IV SA/Wa 990/14
WyrokWSA w Warszawie2014-09-05
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego jest zasadna, gdy inwestycja zlokalizowana jest na obszarze Natura 2000 i istnieje ryzyko negatywnego oddziaływania na chronione gatunki ptaków?Ratio decidendi
Odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji zlokalizowanej na obszarze Natura 2000 jest zasadna, jeśli istnieje ryzyko znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony tego obszaru, w tym na chronione gatunki ptaków. Prawo ochrony przyrody, w tym zasada przezorności, nakazuje priorytetowe traktowanie celów ochrony przyrody nad interesem inwestora w przypadku wątpliwości co do wpływu inwestycji na środowisko.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska utrzymujące w mocy odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Działka inwestycyjna znajduje się na obszarze Natura 2000 i Parku Krajobrazowego Puszczy [...], w sąsiedztwie siedlisk chronionych gatunków ptaków, w tym orlika krzykliwego. Organy ochrony środowiska uznały, że inwestycja może negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, powołując się na ryzyko pogorszenia stanu siedlisk i wpływu na gatunki ptaków.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę jako niezasadną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2014 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia warunków zabudowy oddala skargę
Burmistrz Gminy C. pismem z dnia 2 października 2013 r., zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia- inwestycyjnego pn. budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną oraz zjazdem z publicznej drogi gminnej na działce nr. [...] obręb C.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
W uzasadnieniu postanowienia organ l instancji podkreślił, że przedmiotowa działka znajduje się w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...], obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty [...], a także Parku Krajobrazowego Puszczy [...]. Obszar planowanej inwestycji położony jest w zachodniej części polany śródleśnej Puszczy [...], gdzie wyróżnione zostały zarówno grunty orne jak i nieużytki. W skład obszaru wchodzą lasy stanowiące własność prywatną oraz zwarta zabudowa wiejska (C.) i zabudowa rozproszona. Teren przedmiotowej działki i działek sąsiadujących jest częściowo porośnięty lasami łęgowymi a częściowo zakrzaczonymi turzycowiskami i płatami ziołorośli, natomiast sukcesja wtórna "zmienia w kierunku odtworzenia zbiorowisk łęgowych". W zakresie oddziaływania na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wskazał, że "otwarte, rozległe tereny rolnicze z wprowadzoną rozproszoną Zabudową stanowią dla rysi barierę migracyjną. Natomiast w przypadku wilka, obszar planowanej inwestycji, wchodzi w skład brzeżnej części areału wilczej rodziny ".
Organ I instancji ustalił także, że w odległości ok. 100 m od południowo - zachodniej granicy przedmiotowej działki znajduje się rewir lęgowy orlika krzykliwego Aquila pomarina z wyznaczoną strefą ochronną. Podkreślił również, że przedmiotowa działka znajduje się w granicach aktywnie wykorzystywanego żerowiska w ciągu całego okresu lęgowego. W piśmie Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków z dnia 17 października 2013 r., wskazano, że w odległości ok 250 metrów i 1 kilometra od
obszaru planowanej inwestycji znajdują się dwa gniazda orlików, oraz że przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest "przy ścianie lasu w dolinie rzeki [...] którą zajmują łąki stanowiące kluczowe żerowiska dwóch par orlików krzykliwych". Następnie organ I instancji podniósł, iż w sąsiedztwie planowanej inwestycji znajdują się tereny podmokłe, trudno dostępne dla człowieka. Powyższe "sprawiło, iż w sąsiedztwie obszaru wnioskowanego wytworzyły się tereny siedlisk lęgowych, dla kolejnych dwóch gatunków podlegających ochronie (...) na terenach mokradłowych sąsiadujących z obszarem inwestycji gnieździ się żuraw Grus grus (...) oraz kszyk Gallinago gailinago".
Organ podkreślił również, że w opinii Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, wskazano na znaczące negatywne oddziaływanie inwestycji na dwa kolejne gatunki ptaków: gąsiorka Lanius collurio oraz lerkę Lulula arborea. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] podkreślił, że na podstawie informacji zebranych podczas wizji terenowej stwierdzono, że w sąsiedztwie obszaru planowanej inwestycji "występują potencjalne siedliska lęgowe i Mrowiskowe" dla gatunków ptaków tj.: kropiatka Porzana porzana, błotniak łąkowy Circus pygargus, jarzębatka Sylvia nisoria, derkacz Crex crex, oraz scharakteryzował siedliska i żerowiska powyższych gatunków. W uzasadnieniu przedstawiona została również opinia Dyrektora Parku Krajobrazowego Puszczy [...], który mimo pozytywnego zaopiniowania planowanego przedsięwzięcia jednocześnie wskazał na "potrzebę prowadzenia prac o dużym natężeniu hałasu pozą okresem lęgowym ptaków".
Podsumowując organ I instancji wskazał, że "istnieje ryzyko znaczącego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji — zagospodarowania obszaru całorocznym budynkiem mieszkalnym wraz infrastrukturą techniczną, na przedmioty ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Puszcza [...]. Ryzyko to potęguje fakt, iż o warunki zabudowy na budowę budynku mieszkalnego, Inwestor wystąpił dla sąsiedniej działki nr ew. [...]".
W postanowieniu wskazano także, iż uzgodnienia w przedmiotowej sprawie dokonuje się na podstawie art. 60 ust. 1 w zw. z art 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.), a w obowiązującym stanie prawnym organ I instancji nie może dokonywać oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 w trakcie uzgadniania projektu decyzji o warunkach zabudowy na podstawie ww. przepisów. Regionalny Dyrektor
Ochrony Środowiska w [...] wyjaśnił, że oceny oddziaływania planowanej inwestycji dokonuje się na podstawie art. 96 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm., dalej: "ustawa OOŚ").
J. J. (dalej: "skarżący") na powyższe postanowienie złożył zażalenie w którym podniósł, że "dyrektor PKPK uwzględnił wyrok NSA sygn. akt II OSK 1073/11, gdzie stwierdza się, że specjalny charakter Natury 2000 nie wykluczą budowy" i podkreślił, że planowany budynek mieszkalny będzie miał powierzchnię ok. 100 m2. Wskazał także, że decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] znak: [...] została wyznaczona strefa ochronna orlika krzykliwego jednak "nie podano szerokości tej strefy" Powołując się na informacje o lokalizacji inwestycji w granicach przedmiotowej działki skarżący podniósł, że inwestycja znajduje się w odległości 300 m od rewiru lęgowego orlika krzykliwego oraz 360 m od najbliższego gniazda. Podkreślił również, że planowana inwestycja nie jest odosobniona na tym terenie, a także że "działka nr [...] posiada warunki zabudowy oraz pozwolenie na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego" natomiast działka nr [...] położona w odległości ok. 130 m od planowanej inwestycji "jest zagospodarowana budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi". Jednocześnie odnosząc się do stwierdzenia Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, iż "w dolinie rzeki [...] znajdują się łąki stanowiące kluczowe żerowiska dwóch par orlików krzykliwych" oraz, że "kluczowe znaczenie dla ptaków w okresie lęgowym mają łąki położone przy ścianie lasu" podniósł; że "planowana inwestycja nie graniczy z tymi łąkami, tylko z łąką na dz. nr [...] na której jest planowana inwestycja zajmująca powierzchnię 0,048 ha". Skarżący nie zgodził się ponadto ze stwierdzeniem, że działka położona jest w miejscu trudno dostępnym oraz w sąsiedztwie terenów podmokłych. Zwrócił też uwagę, że z przeprowadzonej analizy PTOP wynika, że planowana inwestycja jest przeszkodą dla ptactwa podlegającego ochronie, ale istniejące zabudowania już nie przeszkadzają".
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] października 2013 r.
W uzasadnieniu podkreślił, że przedmiotowa inwestycja znajduje się w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] oraz obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty [...]. Zgodnie z informacjami zawartymi w Standardowym Formularzu Danych - dalej SDF, w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] występuje co najmniej 38 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Rady 79/409/EWG. W bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej działki, zgodnie z inwentaryzacją ptaków przeprowadzoną przez Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, swoje siedliska mają gatunki ptaków tj.: gąsiorek, żuraw, kszyk, lerka oraz orlik krzykliwy który w sąsiedztwie planowanej inwestycji posiada rewir lęgowy i jest wyznaczona strefa ochronna. Podał, że orlik krzykliwy jest ptakiem terytorialnym a jego terytoria lęgowe są w Polsce bardzo trwałe. Do głównych zagrożeń dla tego gatunku należy zaliczyć zanik terytoriów łowieckich, w skład których wchodzi mozaika terenów rolniczych.
Organ odwoławczy podał, że w sąsiedztwie przedmiotowej działki znajdują się niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (kod 6510), które są dogodnym środowiskiem życia i żerowania dla gatunków ptaków tj.: gąsiorek, orlik krzykliwy, derkacz oraz błotniak łąkowy. W odległości ok. 100 m na zachód od przedmiotowej działki znajduje się siedlisko łęgów wierzbowych, topolowych, olszowych i jesionowych (kod: 91E0). Łęgi stabilizują stosunki wodne, i są miejscami gniazdowania dla takich gatunków ptaków jak: gąsiorek, orlik krzykliwy, żuraw. Ww. wymienione siedliska są przedmiotami ochrony obszaru Natura 2000 Ostoja [...].
Odpowiadając na zarzuty skarżącego przedstawione w zażaleniu wyjaśnił, że faktycznie nie ma zakazu "budowania" w obszarach Natura 2000 jednakże, wszelkie inwestycje winny być podane ocenie potencjalnego negatywnego wpływu na przedmioty ochrony, przed zrealizowaniem inwestycji. Wskazał, że regionalny dyrektor ochrony środowiska może dokonać uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy zgodnie z art. 60 ust. 1 w zw. z art 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu "w odniesieniu do (...) obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody", jednakże przepisy ustawy o planowaniu nie stanowią o obligatoryjnym obowiązku uzgodnienia projektu decyzji, o warunkach zabudowy. W przedmiotowej sprawie, organ I instancji (zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy OOŚ), rozpatrywał analizowaną sprawę wg swoich kompetencji. Wskazał również, że regionalny dyrektor ochrony środowiska upoważniony jest do dokonywania uzgodnień decyzji ustalających warunki zabudowy w stosunku do wszystkich inwestycji, jeżeli spełnione zostaną łącznie dwie przesłanki: inwestycja planowana jest na pewnym obszarze, a obszar ten objęty jest ochroną na podstawie ustaw)' o ochronie przyrody (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2005 r., sygn. akt: IV SA/Wa 1640/05). Wobec powyższego zakres uzgodnienia obejmuje te obszary chronione, w granicach których znajduje się działka objęta projektem decyzji przedstawionym do uzgodnienia.
Mając na uwadze powyższe, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji słusznie nie uzgodnił projektu decyzji o warunkach zabudowy ze względu na możliwe negatywne oddziaływanie inwestycji na obszar Natura 2000.
Wskazał, iż w przypadku braku pewności wystąpienia oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 zastosowanie ma tzw. "zasada przezorności". Zasada ta nakazuje podjęcie działań zapobiegawczych zawsze wtedy, kiedy nic został dowiedziony brak negatywnych oddziaływań na środowisko, zgodnie z art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 6 ustawy prawo ochrony środowiska. Podkreślił, iż wykazanie braku negatywnego oddziaływania jest obowiązkiem podmiotu, który zamierza podjąć określoną działalność. Jeśli nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, to należy przyjąć, że może być ono znaczące. Wątpliwości co do ryzyka wystąpienia znacząco negatywnego oddziaływania zawsze interpretuje się "na korzyść środowiska" a nie "na korzyść inwestycji" co wynika z ww. zasady przezorności.
W kwestii nie sprecyzowania szerokości strefy ochronnej podał, że jej wielkość została określona w decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] listopada 2010 r., znak: [...], w postaci konkretnego oddziału i pododdziału leśnego, a nie w postaci odległości od gniazda (podanej w metrach).
Odnosząc się do odległości planowanej inwestycji od najbliższego gniazda orlika krzykliwego oraz granicy rewiru lęgowego zwrócił uwagę, że jest to gatunek, który wykazuje silne przywiązanie do miejsca lęgowego, natomiast samce w poszukiwaniu pokarmu oddalają się czasami nawet powyżej 10 kilometrów od gniazda (Chylarecki
P., Sikora A., Cenian Z. (red) 2009. Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny dotyczący gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią. GIOS, Warszawa). Powyższe odnosi się również, do uwag Inwestora; iż planowana inwestycja o powierzchni 0,048 ha nie graniczy z łąkami stanowiącymi (w ocenie Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków), kluczowe żerowiska dla dwóch par orlików krzykliwych, oraz, że z "analizy PTOP wynika, planowana inwestycja jest przeszkodą dla ptactwa podlegającego ochronie, ale istniejące Zabudowania już nie przeszkadzają. Odpowiadając na powyższe zarzuty, dotyczące sąsiadujących, już istniejących budynków mieszkalnych i zabudowań gospodarczych, oraz informacji dotyczących działki o nr [...] a także, sposobu wykorzystywania działek sąsiadujących, wskazał, że przedmiotowe postępowanie dotyczy działki o nr. [...] i postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie. Podkreślił, że zarówno regionalny dyrektor ochrony środowiska, jak i Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (w postępowaniu odwoławczym) dokonuje rozstrzygnięcia w danej sprawie w oparciu o przepisy ustawy o planowaniu oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie zaś na podstawie innych rozstrzygnięć administracyjnych czy orzeczeń sądowych, które dotyczą indywidualnych przypadków. Każde zamierzenie inwestycyjne jako przedmiot postępowania administracyjnego rozpatrywane jest indywidualnie, a polskiemu prawu procesowemu nieznana jest instytucja precedensu. Zatem skarżący nie może oczekiwać uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia tylko dlatego, iż w pobliżu terenu projektowanej inwestycji znajdują się inwestycje o takim samym charakterze, jak projektowana.
Skarżący na powyższe postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie w całości.
W skardze podał, że stanowisko dyrektora Parku Krajobrazowego Puszczy [...] jest pozytywne dla decyzji o warunkach zabudowy i stwierdza, że budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie narusza ochrony siedliska Natura 2000. Również w swoim wyroku NSA sygn. akt II OSK 1073/11 wypowiedział się, że specjalny charakter Natury 2000 nie wyklucza budowy. Ponadto przepisy wprowadzone Rozporządzeniem nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. w związku z położeniem inwestycji na obszarze Parku Krajobrazowego nie będą naruszone.
Podał, że należące do niego działki nr [...], [...], [...], [...] zostały zarejestrowane jako gospodarstwo rolne o numerze identyfikacyjnym [...]. Aktualnie trzy działki są co roku obsiewane owsem a jedna jest łąką kośną. W późniejszym okresie zamierza na ww. działkach prowadzić uprawy ekologiczne i zielarskie co jest zgodne ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy C..
Powołując się na sąsiednie działki leżące przy drodze publicznej gminnej nr [...] tj. działka nr [...], która jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym z budynkami gospodarczymi stwierdził, że spełnia warunek zawarty w art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Działka o nr [...] jest zagospodarowana w stopniu umiarkowanym, ponadto jej właściciele posiadają decyzję o warunkach zabudowy oraz pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego.
Ponadto wskazał, że zgodnie z "Wynikami analizy funkcji oraz cech zabudowy" sporządzonymi przez mgr. inż. arch. M. S. Członka [...] Okręgowej Izby Architektów w [...] Nr [...] w załączonej do decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] października 2013 r. teren inwestycji nie jest zlokalizowany w obszarze strefy ochrony konserwatorskiej. Zgodnie z rysunkiem studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy C., w sąsiedztwie miejsca inwestycji nie zlokalizowano stanowisk archeologicznych. Zgodnie z ustaleniami ww. studium na terenach objętych analizą przewidywany jest rozwój rolnictwa ekologicznego i agroturystyki. Planowana zmiana zagospodarowania jest spójna z polityką przestrzenną gminy, określoną w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Z tego wynika, że działka [...] nie jest objęta ochroną i nie wymaga uzgodnienia z RDOŚ w [...] ponieważ planowana inwestycja w postaci budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego z poddaszem użytkowym jest spójna z polityką przestrzenną gminy, określoną w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
Następnie skarżący podniósł, że w uzasadnieniu GDOŚ poświęcono bardzo dużo miejsca na obszar specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] oraz obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty [...].
W ocenie skarżącego inne spojrzenie ma RDOŚ na obszar specjalnej ochrony ptaków, ponieważ powołując się na kod 6510 stwierdza, że łąka kośna (dz. nr [...]) występująca w bliskim położeniu działki nr [...] która jest obszarem inwestycji nie jest siedliskiem przyrodniczym (ocena wydana po wizji terenowej), zaś GDOŚ powołując się na ten sam kod 6510, stwierdził, że w sąsiedztwie przedmiotowej działki znajdują się niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie, które są dogodnym środowiskiem życia i żerowania dla wielu gatunków ptaków, bez wizji terenowej.
Końcowo zaznaczył, że kwestia położenia działek w miejscach trudno dostępnych jest niezgodna ze stanem faktycznym, ponieważ wg załącznika nr 3 droga dojazdowa nr [...] przechodzi w ul. [...]. Tereny podmokłe znajdują się w okolicach rzeki [...], która w najbliższym miejscu od działek skarżącego przepływa w odległości ok. 100 m. Tereny podmokłe trudno dostępne znajdują się w granicach Nadleśnictwa [...] oddział [...], [...], [...], [...]. [...], które położone są po obu stronach rzeki [...].
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga nie jest zasadna, podniesione w niej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w ramach postępowania uzgadniającego projekt decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną oraz zjazdem z publicznej drogi gminnej na działce nr. [...] obręb C..
Działka ta znajduje się w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Puszcza [...], obszaru mającego znaczenie dla
Wspólnoty [...], a także Parku Krajobrazowego Puszczy [...].
Obszar planowanej inwestycji położony jest w zachodniej części polany śródleśnej Puszczy [...].
Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Z 2012r., Nr 647, t. jedn.) decyzję o warunkach zabudowy wydaje się m.in. po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 ustawy.
W świetle art. 53 ust. 4 pkt 8 u.p.z.p. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji podlega uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w odniesieniu do obszarów Natura 2000 oraz obszarów chronionego krajobrazu. I właśnie postanowienie w sprawie odmowy uzgodnienia ww. inwestycji stało się przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowa inwestycja położona jest w obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Puszcza [...], obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty [...], a także w obszarze Parku Krajobrazowego Puszczy [...].
Wskazać należy, iż zgodnie z definicją zawartą w art. 5 ust. 2b ustawy o ochronie przyrody obszar Natura 2000 to obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty; zaś obszar mający znaczenie dla Wspólnoty to specjalny obszar ochrony siedlisk, zatwierdzony przez Komisję Europejską w drodze decyzji, który w regionie biogeograficznym, do którego należy, w znaczący sposób przyczynia się do zachowania lub odtworzenia stanu właściwej ochrony siedliska przyrodniczego lub gatunku będącego przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także może znacząco przyczynić się do spójności sieci obszarów Natura 2000 i zachowania różnorodności biologicznej w obrębie danego regionu biogeograficznego.
W przypadku gatunków zwierząt występujących na dużych obszarach obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty jest obszar w obrębie naturalnego zasięgu takich gatunków, charakteryzujący się fizycznymi lub biologicznymi czynnikami istotnymi dla ich życia lub rozmnażania (ust. 2c). Innymi słowy, celem wyznaczenia takiego obszaru jest ochrona populacji dziko występujących gatunków ptaków, utrzymanie i zagospodarowanie ich naturalnych siedlisk zgodnie z wymogami ekologicznymi, przywracanie zniszczonych biotopów oraz tworzenie biotopów. Ochrona obszarów Natura 2000 polega w szczególności na ograniczeniu możliwości ingerencji, które mogłyby prowadzić do negatywnych skutków dla dóbr przyrodniczych objętych taką ochroną. W tym miejscu podkreślić należy, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody obowiązek dbałości o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym nakłada nie tylko na organy administracji publicznej lecz również na osoby prawne i inne jednostki organizacyjne oraz także na osoby fizyczne.
Przedmiotowy obszar specjalnej ochrony Natura 2000, znajdujący się w granicach Obszaru [...], a także Parku Krajobrazowego Puszczy [...] objęty jest ochroną właściwą dla tego obszaru na zasadach określonych w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody, stanowi samodzielną podstawę ochrony obszarów Natura 2000.
Z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wynika, iż zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności:
1. pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub
2. wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub
3. pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.
Przepis ten zgodnie z jego ust. 2 stosuje się również do proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000. Z przepisu tego wynika, że ustawa o ochronie przyrody nie zawiera bezwzględnego zakazu zabudowy w obszarze Natura 2000, lecz zabrania lokalizacji inwestycji mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych, a także w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których obszar został wyznaczony.
W myśl ust. 3 powołanego art. 33 ustawy o ochronie przyrody, przedsięwzięcia, które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony, mogące znacząco oddziaływać na te obszary, wymagają przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko wymienione są w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 201 Or. Nr 213, poz. 1397).
Powyższy akt prawny zastąpił rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573).
Rozporządzenie z dnia 9 listopada 2010 r. miało na celu wdrożenie przepisów prawa wspólnotowego, a przede wszystkim uwzględnienie zarzutów Komisji Europejskiej podniesionych w ramach postępowania w sprawie o naruszenie przepisów dyrektywy 85/337/EWG Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. Urz. UE L Nr 175 z dnia 27 czerwca 1985 r., s. 40).
W rozporządzeniu określono:
- rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
- rodzaje przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko;
- przypadki, w których zmiany dokonywane w obiektach są kwalifikowane jako ww. przedsięwzięcia.
Projektowana inwestycja nie należy do żadnej z kategorii przedsięwzięć wymienionych w rozporządzeniu. Nie wymagała zatem, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Podkreślenia wymaga, iż postępowanie środowiskowe jest postępowaniem niezależnym od postępowania jakie toczy się przed organem uzgadniającym inwestycję z punktu widzenia ochrony przyrody. Oznacza to, że organ uzgadniający projekt decyzji o warunkach zabudowy pod względem wymagań ochrony przyrody winien dokonać we własnym zakresie oceny jego oddziaływania na środowisko przyrodnicze ze wskazaniem, czy inwestycja może w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych i w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których został utworzony obszar Natura 2000.
W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż organy zasadnie przyjęły, iż planowana inwestycja w negatywny sposób wpłynęłaby na stan opisywanych siedlisk przyrodniczych i na gatunki, dla ochrony których został utworzony obszar Natura 2000. Wbrew zarzutom skargi, organy administracji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z przepisami art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., a jego wyniki znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sporządzonego zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Wtoku postępowania administracyjnego ustalono, że w odległości ok. 100 m od południowo - zachodniej granicy przedmiotowej działki znajduje się rewir lęgowy orlika krzykliwego Aquila pomarina z wyznaczoną strefą ochronną. Podkreślono również, że przedmiotowa działka znajduje się w granicach aktywnie wykorzystywanego żerowiska w ciągu całego okresu lęgowego. W piśmie Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków z dnia 17 października 2013 r., wskazano, że w odległości ok 250 metrów i 1 kilometra od obszaru planowanej inwestycji znajdują się dwa gniazda orlików, oraz że przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest "przy ścianie lasu w dolinie rzeki [...], którą zajmują łąki stanowiące kluczowe żerowiska dwóch par orlików krzykliwych". Z ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego wynika, iż w sąsiedztwie planowanej inwestycji znajdują się tereny podmokłe, trudno dostępne dla człowieka. Powyższe "sprawiło, iż w sąsiedztwie obszaru wnioskowanego wytworzyły się tereny siedlisk lęgowych, dla kolejnych dwóch gatunków podlegających ochronie (...) na terenach mokradłowych sąsiadujących z obszarem inwestycji gnieździ się żuraw Grus grus (...) oraz kszyk Gallinago gallinago".
W opinii Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, wskazano także na znaczące negatywne oddziaływanie inwestycji na dwa kolejne gatunki ptaków: gąsiorka Lanius collurio oraz lerkę Lulula arborea. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku podkreślił, że na podstawie informacji zebranych podczas wizji terenowej stwierdzono, że w sąsiedztwie obszaru planowanej inwestycji występują potencjalne siedliska lęgowe takich gatunków ptaków jak: kropiatka Porzana porzana, błotniak łąkowy Circus pygargus, jarzębatka Sylvia nisoria, derkacz Crex crex. W uzasadnieniu przedstawiona została również opinia Dyrektora Parku Krajobrazowego Puszczy [...], który mimo pozytywnego zaopiniowania planowanego przedsięwzięcia jednocześnie wskazał na potrzebę prowadzenia prac o dużym natężeniu hałasu pozą okresem lęgowym ptaków.
W tych okolicznościach należy zgodzić się ze stanowiskiem organów administracji, że istnieje ryzyko znaczącego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji — zagospodarowania obszaru całorocznym budynkiem mieszkalnym wraz infrastrukturą techniczną, na przedmioty ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Puszcza [...]. Ryzyko to potęguje fakt, iż o warunki zabudowy na budowę budynku mieszkalnego, Inwestor wystąpił także dla sąsiedniej działki nr ew. [...].
Wymaga podkreślenia, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób wnikliwy wykazał, iż planowana inwestycja z punktu widzenia art 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie może być zrealizowana ze względu na jej znaczący negatywny wpływ na populację orlika krzykliwego, który posiada rewir lęgowy w sąsiedztwie planowanej inwestycji.
Zasadnie organ wskazał, że realizacja inwestycji na terenach dotychczas niezabudowanych może w powiązaniu z innymi przedsięwzięciami znacząco negatywnie oddziaływać na ten obszar Natura 2000 z punktu widzenia celów jego ochrony. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu w zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, o których mowa w pkt 1-9. Wynika z tego, że ochrona przyrody co prawda musi się odbywać w warunkach zrównoważonego rozwoju, lecz nie wyklucza jakichkolwiek zmian. Zmiany te nie mogą jednak niszczyć cech charakterystycznych dla danego krajobrazu i muszą odbywać się w ramach obowiązujących przepisów prawa. Podstawowym celem zrównoważonego rozwoju jest opracowanie i urzeczywistnienie takiego modelu gospodarki, w którym zaspokajanie aktualnych potrzeb społeczeństwa nie umniejszy możliwości użytkowania zasobów środowiska przyrodniczego przyszłym pokoleniom. Ochrona przyrody realizowana jest m.in. przez obejmowanie zasobów, tworów i składników przyrody, formami ochrony przyrody, a następnie opracowywanie i realizację planów ochrony dla obszarów podlegających ochronie prawnej oraz programów ochrony gatunków, siedlisk i szlaków migracji gatunków chronionych.
Z tych wszystkich względów zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku, bowiem wbrew przekonaniu skarżącego organ dokonał prawidłowego wyważenia interesu strony i interesu społecznego. Brak uzgodnienia planowej przez skarżącego inwestycji niewątpliwie ogranicza jego prawo własności do dysponowania nieruchomością Jednakże prawo własności nie ma charakteru absolutnego. Sformułowana w art. 21 ust 1 Konstytucji RP zasada ustrojowa stanowi, iż Rzeczpospolita Polska chroni własność. Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Dopuszczalność ograniczenia prawa własności musi być ocenia także z punktu widzenia przesłanek z art. 31 ust. 3 Konstytucji, szczególnie z punktu widzenia zasady proporcjonalności (patrz: wyrok TK z dnia 12 stycznia 2000 r. sygn. akt P 11/98, OTK 2000/1/3).
Jak stanowi art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony m.in. środowiska. Zgodnie z art. 6 ust, 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Granice określone ustawą, o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym to m.in. granice wyznaczone ustawą o ochronie przyrody (tak NSA w wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 744/10).
Sąd stwierdza, że ocena wpływu planowanej inwestycji na cele ochrony przyrody przeprowadzona została dokładnie przez organy administracji obu instancji. W toku postępowania uzgodnieniowego ustalono, że wnioskowana inwestycja może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 z punktu widzenia celów ochrony tego obszaru. Podkreślić w tym miejscu wypada, że w świetle Dyrektywy Rady nr 92/43/EWG obowiązkiem państw członkowskich jest podjęcie odpowiednich działań w celu uniknięcia na obszarach "Natura 2000" pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków oraz niepokojenia gatunków, o ile to niepokojenie może mieć znaczenie dla celów Dyrektywy. Zgodnie zaś z zapisami Dyrektywy Rady 79/409/EWG EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikich ptaków, nawet w przypadku niepewności organu nadzorującego, zgodnie z wymogami Komisji Europejskiej i art 6 Dyrektywy Siedliskowej, w tym w szczególności w zakresie stosowania zasady przezorności, cele ochrony obszaru Natura 2000 należy traktować priorytetowo. Zgodnie z Dyrektywą ptasią na obszarach Natura 2000 kraje członkowskie Unii Europejskiej powinny podjąć wszelkie działania zmierzające do "uniknięcia zanieczyszczenia lub pogorszenia się stanu siedlisk lub jakichkolwiek zaburzeń w ich środowisku, wpływających na ptaki".
Trzeba podkreślić, że organy administracji miały m.in. na uwadze badania o stanie i zagrożeniach populacji orlika krzykliwego. Organ zasadnie przyjął, że dalsza zabudowa terenów otwartych, doprowadzi do dalszego zmniejszenia się rewirów łowieckich, a to spowoduje spadek populacji ptaków. Organy administracji ustaliły, że planowana inwestycja może pogorszyć warunki żerowiskowe orlików krzykliwych.
Wbrew twierdzeniom skarżącego powyższe okoliczności były wystarczające dla organu uzgadniającego do odmowy uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy i w tej sytuacji nie może być uznany za zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego. W postępowaniu uzgodnieniowym wystarczające było stwierdzenie przez organy ochrony środowiska istnienia ryzyka negatywnego wpływu planowanej inwestycji na obszar Natura 2000 utworzony dla ochrony określonych gatunków ptaków.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona postanowienie odpowiada prawu.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), należało oddalić skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło