II OZ 261/18

Dnia 20 marca 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 20 mara 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 458/16 w pkt 1) zwalniające R. P. od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia z dnia 8 czerwca 2017 r. na postanowienie tego sądu z dnia 23 maja 2017 r. o odrzuceniu zażalenia na zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie, w pkt 2) zwalniające R. P. od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia z dnia 20 października 2017 r. na zarządzenie tego sądu z dnia 10 października 2017 r. pozostawiające bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziego i referendarza sądowego, w pkt 3) umarzające postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych od zażalenia na postanowienie tego sądu z dnia 23 maja 2017 r. odrzucające skargę R. P., w pkt 4) umarzające postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych od zażalenia na postanowienie tego sądu z dnia 21 listopada 2017 r. odrzucającego zażalenie na postanowienie z dnia 10 października 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego, w pkt 5) odmawiające prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 458/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Poznaniu, w pkt 1. zwolnił R. P. od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia z dnia 8 czerwca 2017 r. na postanowienie tego sądu z dnia 23 maja 2017 r. o odrzuceniu zażalenia na zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie, w pkt 2. zwolnił R. P. od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia z dnia 20 października 2017 r. na zarządzenie tego sądu z dnia 10 października 2017 r. pozostawiające bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziego i referendarza sądowego, w pkt 3. umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych od zażalenia na postanowienie tego sądu z dnia 23 maja 2017 r. odrzucające skargę R. P., w pkt 4. umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych od zażalenia na postanowienie tego sądu z dnia 21 listopada 2017 r. odrzucającego zażalenie na postanowienie z dnia 10 października 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego, a w pkt 5. odmówił prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z brzmieniem art. 220 § 4 i art. 261 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, Ppsa) zażalenie wniesione na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu i postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy, wolne jest od wpisu. Powyższe uzasadniało umorzenie postępowania w przedmiocie wpisu od zażalenia na postanowienie tego sądu z dnia 23 maja 2017 r. i z dnia 21 listopada 2017 r., o czym sąd wojewódzki, działając na podstawie art. 249a Ppsa, orzekł jak w pkt 3 i 4 sentencji postanowienia. Uwzględniając fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt II OZ 477/16 zaakceptował szczególną ocenę przesłanek w zakresie przyznania prawa pomocy w sytuacji nadużycia przez skarżącego prawa do Sądu, sąd pierwszej instancji stwierdził, że zasadnym jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie wskazanym w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia. Sąd pierwszej instancji uznał ponadto, że w okolicznościach niniejszej sprawy, przy dalszym świadomym braku szczegółowego wyjaśnienia sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, brak było podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia tego sądu z dnia 20 grudnia 2016 r. w części w jakiej odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zażalenie na pkt 3, 4 i 5 powyższego postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 9 stycznia 2018 r. złożył R. P., wnosząc o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w części jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym oraz budzącego niezadowolenie ze strony skarżącego, 2. zwolnienie od opłat i kosztów sądowych w całości, gdyż jego sytuacja jako osoby bezdomnej jeszcze się pogorszyła – wzrost zadłużenia, ciężka choroba, itp. 3. ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie jako nieposiadające usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności wskazać należy, że kwestia odmowy przyznania R. P. prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta. Skarżący w rozpoznawanej sprawie występował już wielokrotnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2016 r. WSA w Poznaniu zwolnił R. P. od kosztów sadowych w zakresie wpisu od zażalenia na postanowienie tego z dnia 11 października 2016 r. odmawiającego wyłączenia referendarza sądowego i odmówił prawa pomocy w pozostałym zakresie (zażalenie na w/w postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt II OZ 90/17). Jakkolwiek strona, po prawomocnej odmowie przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek w tym zakresie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Wprawdzie ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. Przepis art. 165 Ppsa stanowi bowiem, że "postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne". W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał okoliczności o których mowa w w/w przepisie. Z porównania formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz twierdzeń zawartych w kolejnych pismach nie wynika, by nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby zmianę prawomocnego postanowienia. Samo twierdzenie, że jego zadłużenie wzrosło o dalsze 100.000 zł, jest chory i nie posiada dochodów bez przedstawienia jakichkolwiek dokumentów na tę okoliczność, nie może stanowić podstawy do przyznania mu prawa pomocy w pełnym zakresie, a zatem nie zostały spełnione warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia tego sądu z dnia 20 grudnia 2016 r. w części w jakiej odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Uwzględniając stan faktyczny sprawy uznano, że jego zakresem w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych objęte jest zwolnienie od kosztów sądowych od zażalenia na postanowienie sądu wojewódzkiego z dnia 23 maja 2017 r. odrzucające skargę R. P. oraz od zażalenia na postanowienie tego sądu z dnia 21 listopada 2017 r. odrzucającego zażalenie na postanowienie z dnia 10 października 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 220 § 4 i art. 261 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. – dalej P.p.s.a.) zażalenie wniesione na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu i postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy, wolne jest od wpisu. Słusznie zatem sąd pierwszej instancji umorzył postępowania w przedmiocie wpisu od zażalenia na postanowienie tego sądu z dnia 23 maja 2017 r. i z dnia 21 listopada 2017 r., o czym działając na podstawie art. 249a Ppsa orzekł jak w pkt 3 i 4 sentencji postanowienia. Uznając zatem zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu i mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji.