II OZ 420/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia O. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 1048/16 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Stowarzyszenia O. w Ł. na decyzję Warmińsko - Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 1048/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia O. w Ł. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 3 listopada 2016 r. w sprawie ze skargi Stowarzyszenia O. w Ł. na decyzję Warmińsko - Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji mając na uwadze wymogi przywrócenia terminu wskazane w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") oraz poglądy doktryny i orzecznictwa w zakresie przesłanek przywrócenia terminu stwierdził, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zostanie uprawdopodobniony brak winy. Sąd uznał, że okoliczność pobytu P. S., reprezentującego skarżące Stowarzyszenie, w okresie od dnia 24 października 2016 r. do dnia 8 stycznia 2017 r., na zwolnieniu lekarskim, nie uzasadnia braku jego winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego w dniu 3 listopada 2016 r. Sąd wskazał, że z treści przedłożonych zaświadczeń lekarskich wynika, że według wskazań lekarskich jego choroba nie wymagała leżenia. Sąd wskazał, że samo zwolnienie lekarskie nie jest jeszcze potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu, nie wyklucza bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, bądź zlecenia tego innej osobie zwłaszcza, że z treści załączonego zwolnienia lekarskiego wynikała możliwość chodzenia. Nawet choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu, jeżeli strona mogła nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników. Sąd zauważył, że w miejscu gdzie znajduje się siedziba Stowarzyszenia mieszka nie tylko P. S. jego przedstawiciel, ale również M. S., będąca także członkiem Stowarzyszenia. Zatem mogła ona pomóc w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który to wniosek nie wymaga żadnych szczególnych wymogów, czy wiedzy specjalistycznej a jedynie zachowania terminu do jego złożenia. Zdaniem Sądu podniesione we wniosku okoliczności, można było uznać jedynie za zaniedbanie, którego można było uniknąć i którego nie można zakwalifikować jako braku winy będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie O. w Ł., reprezentowane przez jego przedstawiciela P. S. W zażaleniu szczegółowo opisano powody przebywania w okresie od 24 października 2016 r. do 8 stycznia 2017 r. przedstawiciela Stowarzyszenia na zwolnieniu lekarskim (operacja kolana i codzienna rehabilitacja). Dodatkowo przywołane zostały okoliczności, które nie zostały przywołane we wcześniej złożonym wniosku o przywrócenie terminu, a które, w ocenie wnoszącego zażalenie, mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie Sądu. Mianowicie wskazano na przebytą operację kolana w końcu października 2016 r., pełne usztywnienie nogi poprzez założenie ortezy od pachwiny do kostki, trzytygodniowe leżenie w domu i zażywanie środków przeciwbólowych, rehabilitację w warunkach domowych (wykluczone chodzenie po schodach). Na potwierdzenie została przesłana karta informacyjna ze szpitala, zawierająca zalecenia pooperacyjne. Okoliczności te świadczą, że przedstawiciel Stowarzyszenia nie mógł uczestniczyć w rozprawie i złożyć wniosku o uzasadnienie wyroku. Dodatkowo zwrócił uwagę na operację żony, która w okresie od 21 listopada 2016 r. do 20 grudnia 2016 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, co potwierdza złożona karta informacyjna z leczenia żony i jej zwolnienie lekarskie. W tej sytuacji skorzystanie z pomocy żony było niemożliwe. Na nim spoczywał obowiązek wspierania żony psychicznie przez okres rehabilitacji. Sąd I instancji dokonał zatem błędnej oceny zachowania przedstawiciela Stowarzyszenia w zakresie dbałości o prowadzenie spraw Stowarzyszenia. Zwrócił uwagę, że zadbał o interes Stowarzyszenia niezwłocznie po poprawie swego stanu zdrowia, uzyskując informację telefoniczną o treści wyroku z dnia 3 listopada 2016 r. oraz występując w terminie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Powyższe uprawdopodabnia brak winy w uchybieniu terminu i należy uwzględnić zażalenie oraz przywrócić uchybiony termin. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga fakt, iż instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, iż samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy, winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakich mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. Słusznie zauważył Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zostanie uprawdopodobniony brak winy. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Zdaniem NSA, okoliczność przebywania na zwolnieniu lekarskim z uwagi na konieczność rekonwalescencji po przebytej operacji w okresie kiedy został wydany wyrok i należało wystąpić z wnioskiem o jego uzasadnienie w przewidzianym do tego terminie 7 dni (art. 141 § 2 P.p.s.a.) nie uzasadnia braku winy przedstawiciela Stowarzyszenia w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z przedłożonego zwolnienia lekarskiego wynikało, że choroba (zabieg operacyjny kolana) nie wskazuje na konieczność leżenia. Z okoliczności przedstawionych w zażaleniu wynika, że po operacji utrudniona została możliwość poruszania się reprezentanta Stowarzyszenia. Mimo to sporządzenie wniosku o uzasadnienie wyroku i nadanie go pocztą nie było obiektywnie rzecz biorąc nie do przezwyciężenia. Jeżeli nie można było nadać pisma na poczcie bo wiązałoby się to z koniecznością wyjścia z domu, to możliwe było nadanie wniosku kurierem. Także stan psychiczny i fizyczny żony przedstawiciela Stowarzyszenia, będącej członkiem tego Stowarzyszenia, po przebytym zabiegu operacyjnym nie uniemożliwiał nadania pisma na poczcie. Zauważyć należy, że wyrok zapadł 3 listopada 2016 r. a żona skarżącego miała zabieg dopiero w dniach 21 do 22 listopada 2016 r. zatem w okresie 7 dni po wydanym wyroku była ona przed operacją i mogła bez przeszkód wyręczyć męża w nadaniu wniosku na poczcie. Wszelkie dolegliwości fizyczne i psychiczne związane z przebytym zabiegiem należy przypisać okresowi po jego wykonaniu. Zwolnienie lekarskie także dotyczy okresu po zabiegu od dnia 21 listopada 2016 r. do 20 grudnia 2016 r. W tych okolicznościach przyjąć należy, że Sąd I instancji słusznie uznał, że nie zostało wykazane, iż przedstawiciel Stowarzyszenia uchybił terminowi bez własnej winy. Okoliczności przedstawione we wniosku a także ich uszczegółowienie w zażaleniu wyraźnie wskazują, że przy dołożeniu należytej staranności w prowadzeniu spraw Stowarzyszenia i użyciu wszelkich możliwych sił i środków (skorzystanie z pomocy żony czy kuriera) możliwe było złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie. Podkreślić należy, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że Stowarzyszenie nie wykazało należytej staranności w zachowaniu terminu do złożenia wniosku. Wystarczyło sporządzić wniosek o uzasadnienie wyroku i nadać go pocztą lub w inny sposób dostarczyć do sądu. W tym celu Stowarzyszenie mogło skorzystać z pomocy członka Stowarzyszenia M. S. lub skorzystać z usług kuriera. W ocenie NSA, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem Sąd I instancji, słusznie uznał, że nie miał podstaw by stwierdzić, iż uchybienie terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nastąpiło z powodu okoliczności, za które skarżący nie ponosi winy lub że dołożył on wszelkiej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.