II FSK 1832/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-05-14

Skład orzekający: Antoni Hanusz, Stefan Babiarz, Alicja Polańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała o powołaniu członka zarządu spółki, która narusza przepisy Kodeksu spółek handlowych (w tym art. 18 § 2 i § 3 k.s.h. dotyczące zakazu pełnienia funkcji przez osoby skazane), ale nie została prawomocnie unieważniona przez sąd, może być uznana za skuteczną w kontekście odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki?
Ratio decidendi
Uchwała zgromadzenia wspólników, nawet naruszająca przepisy prawa, wywołuje skutki prawne i jest ważna, dopóki nie zostanie stwierdzona jej nieważność prawomocnym orzeczeniem sądu. Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego ma charakter deklaratoryjny i nie decyduje o ważności powołania. Brak prawomocnego wyroku unieważniającego uchwałę oznacza, że osoba powołana do zarządu jest traktowana jako pełniąca tę funkcję, a tym samym może ponosić solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki. Skarżący kwestionował pełnienie funkcji członka zarządu w okresie, gdy upłynął termin płatności zobowiązania, argumentując, że uchwała powołująca go na prezesa zarządu była nieważna z mocy prawa z uwagi na jego wcześniejsze skazanie. Sąd pierwszej instancji uznał uchwałę za skuteczną, ponieważ nie została ona prawomocnie unieważniona przez sąd, a wpis do KRS miał charakter deklaratoryjny. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów k.s.h. i Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA del. Alicja Polańska (sprawozdawca), protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Go 356/16 w sprawie ze skargi J.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 24 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Go 356/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę J. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 24 sierpnia 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w z. z dnia 20 kwietnia 2016 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego z P.U. P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. jako członka zarządu tej spółki za zaległość podatkową spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. w kwocie 1 126 373 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 12 825,84 zł. Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu wyroku, że spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy uzasadnione było zastosowanie wobec skarżącego instytucji solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r., w szczególności zaś do ustalenia, czy w okresie kiedy upływał termin płatności zobowiązania skarżący pełnił obowiązki członka zarządu spółki, gdyż skarżący tę okoliczność podważał, wskazując, że w czasie kiedy upływał termin płatności zobowiązania nie pełnił funkcji członka zarządu spółki, bowiem Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki z uchwałą z dnia 5 lipca 2013 r., powołujące go na prezesa zarządu spółki, nie odbyło się zgodnie z przepisami k.s.h., skoro sąd rejestrowy odmówił wpisu dokonanej zmiany osobowej w zarządzie spółki, czyniąc to dopiero 8 grudnia 2015 r. Nie podzielając argumentacji skarżącego, sąd wskazał, że uchwałą nr 3 z dnia 5 lipca 2013 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki odwołało ze stanowiska prezesa zarządu spółki B.G. i powołało na nie skarżącego. Uchwała ta - wbrew twierdzeniu skarżącego - rodziła określone w niej skutki prawne, bowiem sam wpis do KRS osób wchodzących w skład zarządu ma tylko i wyłącznie charakter deklaratoryjny, a więc postanowienie sądu rejestrowego stwierdza jedynie fakt powołania danej osoby, które jest ważne już w momencie podjęcia uchwały o powołaniu tej osoby do zarządu. Tak więc wpis lub jego brak, nie tworzy nowego stanu prawnego, decydujące znaczenie ma bowiem uchwała o powołaniu. Zatem, wpisanie do KRS dnia 8 grudnia 2015 r. skarżącego, jako prezesa zarządu spółki, jedynie potwierdziło stan rzeczy, który istniał już od 5 lipca 2013 r., bowiem podjęta uchwała, a nie deklaratoryjny wpis do KRS z 8 grudnia 2015 r., jest istotna w kontekście odpowiedzialności skarżącego. Nadto, według sądu pierwszej instancji, nie zmieniają tej oceny przedłożone na rozprawie przez skarżącego dowody na okoliczność ustalenia daty, w której dowiedział się, że nie został powołany na stanowisko prezesa zarządu spółki. Odnosząc się także do argumentacji skarżącego, że ww. uchwała została podjęta niezgodnie z przepisami k.s.h., o czym świadczy odmowa sądu rejestrowego dokonania wpisu zmian w składzie osobowym spółki, sąd ten wskazał, że - zgodnie z art. 18 § 2 k.s.h. - nie może być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisach rozdziałów XXXIII-XXXVII k.k. oraz w art. 585, art. 587, art. 590 i w art. 591 k.k. Zakaz, o którym mowa w § 2, ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, jednakże nie może zakończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia zakończenia okresu odbywania kary (art. 18 § 3 k.s.h.). Z akt sprawy wynika, że zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2013 r. sąd rejestrowy zarządził zwrot wniosku o zmianę wpisu. W uzasadnieniu podał, że skarżący spełnia kryteria z art. 18 § 2 k.s.h., tj. został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo w nim określone. A ponieważ w chwili podejmowania zarządzenia (4 grudnia 2013 r.) nie minęły jeszcze trzy lata od zakończenia okresu odbywania kary, o której mowa w art. 18 § 3 k.s.h., nie może on do dnia 10 grudnia 2013 r. piastować funkcji członka zarządu spółki. W zarządzeniu przywołano pogląd, że powołanie do zarządu spółki osoby skazanej prawomocny wyrokiem za przestępstwa określone w art. 18 § 2 k.s.h., jest nieważne ex lege. Z tym poglądem sąd orzekający w sprawie się nie zgodził się, stwierdzając, że ww. przepisy k.s.h. mogą stanowić podstawę domagania się stwierdzenia nieważności uchwał zgromadzenia wspólników, podjętych z ich naruszeniem. Nie oznacza to jednak, że osoby karane, które zostały powołane do organu spółki, nie pełnią przewidzianej dla nich funkcji. Sąd podzielił w tej kwestii stanowisko wyrażone w uchwałach Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt III CZP 84/14 oraz z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt III CZP 13/13, w których stwierdzono, że nawet w przypadku, gdy uchwała zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia narusza przepisy prawa, lecz nie zostanie zaskarżona na podstawie przepisów k.s.h. i nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy sąd, to będzie ważna i w pełni skuteczna, wywołując skutki prawne. Wyrok sądu ma w tej sytuacji - jak stwierdził Sąd Najwyższy - charakter konstytutywny. Tak więc w sprawie do wyeliminowania z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, uchwały zgromadzenie wspólników niezbędny był konstytutywny wyrok właściwego sądu, stwierdzający jej nieważność. Nie ulega wątpliwości, że powództwo w tym zakresie nie zostało wytoczone. Tymczasem, bez wyroku unieważniającego uchwałę, nie można przyjąć, że skarżący nie pełnił powierzonej mu w zarządzie spółki funkcji od 5 lipca 2013 r. Z tego też powodu, nic w sprawie nie zmienia nadesłane przez skarżącego postanowienie prokuratora z dnia 24 października 2016 r. o umorzeniu śledztwa prowadzonego przeciwko skarżącemu podejrzanemu o niedopełnienie obowiązku złożenia w terminie zeznania podatkowego w podatku CIT za 2013 rok, a w konsekwencji - uszczuplenia należnego podatku, w którym wyrażono pogląd o nieważności uchwały o powołaniu skarżącego do zarządu z mocy prawa. Ponadto, dowód ten jest bez znaczenia z tej racji, że sąd administracyjny - na podstawie z art. 11 p.p.s.a. - związany jest wyłącznie ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Nadto, na innych przesłankach oparta jest odpowiedzialność karna niż odpowiedzialność solidarna za zobowiązania podatkowe osoby trzeciej. Sąd pierwszej instancji dostrzegając jednak wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w sytuacji upływu ustawowych terminów do zaskarżenia uchwały (252 § 3 k.s.h.), on sam zobowiązany jest, w sytuacji podniesienia zarzutu nieważności, rozważyć te kwestię (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Lu 476/11 i powołany tam pogląd doktryny), poddał w tym celu analizie dokumenty sądu rejestrowego, jako, że zarzut odbycia zgromadzania wspólników niezgodnie z przepisami prawa skarżący połączył z odmową wpisu i argumentacją przedstawioną w zarządzeniu sądu rejestrowego z dnia 4 grudnia 2013 r. Z zarządzenia tego wynika bowiem, że pomimo, iż od uprawomocnienia się wyroku minęło 5 lat, nie może on piastować funkcji członka zarządu do dnia 10 grudnia 2013 r., gdyż nie minęły trzy lata od zakończenia okresu odbywania kary, o której mowa w art. 18 § 3 k.s.h. Z treści tego zarządzenia wynika jednak, że ową karą była kara grzywny, którą skarżący uiścił 10 grudnia 2010 r. To, z jaką karą mamy do czynienia jest o tyle istotne, że budzi wątpliwości interpretacyjne pojęcie "okresu odbywania kary" w odniesieniu do kary grzywny, czego wyrazem jest choćby orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt V ACa 600/12. W tym wyriku sąd wskazał, że użyte w art. 18 § 3 k.s.h. sformułowanie "okres odbywania kary", jego "zakończenie", wskazuje na powiązanie z karą, która ma charakter czasowy i którą się odbywa - wykonuje. Takiego zaś charakteru nie nosi kara grzywny, która nie ma charakteru kary czasowej, jak i kary tej się co do zasady nie odbywa, a jej wykonanie polega na uiszczeniu zasądzonej tytułem grzywny kwoty pieniężnej. Sąd stwierdził, że za takim rozumieniem art. 18 § 3 k.s.h. przemawia wykładnia językowa, systemowa jak i funkcjonalna, a stanowisko to jest zbieżne z tym, jakie ostatecznie przyjął w sprawie sąd rejestrowy, co potwierdza pismo z dnia 7 listopada 2014 r., w którym stwierdził, że zawartą w uzasadnieniu zarządzenia o zwrocie wniosku interpretację, iż wykonanie kary grzywny należy utożsamiać z "odbyciem kary" z art. 18 § 3 k.s.h., uznać należy za zbyt rygorystyczną. Sąd rejestrowy poinformował także, że wobec przyjęcia skuteczności powołania skarżącego uchwałą z dnia 5 lipca 2013 r. do sprawowania funkcji prezesa zarządu spółki, toczone jest postępowanie z urzędu. Z pisma tego wynika zatem, że sąd rejestrowy ostatecznie przyjął za skuteczne powołanie skarżącego do zarządu spółki w dniu 5 lipca 2013 r. Według sądu pierwszej instancji, za ważnością uchwały przemawia przede wszystkim fakt, że to na jej podstawie ostatecznie dokonano zmian w rejestrze, wpisując skarżącego jako prezesa zarządu spółki. W konsekwencji, sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów podatkowych, że w czasie gdy upływał termin płatności zobowiązania w podatku CIT za 2013 r., tj. 31 marca 2014 r., obowiązki członka zarządu spółki pełnił skarżący, w związku z czym zaistniała przesłanka pozytywna konieczna do orzeczenia o jego solidarnej odpowiedzialności (art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej). Sąd podzielił także argumentację organów podatkowych, że w sprawie wystąpiła bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku spółki. Nadto, rozważając, czy w sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, która wyłączałaby odpowiedzialność członka zarządu spółki, sąd zaakceptował ustalenia organów podatkowych, że skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego byłaby możliwość zaspokojenia zaległości podatkowych w znacznej części, jak również nie wykazał, aby we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości spółki (wszczęcie postępowania układowego) albo, że niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez winy skarżącego. Końcowo, sąd pierwszej instancji nie podzielił zasadności zarzutu braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a w szczególności dowodów z przesłuchania strony oraz zeznań świadków, których dane wynikały z przedstawionych dokumentów, a które wykazałyby, że skarżący padł ofiarą oszustwa, bowiem skarżący w trackie postępowania nie składał ww. wniosków dowodowych; nie podnosił też, że stał się ofiarą oszustwa. Z tych też względów, sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 728); dalej: "p.p.s.a." - skargę oddalił. W skardze kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji, skarżący - reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem - wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty: I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 18 § 2 i § 3 k.s.h. w zw. z art. 252 § 1 k.s.h., poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że jedynie wyrok ustalający nieważność uchwały o wyborze danej osoby do pełnienia funkcji członka zarządu określonej spółki upoważniał do stwierdzenia, czy ta osoba pełniła bądź nie określoną wyżej funkcję, konsekwencję której to interpretacji stanowi przyjęcie, iż skarżącego należy kwalifikować jako członka zarządu ponoszącego solidarną odpowiedzialność ze spółką za zaległość podatkową z tytułu zobowiązania, którego termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu, podczas gdy wybór jego osoby do pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki z dnia 5 lipca 2013 r. uznać należy za nieważny z mocy samego prawa, a tym samym nie może być mowy o posiadaniu przez niego przymiotu członka zarządu, a w rezultacie i o jego zdolności do poniesienia tejże odpowiedzialności; II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 18 § 2 i § 3 k.s.h. w zw. z art. 252 § 1 k.s.h. w zw. z. art. 151 p.p.s.a., polegające na tym, iż sąd oddalił skargę, bezpodstawnie uznając, iż w sprawie zaistniały przesłanki do orzeczenia wobec skarżącego o jego solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległość podatkową spółki, podczas gdy wykładnia wskazanych przepisów prawa materialnego nakazuje przyjąć, iż w stosunku do skarżącego nie ma podstaw prawnych ku temu. Uzasadniając podstawy kasacyjne, skarżący podniósł, że przedstawiona przez sąd pierwszej instancji interpretacja art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 18 § 2 i § 3 k.s.h. w zw. z art. 252 § 1 k.s.h jawi się jako nie do pogodzenia z wynikami systemowej, a także i celowościowej wykładni wskazanych przepisów. Tak bowiem należy kwalifikować sytuację, w której po upływie terminów przewidzianych na zaskarżenie danej uchwały zgromadzenia wspólników w kierunku stwierdzenia jej nieważności, brak jest możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego jej skutków. Takiej interpretacji przeczy również postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1783/11, wedle którego stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą w trybie art. 252 § 1 k.s.h. ma charakter deklaratoryjny, a więc sama uchwała jest bezwzględnie nieważna z mocy prawa na podstawie art. 58 k.c. Stan ten trwa od momentu jej podjęcia (ex tunc). Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt III CSK 105/07, w którym stwierdzono, iż uchwała sprzeczna z ustawą jest dotknięta sankcją nieważności bezwzględnej, wyrok zaś zapadły w sprawie z powództwa o stwierdzenie nieważności ma charakter deklaratoryjny i działa ex tunc. Dla powstania skutku w postaci nieważności bezwzględnej, konieczne jest, aby dana uchwała była sprzeczna z przepisem ustawy, przede wszystkim z k.s.h., o charakterze imperatywnym, bądź semiimperatywnym, w sytuacji, w której statut spółki nie zawiera odmiennych niż ustawa postanowień, a art. 18 § 2 k.s.h. należy do przepisów bezwzględnie wiążących. Skoro więc wybór skarżącego do pełnienia funkcji członka zarządu spółki należy uznać za nieważny z mocy samego prawa, nie może być mowy o ponoszeniu przez niego solidarnej ze spółką odpowiedzialności za zaległość podatkową, tym bardziej, jeśli się zważy na okoliczność, iż odpowiedzialność ta ma charakter wyjątkowy, to stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej jest wykluczone. Tak też ocenił analizowaną kwestię prokurator we włączonym w materiał dowodowy sprawy postanowieniu z dnia 24 październik 2016 r. o umorzeniu śledztwa przeciwko skarżącemu podejrzanemu o niedopełnienie obowiązku złożenia w terminie zeznania podatkowego w podatku CIT za 2013 r., a w konsekwencji uszczuplenie należnego podatku. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania sądowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z uwagi na zawiśnięcie przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu sprawy o sygn. akt I AGa 248/18, w której rozstrzygnięty zostanie spór o stwierdzenie nieważności sprzedaży nieruchomości, której konsekwencję stanowi orzeczenie wobec skarżącego solidarnej odpowiedzialności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw kasacyjnych, podlega oddaleniu. Zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 116 §1 i § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 18 § 2 i § 3 k.s.h. w zw. z art. 252 § 1 k.s.h. poprzez błędną ich wykładnię nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki w okresie od 5 lipca 2013 r. do końca roku 2013 i przez cały rok 2014, w którym upływał termin płatności zobowiązania spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. Uchwałą nr 3 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 5 lipca 2013 r. odwołano z funkcji prezesa zarządu spółki B. G. i powołano jednocześnie na jego miejsce skarżącego. Organy podatkowe, na podstawie dowodów i dokumentów ustaliły, że skarżący od momentu powołania go na prezesa zarządu spółki pełnił tę funkcję. Podnoszona w skardze kasacyjnej argumentacja - z odwołaniem się do orzecznictwa sądowego potwierdzającego, że uchwała sprzeczna z ustawą jest dotknięta sankcją nieważności bezwzględnej, wyrok zaś zapadły w sprawie z powództwa o stwierdzenie nieważności ma charakter deklaratoryjny i działa ex tunc - pomija przywołane przez sąd pierwszej instancji uchwały Sądu Najwyższego jak też okoliczność, że żaden sąd nie wydał wyroku stwierdzającego nieważność uchwały z dnia 5 lipca 2013 r. Prawidłowo więc sąd pierwszej instancji podkreślił fakt, że wadliwość tej uchwały nie została stwierdzona we właściwym trybie przepisów k.s.h., gdyż nie została ona zaskarżona przez żadnego ze wspólników, ani tym bardziej przez skarżącego, który powołuje się głównie na jej wadliwość, gdyż jak twierdzi do powołania go do zarządu spółki nie doszło, bowiem sąd rejestrowy zwrócił wniosek spółki o ujawnienie zmiany w zarządzie spółki, jako że skarżący, jako prezes zarządu spółki, nie uczynił zadość wezwaniu sądu rejestrowego z dnia 5 listopada 2013 r. Wskazać jednak należy, że powodem zwrotu wniosku spółki dotyczącego dokonania zmiany składu osobowego zarządu, na podstawie uchwały z dnia 5 lipca 2013 r., nie była wadliwość tej uchwały. W uzasadnieniu zarządzenia z dnia 4 grudnia 2013 r. o zwrocie wniosku o zmianę wpisu sąd rejestrowy podał, że skarżący spełnia kryteria z art. 18 § 2 k.s.h., tj. został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo w nim określone. A ponieważ w chwili podejmowania zarządzenia (4 grudnia 2013 r.) nie minęły jeszcze trzy lata od zakończenia okresu odbywania kary, o której mowa w art. 18 § 3 k.s.h., nie może on do dnia 10 grudnia 2013 r. piastować funkcji członka zarządu spółki. W zarządzeniu przywołano pogląd, że powołanie do zarządu spółki osoby skazanej prawomocny wyrokiem za przestępstwa określone w art. 18 § 2, jest nieważne ex lege. Z tym poglądem nie zgodził się sąd pierwszej instancji i wyjaśnił, że przepisy art. 18 k.s.h. mogą stanowić podstawę domagania się stwierdzenia nieważności uchwał zgromadzenia wspólników, podjętych z ich naruszeniem, ale nie oznacza to jednak, że osoby karane, które zostały powołane do organu spółki, nie pełnią przewidzianej dla nich funkcji. Sąd podzielił w tej kwestii stanowisko wyrażone w uchwałach Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt III CZP 84/14 oraz z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt III CZP 13/13, w których stwierdzono, że nawet w przypadku, gdy uchwała zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia narusza przepisy prawa, lecz nie zostanie zaskarżona na podstawie przepisów k.s.h. i nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy sąd, to będzie ważna i w pełni skuteczna wywołując skutki prawne. Wyrok sądu ma w tej sytuacji - jak stwierdził Sąd Najwyższy - charakter konstytutywny. Tak więc w sprawie do wyeliminowania z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc uchwały zgromadzenie wspólników niezbędny był konstytutywny wyrok właściwego sądu, stwierdzający jej nieważność. Należy zatem podzielić przywołana argumentację sądu pierwszej instancji i powtórzyć, że uchwała w sprawie powołania członka zarządu spółki wywołuje skutki z chwilą podjęcia, a nie z chwilą zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wpis ten ma jedynie charakter deklaratywny i nie decyduje o tym, czy dana osoba jest, czy nie jest członkiem zarządu. Zatem, objęcie funkcji przez osobę powołaną do zarządu spółki nie zależy od okoliczności wpisu do rejestru. Członkiem zarządu jest więc ten, kto został prawidłowo powołany do organu, natomiast członkostwo w organie wygasa w następstwie okoliczności skutkujących ustaniem mandatu. Dlatego też przyjąć należy, że zwrot wniosku o wpis do rejestru zmiany, czy też dokonanie wpisu, nie może rozstrzygać sporu co do zasady, kto jest członkiem zarządu organu spółki, tym bardziej, że sąd rejestrowy nie jest uprawniony do rozstrzygania w tej kwestii. Natomiast, gdy w związku z tym powstaje kwestia sporna, to konieczne staje się zastosowanie innego trybu postępowania, tj. określonego w art. 189 k.p.c., i wytoczenie powództwa o ustalenie - na podstawie art. 252 § 1 k.s.h. - bowiem w przypadku podjęcia przez zgromadzenie wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uchwały niezgodnej z prawem, jej wzruszenie winno nastąpić w trybie powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały, wytoczonego przeciwko spółce. Jeżeli zaś uchwała narusza umowę spółki lub dobre obyczaje, wówczas może podlegać wzruszeniu w prowadzonym przeciwko spółce postępowaniu o uchylenie uchwały, na podstawie art. 249 § 1 k.s.h. W tej sprawie żadne z tych postępowań nie zostało wszczęte, a skarżący nie twierdzi, że podjął starania o uchylenie przedmiotowej uchwały. Wobec tego - wbrew argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej - wybór skarżącego na prezesa zarządu spółki w uchwale z dnia 5 lipca 2013 r. był ważny, co oznacza także, iż powołanie skarżącego było skuteczne, w związku z tym może on ponosić odpowiedzialności za zobowiązania spółki na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej. Przywołane natomiast w skardze kasacyjnej orzeczenia sądowe straciły aktualność wobec podjęcia w terminie późniejszym przez Sąd Najwyższy wskazanych uchwał. W tej sytuacji, nieuzasadniony jest także drugi zarzut skargi kasacyjnej, bowiem oddalenie skargi przez sąd pierwszej instancji było uprawnione na podstawie art. 151 p.p.s.a., a nadto, stanowi on jedynie konsekwencję pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej. Tym samym, skoro pierwszy z zarzutów oceniono negatywnie, podobnie należy ocenić również drugi z zarzutów skargi kasacyjnej. Natomiast, zarzut niewłaściwej wykładni przepisów art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 18 § 2 i § 3 k.s.h. w zw. z art. 252 § 1 k.s.h. nie został uzasadniony, zatem nie podlega on rozpoznaniu. Nadto, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz.1302 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego, bowiem rozstrzygnięcie tej sprawy nie zależy od wyniku procesu prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu w sprawie o sygn. akt I AGa 248/18. Rozstrzygnięcie tego sporu cywilnego o stwierdzenie nieważności sprzedaży nieruchomości, po jego prawomocnym zakończeniu, może natomiast być podstawą do złożenia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, w którym orzeczono wobec niego solidarną odpowiedzialność ze spółką, na podstawie przepisów art. 240-246 Ordynacji podatkowej. Z tych wszystkich względów, skoro zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 p.p.s.a. - skargę kasacyjną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło