596/05 (utrzymanym w mocy w wyniku oddalenia apelacji wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2009 r. sygn. akt I Ca 438/08) uwzględnił powództwo o wydanie nieruchomości, a z uzasadnienia tego wyroku oraz powołanej w tym wyroku opinii biegłego i zawartej w niej mapy wynika niezbicie, że została wytyczona granica pomiędzy tymi nieruchomościami i Sąd w tym postępowaniu dokonał rozgraniczenia tych nieruchomości.
W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący oświadczył nadto, że zrzeka się w niniejszej sprawie rozprawy.
Pismem z dnia 31 grudnia 2016 r. Z. F. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej, a które to podstawy okazały się nieusprawiedliwione.
Skarżący formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół postanowień art. 36 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm. – zwanej dalej: "p.g.k."), którego wadliwa wykładnia doprowadziła do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji. Mając na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty poddane zostaną kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego.
Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 p.g.k. rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tychże punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Ustalenie przebiegu granicy następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 33 ust. 1 p.g.k.) lub przez zawarcie ugody przed geodetą (art. 31 ust. 4 p.g.k.), bądź w wypadku nie zawarcia takiej ugody, po przekazaniu sprawy sądowi – w drodze orzeczenia Sądu lub ugody sądowej, w postępowaniu nieprocesowym (art. 34 ust. 2 i 3 p.g.k.). Niezależnie od wskazanych sposobów, ustalenie przebiegu granicy nastąpić może w postępowaniu sądowym, bez poprzedzającej fazy postępowania administracyjnego, w trybie określonym w art. 36 p.g.k.. W myśl tego przepisu Sąd, przed którym toczy się sprawa o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części, jest właściwy również do przeprowadzenia rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. W tym wypadku sąd w orzeczeniu zamieszcza również rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu nieruchomości. W powyższym przepisie uregulowany został zatem wyjątkowy wypadek, gdy rozgraniczenia nieruchomości dokonuje od razu sąd powszechny, bez przeprowadzania wstępnego postępowania administracyjnego. Dzieje się tak wówczas, gdy ze względu na przedmiot sprawy rozpatrywanej przez sąd, niezbędną przesłanką do wydania orzeczenia w sprawie jest wcześniejsze dokonanie rozgraniczenia nieruchomości. Wtedy sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie oprócz przedmiotu głównego rozstrzyga również o rozgraniczeniu. Wyjątek ten dotyczy spraw o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części, które toczą się w postępowaniu procesowym (red. J. Lang, J. Maćkowiak, E. Stefańska, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Warszawa 2013, s. 366). Niewątpliwie z treści cytowanej regulacji wynika, że przesłanka rozstrzygnięcia, którą może stać się ustalenie granic w sprawie o własność lub wydanie nieruchomości, została podniesiona do rangi elementu sentencji wyroku. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że wydane na podstawie art. 36 p.g.k. orzeczenie o rozgraniczeniu nieruchomości jest samodzielną częścią wyroku, aczkolwiek integralnie powiązaną z pozostałą jego częścią. Nie stanowi ono tylko przesłanki rozstrzygnięcia, lecz ma charakter prejudycjalny (wyrok SN z dnia 30 kwietnia 1997 r. sygn. akt III CKN 43/97, Lex 465050). Podkreśla się przy tym, że rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu nie zamieszcza się w sentencji wyroku w sytuacji gdy ustalenie granic doprowadziło do oddalenia powództwa o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części. Ustalenie takie zawarte w uzasadnieniu jest wówczas przesłanką rozstrzygnięcia (wyrok SN z dnia 26 stycznia 1981 r., sygn. akt III CRN 315/80, Lex 2647).
Mając powyższe rozważania na uwadze należy zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 14 sierpnia 2007 r. sygn. akt I C 596/05, od którego apelację pozwanych oddalił Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 lutego 2009 r. sygn. akt I Ca 438/08, nakazano jedynie pozwanym Z. F. i S. D. aby wydały powódce Gminie [...] działkę nr [...] położoną w K. poprzez usunięcie z niej gruzu i śmieci oraz ogrodzenia z siatki, nie orzeczono natomiast o rozgraniczeniu nieruchomości stanowiących działki nr [...] i nr [...]. Powyższa konstatacja wynika z faktu, że kwestia rozgraniczenia nie została rozstrzygnięta poprzez wskazanie w sentencji tego wyroku przebiegu granicy pomiędzy wymienionymi działkami. Stosowne ustalenia w tym zakresie zostały przez Sąd Rejonowy poczynione jedynie w uzasadnieniu motywów, którymi kierował się Sąd rozpoznając sprawę w przedmiocie wydania nieruchomości. Odwoływanie się przez skarżącą kasacyjnie do treści uzasadnienia orzeczenia nie ma więc znaczenia prawnego, ponieważ nie może ono zastąpić wydanego przez Sąd rozstrzygnięcia, jak również brak jest podstaw do uznania, że treść uzasadnienia mogłoby je w jakimkolwiek zakresie uzupełnić. Wbrew twierdzeniom wyrażonym w skardze kasacyjnej, moc wiążąca orzeczenia odnosi się tylko do treści jego sentencji. Ani poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu orzeczenia, ani motywy i ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu nie mają zatem mocy wiążącej (wyrok SN z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt III CSK 284/07, Lex nr 380931; wyrok SN z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt II CSK 347/07, Lex nr 345525; wyrok SN z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt IV CSK 63/67, Lex nr 485880). Przedmiotem prawomocności materialnej w rozumieniu art. 365 § 1 k.p.c. jest bowiem ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że ustalenia zawarte w uzasadnieniu wyroku orzekającego o wydaniu nieruchomości nie mogły stanowić o dokonaniu przez Sąd skutecznego rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości. Wyrok niezawierający orzeczenia o rozgraniczeniu nieruchomości nie ma powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w zakresie przebiegu granic nieruchomości. Powagą rzeczy osądzonej jest bowiem przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcie sądu, czyli roszczenie zgłoszone w sprawie lub ukształtowane w toku postępowania. Orzeczenie ma zatem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło rozstrzygnięcie, z chwili orzeczenia (art. 366 k.p.c.). Z tych przyczyn stwierdzić należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie trafnie w zaskarżonym wyroku rozważył znaczenie sentencji przywołanych uprzednio wyroków sądów powszechnych oraz dokonał prawidłowej wykładni art. 36 p.d.k.
W kontekście powyższego nie można zgodzić się z argumentacją skarżącego, iż zaistniała w niniejszej sprawie przesłanka bezprzedmiotowości postępowania skutkująca umorzeniem postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W sytuacji gdy nie doszło do rozgraniczenia sądowego działki nr [...] stanowiącej własność Z. F. z działką nr [...] stanowiącej własność Gminy [...], brak było przeszkód do merytorycznego rozpoznania wniosku Z. F. w tym zakresie.
Uznając zatem, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z 182 § 2 i 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło