VII SA/Wa 2803/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), Protokolant ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi T. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2015 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia kosztów usunięcia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego T. A. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent [...] w imieniu którego działa Zarząd Dróg Miejskich w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], na podstawie art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), załącznika nr [...] do uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urz. Woj. [...] z 2012 r., poz. [...]), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta [...] (Dz.U. nr [...], poz. [...] ze zm.) w związku z art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwana dalej kpa), ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] na kwotę 478 złotych, do zapłaty których zobowiązał T. A. Termin płatności upływał w 30 dniu od kiedy decyzja stała się ostateczna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. A., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. Zgodnie z ust. 2a tegoż przepisu, od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta na podstawie art. 130a ust. 10i ustawy Prawo o ruchu drogowym jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Zgodnie z art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu ustala corocznie rada powiatu w drodze uchwały. W myśl art. 10h zdanie 2 ww. ustawy decyzję o zapłacie kosztów wydaje właściwy starosta. Następnie, organ podał, że faktem bezspornym jest, że w dniu 3 maja 2013 r. pojazd marki [...] został zaparkowany przy ul. M. w W. na obszarze obowiązywania znaku B-36 z tabliczką T-24, to jest pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. Czyn powyższy odpowiada dyspozycji art. 130a ust. 1 pkt 4 u.p.r.d., stanowiącego o obligatoryjnym usunięciu pojazdu. Dyspozycja usunięcia pojazdu (odholowania) Nr [...] z godziny 18.29 została wydana przez funkcjonariusza Straży Miejskiej [...]. Jej następstwem było podjęcie czynności zmierzających do fizycznego usunięcia pojazdu. W trakcie czynności zmierzających do usunięcia pojazdu (na miejsce nie dojechał holownik, ale wyruszył z bazy) na miejsce zdarzenia przybył użytkownik, w związku z czym funkcjonariusz Straży Miejskiej odstąpił, na zasadzie art. 130a ust. 2 ustawy od usunięcia pojazdu. Zdaniem organu mimo, że nie doszło do odholowania pojazdu, powstały koszty usunięcia związane z przybyciem holownika, które zgodnie z Załącznikiem Nr [...] do Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. wynoszą 478 zł dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3.500 kg. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł T. A. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił organowi naruszenie art. 77 § 1 kpa, poprzez jego niezastosowanie, to jest brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i nieuwzględnienie zarzutu skarżącego o braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżący podniósł, że nie doszło do odholowania pojazdu, gdyż przybył na miejsce po 2-3 minutowym postoju, w związku z czym strażnik odstąpił od tej czynności (jeżeli w ogóle w tak krótkim czasie wydał dyspozycję odholowania pojazdu). Jeżeli w związku z tą sytuacją powstały jakieś koszty, to naliczona opłata nie jest proporcjonalna do kosztów rzeczywiście poniesionych przez miasto. Ponadto skarżący dodał, że całość zajścia zakończyła się pouczeniem. W skardze zarzucono organowi I instancji jedynie opisanie całej sytuacji, bez dołączenia dowodów potwierdzających opisane w decyzji okoliczności w postaci np. zdjęć, czy kserokopii wystawionych dyspozycji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] w imieniu którego działał Zarząd Dróg Miejskich w W.z dnia [...] sierpnia 2015 r. ustalającą wysokość kosztów (na kwotę 478 złotych) powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od której to dyspozycji odstąpiono, z powodu ustania przyczyn usunięcia. Na wstępie zauważyć należy, iż zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m. in. w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. Od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu (art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym). Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i (art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że warunkiem koniecznym wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu od której następnie odstąpiono, jest ustalenie, że koszty te rzeczywiście powstały, bowiem w ust. 2 art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawodawca zawarł warunek: "Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów (...)". Zatem z decyzji powinno wynikać jakie rzeczywiste koszty zostały wygenerowane w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od którego następnie odstąpiono. Podkreślić należy, że powyższe przepisy nie pozwalają przy orzekaniu w przedmiocie nałożenia opłaty na jakąkolwiek uznaniowość, w tym - na ustalenie wysokości kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu w zależności od stopnia zawinienia, rodzaju przewinienia bądź zależnie od tego, na jakim etapie usuwania właściciel powrócił do pojazdu. Nie pozwalają również na ustalenie tych kosztów w kwocie wynikającej z faktury firmy holującej (a to wobec treści art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Brak jest również podstaw by przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu stanowi podstawę do wydania decyzji, w zw. z art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało powstanie określonych, tj. rzeczywistych kosztów. Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki: 1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym; 2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie; 3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu. W takim też zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kosztami za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu. Postępowanie to winno więc obejmować m. in. ustalenie, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów. Nie można w tej materii stosować swego rodzaju automatyzmu, tj. przyjmować, że skoro wydano dyspozycję (a to – w sposób uzasadniony), to choć została ona cofnięcia, wywołała określone koszty. Sąd w pełni podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, iż w celu wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, należy ustalić, czy koszty takie rzeczywiście powstały. Tym samym organ ma obowiązek wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji oraz, czy wydanie ww. dyspozycji spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć podmiot zobowiązany (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 207/14, z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1017/15, z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1754/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 441/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1255/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1685/15). W niniejszej sprawie organ ustalił, co wynika z materiału dowodowego, iż w dniu [...] maja 2013 r. została wydana dyspozycja Nr [...] usunięcia pojazdu marki [...] z ul. M. w W. z powodu niezastosowania się do znaku B-36 z tabliczką T-24, to jest pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. Z powyższego zdarzenia sporządzona została również notatka urzędowa przez strażnika miejskiego. Przed przybyciem holownika na miejsce, jednakże już po jego wyjechaniu z bazy, do strażnika miejskiego zgłosiła się osoba kierująca pojazdem, będąca równocześnie właścicielem pojazdu marki [...] – T. A., a zatem ustały przyczyny jego usunięcia i tym samym odstąpiono od usunięcia pojazdu na podstawie art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku ze zgłoszeniem się kierującego pojazdem. Akta sprawy potwierdzają, że wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów w wysokości 150,90 zł (za przejechanie 2 km), na co dowodem jest faktura korygująca z dnia 12 czerwca 2013 r. wystawiona przez podmiot holujący wraz ze szczegółowym zestawieniem pojazdów w stosunku do których podjęto czynności, na której pod pozycją 10 wskazano samochód skarżącego. Ponadto, z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że dyspozycja usunięcia pojazdu została wydana o godz. 18:33, o godz. 18:33 zostało przyjęte zgłoszenie przez podmiot holujący, holownik wyjechał z parkingu W. M. o godz. 18:39 (co potwierdza raport drogowy), anulowanie zlecenia holowania nastąpiło o godz. 18:46 (co wynika ze zlecenia holowania), a to koresponduje z adnotacją poczynioną na dyspozycji usunięcia pojazdu. Istotną okolicznością jest to, że wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu skarżacego spowodowało podjęcie czynności przez holownika w ten sposób, że holownik wyjechał z bazy w związku z wydaną dyspozycją usunięcia pojazdu. Od usunięcia pojazdu ostatecznie odstąpiono, jednakże czynności związane z odholowaniem pojazdu zostały podjęte i koszty z tego wynikające zostały poniesione. W ocenie Sądu, nie można jednakże zgodzić się ze stwierdzeniem organu, aby ustalona kwota (478 złotych), a więc w pełnej wysokości ustalonej ww. uchwale, była prawidłowa, skoro do holowania nie doszło. Oznacza to, że w sprawie należało ustalić, czy koszty, o którym mowa powyżej w rzeczywistości powstały, a więc, czy podjęta interwencja usunięcia danego pojazdu spowodowała jakiekolwiek wydatki, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Odnosząc się do zarzutu skarżącego o krótkim czasie trwania postoju, należy wyjaśnić, że ustawa w miejscach umieszczenia znaku B-36 z tabliczką T-24, to jest, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela nie przewiduje jakichkolwiek wyjątków w szczególności związanych z czasem trwania postoju. Już sam fakt zaparkowania powoduje obligatoryjny obowiązek usunięcia pojazdu. W zakresie zarzutu niedołączenia dokumentów potwierdzających opisane przez organ I instancji okoliczności, Sąd wskazuje, że wydanie decyzji administracyjnej, jak i jej składniki zostały określone w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Zgodnie z art. 107 § 1 kpa decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. W § 3 ww. przepisu ustawodawca wskazał, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Należy zaznaczyć, że są to minimalne wymogi stawiane prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej, ponieważ jak zostało to sformułowane w art. 107 § 2 kpa, przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja. Z powyższego wprost wynika, że organ nie ma obowiązku załączać do decyzji żadnych dowodów, ma on jedynie obowiązek powołać dowody w decyzji i dokonać ich oceny. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 73 § 1 kpa, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania skarżonych decyzji, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zaś zgodnie z § 3 ww. przepisu organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po identyfikacji strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. W ocenie Sądu, decyzje organów obu instancji zapadły bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego. Brak właściwego wyjaśnienia okoliczności sprawy uzasadnia w konsekwencji postawienie organom orzekającym w sprawie zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, jak i art. 80 kpa, a to w związku z art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.