II OSK 634/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-02-05
Skład orzekający: Jerzy Stelmasiak, Andrzej Jurkiewicz, Piotr Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew, prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, uwzględniając wszystkie istotne okoliczności, w tym stan zdrowotny drzew, możliwość ich przesadzenia lub nasadzeń zastępczych, a także interes społeczny i prywatny?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd I instancji zasadnie stwierdził naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji, które nie przeprowadziły wystarczająco dokładnego postępowania dowodowego. Organy nie rozważyły należycie możliwości zachowania, przesadzenia lub nasadzeń zastępczych drzew, a także nie oceniły całości materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co uzasadniało uchylenie decyzji.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o zezwolenie na wycięcie 51 drzew i 27 m2 krzewów kolidujących z planowaną inwestycją budowlaną. Organy obu instancji odmówiły wydania zezwolenia, wskazując na wartość pozostałej zieleni. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że postępowanie dowodowe było wadliwe. Skargę kasacyjną od wyroku WSA wniosło Stowarzyszenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 968/16 w sprawie ze skargi B. sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na wycięcie drzew 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wyrokiem z 3 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako "Spółka") uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] czerwca 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z [...] lutego 2016 r. w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na wycięcie drzew.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] lutego 2016 r. Prezydent Miasta Krakowa odmówił Spółce wydania zezwolenia na usunięcie 51 szt. drzew oraz 27 m2 krzewów kolidujących z inwestycją polegającą na budowie zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami w niektórych budynkach oraz garażami podziemnymi wraz z zagospodarowaniem terenu, infrastrukturą techniczną i komunikacyjną, na wskazanych w decyzji działkach w [...].
Sąd I instancji wskazał, że planowana inwestycja polegająca na budowie czterech budynków wielorodzinnych jest kolejnym etapem budowy osiedla [...] przy ul. [...], w pobliżu dawnego [...]. Budynki, z którymi kolidują objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa i krzewy, mają zostać zbudowane na działce nr [...] obr. 7 [...] stanowiącej obecnie zieleniec oddzielający istniejące od wielu lat osiedle [...] od nowobudowanego osiedla [...]. Na terenie znajduje się obecnie ok. 70 szt. drzew (w tym kilka egzemplarzy owocowych). Jako powód odmowy wydania zgody na usunięcie wnioskowanych drzew organ I instancji wskazał, że realizacja inwestycji składającej się docelowo z trzydziestu budynków spowodowała, że na kolejnych etapach postępującej inwestycji usunięto większość drzew, które rosły na terenie i kolidowały z prowadzeniem robót budowlanych. Brak wskazania konkretnych egzemplarzy czy zadrzewień do zachowania spowodował, że Spółka zaplanowała inwestycję bez poszanowania istniejącej zieleni.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka.
Decyzją z [...] czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy podzielając stanowisko wyrażone przez organ I instancji.
Spółka wniosła skargą na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Uwzględniając skargę Sąd I instancji wskazał, że podstawę prawną decyzji w tej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651 ze zm., dalej zwana "u.o.p."), a w szczególności art. 83 ust. 1 tejże ustawy.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji odniósł się do postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z [...] października 2012 r. dotyczącego "uzgodnienia w zakresie ochrony środowiska pod kątem zieleni planowanej inwestycji pn. "budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami w niektórych budynkach wraz z miejscami postojowymi naziemnymi, garażami podziemnymi oraz dojazdem i infrastrukturą techniczną (...)" ". Sąd I instancji stwierdził, że ocena legalności tego postanowienia nie jest przedmiotem tego postępowania, ponieważ wykraczałoby to poza granice sprawy w rozumieniu art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."). W ocenie Sądu I instancji, posiadanie przez inwestora opisanego "uzgodnienia" nie jest wiążącą przesłanką wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew, choć ma wpływ na ocenę sposobu prowadzenia przez organ postępowania dowodowego w kontrolowanej sprawie.
Sąd I instancji podkreślił, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że ich wydanie powinno być oparte na rzetelnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym prowadzącym do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a.), a rozważania w tym zakresie muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). W ocenie Sądu I instancji, tego rodzaju rozważań organ w tej sprawie nie przeprowadził, a co więcej nie rozpoznał wniosku Spółki w należyty sposób. Sąd I instancji wskazał, że ważąc interes prywatny Spółki polegający na zamiarze zabudowania nieruchomości stanowiącej jej własność, należało mieć na względzie również szerszy kontekst sprawy, dotyczący prowadzonej przez skarżącą Spółkę inwestycji. Dla przedmiotowej inwestycji Prezydent Miasta Krakowa wydał decyzję z [...] października 2010 r. o ustaleniu warunków zabudowy, decyzję z [...] grudnia 2011 r., o środowiskowych uwarunkowaniach decyzję z [...] czerwca 2013 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę, a także co najmniej dwadzieścia decyzji wskazanych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zezwalających na usunięcie stu czterdziestu trzech drzew pod warunkiem dokonania nasadzeń zastępczych. Ponadto Prezydent Miasta Krakowa wydał "uzgodnienie w zakresie ochrony środowiska pod kątem ochrony zieleni". Wszystkie zatem dotychczasowe działania Spółki, w tym dotychczasowe usunięcia drzew były legalne i następowały za zezwoleniem organu. Sąd I instancji podkreślił, że organ I instancji od początku ma pełną wiedzę co do zakresu planów inwestycyjnych Spółki, a w wydawanych kolejnych decyzjach, godził się na liczne usunięcia drzew. Natomiast w obecnie kontrolowanym postępowaniu organy jako jeden z głównych argumentów uzasadniających decyzję odmowną, wskazały na wartość ostatnich pozostałych na tym terenie drzew. Zdaniem Sądu I instancji, organy pominęły, że własnymi decyzjami usankcjonowały ten stan, wobec czego trudno obecnie czynić Spółce zarzut, że z decyzji tych – korzystnych dla siebie - skorzystała.
W ocenie Sądu I instancji, interes skarżącej Spółki musiał również zostać rozważony w zakresie możliwości skorzystania ze swojej własności przez realizację prawa zabudowy. Sąd I instancji podkreślił, że prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i może podlegać ograniczeniom. Sąd I instancji wskazał także, że interes społeczny jest w niniejszej sprawie tożsamy z zasadami ochrony przyrody i również podlega silnej ochronie konstytucyjnej, a także na podstawie u.o.p. Zasadą jest ochrona drzew i ich zachowanie jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody, a ustawodawca pozwala od zasady tej odstąpić w sytuacjach szczególnych. Nie tylko na organie, ale także na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania przyczyn wskazujących na zasadność zastosowania tego odstępstwa, co wynika z przepisów określających wymogi formalne wniosku. Rola organu sprowadza się do rozważenia czy podana przyczyna jest bardziej istotna niż wartości związane z ochroną przyrody. Zdaniem Sądu I instancji, nawet jeśli wnioskodawca nie przedstawia planu kompensacji przyrodniczej (do czego formalnie nie jest zobowiązany), to organ ma obowiązek rozważyć możliwości w tym zakresie, czego w tej sprawie nie uczynił. Sąd I instancji wyjaśnił, że z art. 86 Konstytucji RP oraz art. 83b ust. 1 pkt. 9 u.o.p., można wyprowadzić wniosek o konieczności współdziałania wnioskodawcy i organu administracyjnego, w zakresie prowadzonego postępowania zamierzającego do wydania decyzji zezwalającej na usuniecie drzew. Przedstawienie i treść planu kompensacji przyrodniczej, względnie jego nieprzedstawianie również podlega (w ramach uznania administracyjnego) ocenie organu wydającego zezwolenie na usunięcia drzewa. W tej sprawie właścywy organ do tej kwestii się nie odniósł.
Sąd I instancji wskazał, że wniosek w tej sprawie złożony został 23 października 2015 r. (k. 18 akt adm.) i dotyczył usunięcia drzew i krzewów na działce nr [...]/2, w związku z zamiarem realizacji etapu "E15" inwestycji przy ul. [...] – [...] w [...]. Jako przyczynę usunięcia drzew wskazano kolizję z projektowanym uzbrojeniem terenu. W pkt. 6 formularza wniosku wskazano, że przesadzenie lub posadzenie nowych drzew lub krzewów nastąpi "ok III. 2018 r.". Jednocześnie Spółka na karcie 3 formularza wykreśliła załącznik w postaci projektu nasadzeń zastępczych oraz przesadzeń, co oznacza, że nasadzeń i przesadzeń nie przewiduje. Zdaniem Sądu I instancji, jest to wewnętrzna sprzeczność wniosku, która nie została przez organ w żaden sposób wyjaśniona, jednak należy przyjąć, że wobec braku przedstawienia projektu przesadzeń i/lub nasadzeń zastępczych, wnioskodawca nie planował kompensacji przyrodniczej.
Ponadto Sąd I instancji wskazał, że jako załącznik do wniosku przedstawiona została kserokopia decyzji o pozwoleniu na budowę oraz decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z kolei w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w zakresie ochrony środowiska organ wskazał, że: "należy zachować i zabezpieczyć przed zniszczeniem jak największą ilość drzew oraz krzewów", "zabezpieczyć drzewa na czas trwania budowy (korony, pnie i systemy korzeniowe", "zastosować technologię pozwalającą na ochronę systemów korzeniowych istniejących drzew, prowadzić prace sposobem ręcznym w ich zasięgu", "przestrzegać zakazu składowania materiałów budowlanych w zasięgu systemów korzeniowych". Zdaniem Sądu I instancji, wniosek Spółki i jej plany dotyczące usunięcia niemal wszystkich drzew z terenu inwestycji bez jednoczesnego przedstawienia planu kompensacyjnego oceniać trzeba także w świetle warunków osnowy decyzji środowiskowej. W ocenie Sądu I instancji, w obecnie przedstawionej przez Spółkę koncepcji tj. koncepcji usunięcia niemal wszystkich drzew i krzewów z terenu inwestycji, nie jest możliwe zachowanie warunków zawartych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zdaniem Sądu I instancji, istnieje jednak możliwość modyfikacji wniosku, co wynika ze złożonego przez Spółkę w postępowaniu przed organem odwoławczym "dobrowolnego zobowiązania wobec społeczności lokalnej" o usunięciu maksymalnie 25 drzew, przesadzeniu 15 sztuk i nienaruszaniu 11 drzew oraz dokonaniu nasadzeń zastępczych jak i przygotowaniu projektu zieleni. Ponadto na karcie 14 akt administracyjnych znajduje się złożony przez Spółkę wykaz składający się z 73 pozycji "elementów szaty roślinnej do usunięcia na działce [...]". Załączono również opracowanie z października 2015 r. autorstwa mgr inż. A.S. pod nazwą "Szczegółowa inwentaryzacja istniejącej szaty roślinnej wraz z gospodarką i preliminarzem opłat za usuwanie drzew", składające się z części opisowej i graficznej tj. mapy z naniesionymi projektowanymi czterema budynkami oraz zinwentaryzowanymi elementami szaty roślinnej. Z kolei w legendzie mapy oznaczone zostały czterema kolorami: 1. żółtym - do usunięcia i zastąpienia z decyzją i opłatami odroczonymi na okres 3 lat; 2. czerwonym – do usunięcia z decyzją bez opłat; 3- szarym - do usunięcia z decyzją bez opłat ze względu na zły stan fitosanitarny; 4. zielonym – do usunięcia bez decyzji i bez opłat . Z inwentaryzacji tej wynika, że 3 sztuki bzu czarnego (nr 69-71, oznaczone kolorem szarym) przeznaczone są do usunięcia ze względu na zły stan fitosanitarny. Organ I instancji potwierdził to w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdzając, że "stan zdrowotny większości drzew jest dobry, jedynie pojedyncze nieliczne egzemplarze kwalifikują się do usunięcia ze względów sanitarnych". Jednak również wobec tych ostatnich drzew organy wydały decyzję odmowną. Zdaniem Sądu I instancji, nie można uznać, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu decyzji dotyczy w równym stopniu drzew zdrowych i żywotnych oraz egzemplarzy uschniętych, nawet jeśli były nieliczne.
Sąd I instancji wskazał, że wniosek w tej sprawie obejmował 73 pozycje szaty roślinnej - drzewa i krzewy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie zobowiązany dokonać ustaleń faktycznych dotyczących każdego z wnioskowanych drzew i krzewów z osobna, choć w łącznym kontekście ilościowym oraz w świetle decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ będzie zobowiązany przeanalizować, kierując się posiadaną w tym zakresie wiedzą specjalistyczną (względnie w razie potrzeby powołując biegłego), czy poszczególne drzewa i krzewy mogą być zachowane (co jest priorytetem) lub ewentualnie czy mogą być przesadzone. Jeśli nie jest to możliwe, to następnie powinien ustalić czy możliwa jest kompensacja przyrodnicza przez nasadzenia zastępcze i czy będzie to kompensacja pełna. Dopiero takie ustalenie stanu faktycznego i pełne rozważenie wszystkich okoliczności sprawy, pozwoli stwierdzić, czy zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów jest w ogóle możliwe, a jeśli tak to w jakiej ilości i które z nich mogą być usunięte, a które stanowią wartość przyrodniczą, której nie można skompensować.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Stowarzyszenie.
W pierwszej kolejności Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że normy te zostały przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie naruszone. W ocenie Stowarzyszenia oba organy wydając zaskarżone decyzje podjęły wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes Spółki, interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto organy przeprowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, bowiem wyjaśniono stronom zasadność przesłanek, które stanowiły podstawę podjętego rozstrzygnięcia, a także w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy. Zdaniem Stowarzyszenia, organy dokonały w sposób prawidłowy oceny całokształtu materiału dowodowego i złożonych dowodów, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odnosi się zarówno do stanu faktycznego, jak i prawnego.
Po drugie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a. przez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy nie doszło do naruszenia przez organy norm wynikających z k.p.a. Ponadto Sąd I instancji nie wykazał, że uchybienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Po trzecie, art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 153 p.p.s.a. przez zbyt jednostronne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku, pozbawiające stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, bez uwzględnienia zasady zrównoważonego rozwoju jako dyrektywy wykładni oraz celów ochrony przyrody. Ponadto, zdaniem Stowarzyszenia, Sąd I instancji przedstawił ocenę prawną, która jest niespójna i wewnętrznie sprzeczna, a także nie zawarł pełnych wskazań co do dalszego postępowania. Polegało to na sporządzeniu uzasadnienia, które cechuje brak przedstawienia pełnej, rzetelnej oraz logicznej argumentacji prawnej przemawiającej za zasadnością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, a także dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, polegającej na wadliwym uznaniu, że organ administracyjny nie dokonał dokładnego i wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie błędnie uznał, że organ administracyjny naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a.
Stowarzyszenie zarzuciło także naruszenie przepisów prawa materialnego.
Po pierwsze, błędną wykładnię art. 83c ust. 3-5 u.o.p. polegającą na przyjęciu, że organ administracyjny ma obowiązek rozważyć możliwość nałożenia na Spółkę obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych lub przesadzenia drzew i krzewów, nawet w przypadku odmowy udzielenia zgody na usunięcie drzew i krzewów.
Po drugie, błędną wykładnię art. 83c ust. 3-5 u.o.p. polegającą na przyjęciu, że organ administracyjny ma obowiązek rozważyć możliwość nałożenia na Spółkę obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych lub przesadzenia drzew i krzewów, w sytuacji, gdy Spółka nie przedstawia planu kompensacji przyrodniczej.
Stowarzyszenie wniosło o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości tj. rozpoznanie i oddalenie skargi Spółki, ewentualnie uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Ponadto Stowarzyszenie wniosło o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego podług norm przepisanych. W przypadku nieuwzględnienia skargi kasacyjnej Stowarzyszenie wniosło o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.
Po pierwsze, na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że powyższe przepisy zostały przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie naruszone. Wynika to przede wszystkim z przyjęcia przez organ I instancji, że "stan zdrowotny większości drzew jest dobry, jedynie pojedyncze nieliczne egzemplarze kwalifikują się do usunięcia ze względów sanitarnych". Sąd I instancji trafnie zauważył, że również wobec drzew kwalifikujących się do usunięcia organy wydały decyzję odmowną i nie można uznać, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu decyzji dotyczy w równym stopniu drzew zdrowych i żywotnych oraz egzemplarzy uschniętych, nawet jeśli były nieliczne. Uzasadnienie skargi kasacyjnej w tym zakresie sprowadza się do szczegółowego przedstawienia stanowiska organu odwoławczego wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji tego stanowiska nie kwestionuje, natomiast dostrzegł jego braki wynikające z niepełnego zebrania i oceny materiału dowodowego w sprawie, w tym przede wszystkim zbiorczej oceny wobec wszystkich drzew objętych wnioskiem. Nie można zatem przyjąć, że organy przeprowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz, że wyjaśniono stronom zasadność przesłanek, które stanowiły podstawę decyzji. W tym kontekście prawidłowe są wskazania Sądu I instancji odnośnie dalszego postępowania. Sąd I instancji wskazał bowiem, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien ustalić, czy poszczególne drzewa i krzewy mogą być ewentualnie zachowane czy też mogą być przesadzone. Następnie powinien ustalić czy możliwa jest kompensacja przyrodnicza przez nasadzenia zastępcze i czy będzie to kompensacja pełna. W stanie prawnym i faktycznym tej konkretnej sprawy, tego rodzaju braki świadczą niewątpliwie o niepełnym przeprowadzeniu postępowania przez właściwe organy, co uzasadniało uwzględnienie skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zarzut błędnego zastosowania tego przepisu, jak również normy z art. 135 p.p.s.a., był więc nieuzasadniony.
W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 153 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie, wymagane przez art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy i wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej opiera się na spójnej argumentacji, która prowadziła do wniosku, że skarga podlegała uwzględnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Ponadto, jak już wyżej wskazano, uzasadnienie wyroku zawiera wskazania co do dalszego postępowania, które są powiązane i wynikają z prawidłowo dostrzeżonych przez Sąd I instancji naruszeń przepisów postępowania. Nie można przy tym podzielić zarzutu, że uzasadnienie wyroku nie uwzględnia zasady zrównoważonego rozwoju jako dyrektywy wykładni oraz celów ochrony przyrody, ponieważ wyrok Sądu I instancji wyraźnie wskazuje na zachowanie żywotności drzew jako priorytet w rozstrzygnięciu organów. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał na konieczność poczynienia konkretnych ustaleń faktycznych, nie przesądzając (do czego nie był uprawniony) treści decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Po drugie, zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a więc błędnej wykładni art. 83c ust. 3-5 u.o.p., również nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd I instancji uwzględnił skargę w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc wskazując, że organy naruszyły przepisy prawa procesowego, a nie normy o charakterze materialnym. Było to wynikiem oceny przebiegu całego postępowania, w tym oświadczeń Spółki, które nie zostały uwzględnione przez organy przy wydawaniu decyzji. Sąd I instancji nie dokonał wykładni art. 83c ust. 3-5 u.o.p., z której wynikałoby, że organ administracyjny w każdym przypadku ma obowiązek rozważyć możliwość nałożenia obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych lub przesadzenia drzew i krzewów, w tym również jeżeli strona nie przedstawia planu kompensacji przyrodniczej. Natomiast w stanie faktycznym tej konkretnej sprawy takie ustalenia są konieczne, uwzględniając zarówno stanowisko Spółki formułowane w toku postępowania i dotyczące nasadzeń zastępczych, jak i okoliczność, że przedmiotowy wniosek o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew był jednym z wielu wniosków rozstrzygniętych pozytywnie dla Spółki. W tej sytuacji uzasadnione wydaje się przeprowadzenie rozprawy administracyjnej na podstawie art. 89 § 2 k.p.a., ponieważ w tej sprawie niewątpliwie zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło