I SA/Go 652/14
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2014-12-17
Skład orzekający: Alina Rzepecka, Anna Juszczyk- Wiśniewska, Jacek Niedzielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istniały uzasadnione podstawy do zastosowania zabezpieczenia na majątku podatnika kwoty zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, pomimo wpłaty tej kwoty przez podatnika po wydaniu decyzji o zabezpieczeniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe zasadnie zastosowały zabezpieczenie na majątku podatnika, ponieważ na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu istniały przesłanki uzasadnionej obawy niewykonania przyszłego zobowiązania podatkowego. Obawa ta wynikała z nierzetelnego prowadzenia ksiąg podatkowych, zaniżenia podatku VAT, niskich dochodów w porównaniu do przewidywanego zobowiązania oraz braku majątku. Późniejsza wpłata kwoty zabezpieczenia przez podatnika nie oznaczała wadliwości decyzji, lecz była konsekwencją tej wpłaty, a sama decyzja o zabezpieczeniu miała na celu ochronę interesu Skarbu Państwa.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo "F" Sp. z o.o. zaskarżyło decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o zabezpieczeniu na majątku spółki zobowiązań podatkowych z tytułu VAT za okres od lipca do grudnia 2012 r. Organ podatkowy uznał, że istnieją przesłanki do zabezpieczenia ze względu na nierzetelne prowadzenie ksiąg, niskie dochody spółki w porównaniu do przyszłego zobowiązania oraz brak majątku. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną postępowania oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk- Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "F" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenie na majątku podatnika kwoty zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2012r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.
USADNIENIE
Przedsiębiorstwo "F" Sp. z o.o. wniosło skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2014r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2014r. nr [...] mocą której dokonano zabezpieczenia na majątku strony skarżącej zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące lipiec, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2012 r., w przybliżonej wysokości 62.455,00 zł, w tym należność główna w kwocie 53.145,00 zł i odsetki za zwłokę, naliczone według stanu na dzień wydania ww. decyzji w kwocie 9.310,00 zł
W sprawie został ustalony następujący stan faktyczny.
W ramach prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wobec Przedsiębiorstwa "F" Sp. z o.o. postępowania kontrolnego w zakresie podatku od towarów i usług za okres od maja 2012r. do lutego 2013 r. ustalono, że ww. uczestniczyła w transakcjach łańcuchowych zawieranych pomiędzy czterema podmiotami:
-firmą R Sp. z o.o., - firmą M Sp. z o.o., - firmą Przedsiębiorstwo F Sp. z o.o., - firmą H s.r.o., Słowacja badź firmą HP s.r.o., Republika Czech.
Ww. transakcje odbywały się według następującego schematu: firma R Sp. z o.o. sprzedawała towar dla firmy M Sp. z o.o., która go odsprzedawała dla Przedsiębiorstwa F Sp. z o.o., a ta z kolei odsprzedawała go dla firmy na Słowacji lub w Czechach, i odwrotnie: firma HP s.r.o. w Republice Czech sprzedawała towar do Przedsiębiorstwa F Sp. z o.o., ta do M Sp. z o.o., a ta z kolei do R Sp. z o.o.. Jak jednak ustalono, w wyniku tych dostaw towary były bezpośrednio transportowane z Polski, tj. od pierwszego z podmiotów - R Sp. z o.o. w łańcuchu do kraju siedziby ostatecznego nabywcy firmy na Słowacji bądź w Czechach, bądź odwrotnie: z Czech bezpośrednio do firmy R Sp. z o.o. W każdym przypadku to firma R Sp. z o.o. organizowała transport, pozostałe podmioty jedynie refakturowały koszty transportu na następny w łańcuchu podmiot. Zatem, pomiędzy ww. podmiotami dochodziło tylko do jednego fizycznego wydania towaru, a do kilku dostaw, w rozumieniu prawnym (w rozpoznawanym przypadku do trzech dostaw). W świetle powyższego uznano, że dostawie dokonywanej przez firmę R Sp. z o.o. należy przyporządkować transport towarów (miejsce świadczenia takiej dostawy znajduje się w takim przypadku w Polsce), zaś miejsce świadczenia wszystkich pozostałych dostaw towarów powinno znajdować się odpowiednio na Słowacji lub w Czechach.
W konsekwencji powyższego uznano, że skarżąca Spółka nie nabyła prawa do zwrotu podatku VAT wynikającego ze złożonych deklaracji za miesiące od lipca do grudnia 2012r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zabezpieczenia na majątku skarżącej Spółki na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące lipiec, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2012 r., w przybliżonej wysokości 62.455,00 zł, w tym należność główna w kwocie 53.145,00 zł i odsetki za zwłokę, naliczone według stanu na dzień wydania ww. decyzji w kwocie 9.310,00 zł.
W uzasadnieniu organ podniósł, że stwierdzenie nierzetelności w zakresie prowadzenia ksiąg podatkowych za 2012 rok, wysokość przewidywanego zobowiązania, wykazywanie niskich dochodów przez podatnika, a także brak majątku powodują uzasadnioną obawę, że uregulowanie przyszłego zobowiązania podatkowego, które powstanie wskutek wydania decyzji wymiarowej, mogłoby ulec znacznemu utrudnieniu, a nawet niewykonaniu.
Ustalono bowiem, że dochody Spółki wykazane w zeznaniach CIT-8 za ostatnie trzy lata podatkowe są na stosunkowo niskim poziomie w porównaniu z wysokością przychodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności (generowane przez Spółkę koszty uzyskania przychodów są niemal równoważne z przychodami) oraz w porównaniu do kwoty przyszłego zobowiązania podatkowego. I tak, w 2011r. przychód wyniósł 0,00 zł, koszty 776,33 zł, w 2012r. przychód 1.340.819,79 zł, koszty 1.338.742,90 zł, w 2013r. przychód 1.282.909,22 zł, koszty 1.218.333,78 zł. Ponadto, jak ustalono, Spółka nie posiada nieruchomości oraz majątku ruchomego.
Postanowieniem z [...] lipca 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji z dnia [...] czerwca 2014r. wskazując właściwą nazwę Spółki jako "Przedsiębiorstwo [...]" zamiast "Przedsiębiorstwo [...]".
Od powyższej decyzji P.W.P. "F" złożyło w ustawowym terminie odwołanie. Wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie:
1. przepisów art. 210 § 1 pkt 3 w związku z art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, poprzez skierowanie zaskarżonej decyzji do podmiotu niebędącego stroną postępowania,
2. zasady prawdy obiektywnej oraz zasady kompletności materiału dowodowego, o których mowa w art. 122 i art. 187 § 1, w związku z art. 188 i art. 197 § 1 oraz w związku z art. 33 § 1 i § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, z uwagi na niewyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie przesłanek dokonania zabezpieczenia na majątku Spółki.
W uzasadnieniu podniosło, że wskazanie w decyzji i przesłanie jej do Spółki nazwanej Przedsiębiorstwo "F Sp. z o.o." oznacza, iż zaskarżona decyzja została skierowana do podmiotu niebędącego stroną postępowania. Decyzja ta nie zawiera bowiem elementu wskazanego w art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. prawidłowego oznaczenia strony, które wynikać powinno z danych z ewidencji i rejestrów przedsiębiorców, spółek prawa handlowego, lub innych osób prawnych, uwzględniające ich aktualną sytuację prawną. Takie działanie organu, w ocenie skarżącej, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Dalej wskazało, że zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja organu została sprowadzona jedynie do stwierdzenia, że brak majątku oraz niskie dochody w powiązaniu z wysoką kwotą przyszłego zobowiązania, uzasadniają obawę niewykonania w przyszłości zobowiązania bądź utrudniania ewentualnej egzekucji. W ocenie Spółki, twierdzenie takie jest fałszywe i świadczy o niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w zakresie jej możliwości finansowych. Dodała, że Spółka wpłaciła na rachunek depozytowy organu pierwszej instancji całą kwotę wskazaną w zaskarżonych decyzjach, czyniąc bezzasadnym twierdzenie organu podatkowego o braku majątku oraz możliwym utrudnianiu ewentualnej egzekucji. Spółka prowadzi działalność handlową, w której jest pośrednikiem w obrocie towarami. Dochody Spółki rosną z roku na rok, zaś Spółce udaje się uzyskać coraz wyższą marżę handlową na sprzedawane towary, która w 2013r. osiągnęła wartość ok. 5% (licząc dochód do przychodów). Spółka reguluje swoje zobowiązania, w tym zobowiązania publicznoprawne. Posiada kontrakty handlowe z wiarygodnymi partnerami, na podstawie których może liczyć na istotne zyski w przyszłości. Brak jest więc podstaw do twierdzenia, że istnieje obawa niewykonania przez Spółkę przyszłego zobowiązania, szczególnie że wysokość tego zobowiązania okazuje się być porównywalna z dochodem Spółki za ostatni rok podatkowy.
Kończąc podkreśliła, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do dokonania zabezpieczenia na majątku Spółki, zaś interes Skarbu Państwa jest wystarczająco chroniony, poprzez niedokonanie zwrotu podatku od towarów i usług.
Rozpoznając sprawę, w wyniku odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z [...] września 2014r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W motywach rozstrzygnięcia zgodził się ze stanowiskiem Naczelnika, że obawa niewykonania przewidywanego obowiązku wynika zarówno z charakteru dokonanych przez skarżącą Spółkę czynności, polegających na nierzetelnym prowadzeniu rejestrów dla potrzeb podatku od towarów i usług, jak i wysokiej kwoty przewidywanych należności budżetowych w podatku od towarów i usług za miesiące lipiec, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2012r. Dodał, że o konieczności zabezpieczenia przedmiotowego zobowiązania podatkowego świadczy także dokonana przez organ pierwszej instancji analiza sytuacji finansowo-majątkowej skarżącej, z punktu widzenia możliwości ich uregulowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano bowiem, że w toku prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania nie ujawniono żadnych nieruchomości oraz składników majątku ruchomego (potwierdza to również oświadczenie Skarżącej - ORD-HZ). Trafnie również podniósł Naczelnik, że dochody wykazane przez skarżącą Spółkę w CIT-8 (średni roczny dochód po pomniejszeniu o zaliczki na podatek, z uwzględnieniem konieczności pokrycia straty za 2011r., wynosi 17.566,67 zł, tj. 52.700,00 zł : 3 lata), w porównaniu z przewidywaną kwotą zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące lipiec, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2012r. i nienależnie otrzymanego zwrotu za miesiąc październik 2012 r. oraz odsetek za zwłokę, w łącznej wysokości 62.455,00 zł, są niewystarczające, aby pozwoliły uregulować w całości przedmiotowe należności. Istotny jest również fakt, że wobec Spółki prowadzone jest także postępowanie kontrolne w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i luty 2013 r., w którym także dokonano zabezpieczenia na majątku w przybliżonej wysokości 11.543,00 zł, w tym należność główna w kwocie 10.246,00 zł i odsetki za zwłokę, naliczone według stanu na dzień wydania decyzji w kwocie 1.297,00 zł. (decyzja z [...] czerwca 2014r.). Zwiększa to łączną kwotę należności, które Spółka będzie zobowiązana zapłacić na rzecz budżetu państwa i potwierdza obawę niewykonania przez nią zobowiązań podatkowych. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że powyższych ustaleń dokonano w oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy i prawidłowo wyjaśniony stan faktyczny sprawy.
Dyrektor, nie kwestionując oświadczenia skarżącej co do poprawy jej sytuacji finansowej, podkreślił jednak, że nadal nie gwarantuje ona wywiązania się w przyszłości z obecnie przewidywanego zobowiązania.
W odniesieniu zaś do twierdzeń skarżącej o bezzasadności zabezpieczenia spłaty przedmiotowych należności, w związku z zabezpieczeniem ich wykonania przez Spółkę poprzez dokonanie wpłaty na rachunek organu podatkowego, organ odwoławczy wyjaśnił, że wpłata kwoty stanowiącej równowartość przewidywanych zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące lipiec, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2012r. oraz nienależnie otrzymanego zwrotu za miesiąc październik 2012r., nastąpiła po wydaniu zaskarżonej decyzji o zabezpieczeniu. Po rozpatrzeniu wniosku Spółki z dnia [...] lipca 2014r. Naczelnik wydał w dniu [...] lipca 2014r. postanowienie o przyjęciu powyższej kwoty na zabezpieczenie wykonania decyzji z dnia [...] czerwca 2014r. Zatem na dzień wydania zaskarżonej decyzji istniały okoliczności uzasadniające wydanie decyzji o zabezpieczeniu, co zostało przedstawione zarówno w decyzji organu pierwszej instancji, jak i we wcześniejszej części uzasadnienia niniejszej decyzji. Co więcej, po wydaniu ww. postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia Spółki, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] lipca 2014r. (sprostowanym postanowieniem tego organu z dnia 10 września 2014r.) uchylił zabezpieczenie wobec Przedsiębiorstwa "F" Sp. z o.o., prowadzone na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] czerwca 2014r. Nr [...], dotyczącego wierzytelności z tytułu podatku od towarów i usług za ww. okres w łącznej kwocie 62.455,00 zł. Zatem, po przyjęciu przez organ podatkowy dobrowolnie zgłoszonego przez Spółkę zabezpieczenia wykonania zaskarżonej decyzji, ze strony Naczelnika Urzędu Skarbowego nie toczą się wobec Przedsiębiorstwa "F" Sp. z o.o. żadne czynności, które mogłyby negatywnie wpłynąć na prowadzenie przez Spółkę działalności.
Za nieuzasadnione Dyrektor uznał zawarte w odwołaniu twierdzenie skarżącej, że interes Skarbu Państwa, którego zabezpieczenie wykonania obejmuje zaskarżona decyzja, jest wystarczająco chroniony, gdyż organ podatkowy nie dokonał zwrotów wykazanych w złożonych deklaracjach dla potrzeb podatku od towarów i usług za miesiące sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2012r., wyjaśniając przy tym, że zgodnie z ustaleniami kontroli, zwroty za te miesiące są nienależne, a z analizy materiału dowodowego zebranego w postępowaniu kontrolnym wynika, że za miesiące wrzesień, listopad i grudzień dodatkowo przewidywane są zobowiązania podatkowe.
Za chybiony uznał także zarzut naruszenie przepisów art. 210 § 1 pkt 3 w związku z art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, poprzez skierowanie zaskarżonej decyzji do podmiotu niebędącego stroną postępowania. Wyjaśnił przy tym, że omyłka dotycząca nazwy skarżącej Spółki popełniona w zaskarżonej decyzji została postanowieniem z dnia [...] lipca 2014r. sprostowana. Podkreślił przy tym, że w treści zaskarżonej decyzji wielokrotnie wskazywano właściwą nazwę Spółki, podając także inne - niż nazwa - dane, pozwalające właściwie zidentyfikować podmiot, któremu wydano decyzję, tj. NIP Spółki oraz adres jej siedziby. Co więcej, zaskarżona decyzja została doręczona właściwemu podmiotowi, będącemu stroną postępowania w przedmiocie zabezpieczenia, zaś on, z zachowaniem terminu określonego w art. 223 Ordynacji podatkowej, wniósł odwołanie od decyzji. Zatem strona nie została pozbawiona prawa ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy oraz ewentualnej, późniejszej możliwości weryfikacji rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny.
W skardze z dnia [...] października 2014r. wniesionej na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w całości, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego wg norm prawem przepisanych. Przedstawiła zarzuty i argumentację tożsamą do tej podnoszonej na etapie postępowania odwoławczego. Powtórzyła, że organy nie przeprowadziły żadnej analizy ekonomicznej Spółki, zaś uzasadnienie faktyczne zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji Naczelnika US jest lakoniczne i odtwórcze, bowiem w zdecydowanej części opiera się na skopiowanych ustaleniach kontroli podatkowej.
Na koniec, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniosła, że błąd w określeniu adresata decyzji nie może być przedmiotem postępowania w sprawie sprostowania oczywistej omyłki na podstawie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 –dalej jako "P.p.s.a.") uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Jednocześnie wskazać należy, że sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), co daje mu podstawy do całościowej kontroli zaskarżonego aktu.
Spór w sprawie dotyczy odpowiedzi na pytanie, czy organy podatkowe zasadnie uznały, że istnieją przesłanki do zastosowania zabezpieczenia na majątku skarżącego kwoty zobowiązań podatkowych z tytułu podatku VAT za lipiec, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2012 r.
Zgodnie z art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. W przypadku zabezpieczenia na majątku wspólnym małżonków przepis art. 29 § 2 stosuje się odpowiednio.
Z art. 33 § 2 cyt. ustawy wynika natomiast, że zabezpieczenia w okolicznościach wymienionych w § 1 można dokonać również w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji:
1) ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego;
2) określającej wysokość zobowiązania podatkowego;
3) określającej wysokość zwrotu podatku.
W przypadku, o którym mowa w § 2 pkt 2, zabezpieczeniu, z zastrzeżeniem art. 54
§ 1 pkt 1, podlega również kwota odsetek za zwłokę należnych od zobowiązania na
dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu ( art. 33 § 3 ww. ustawy).
Natomiast w art. 33 § 4 Ordynacji podatkowej wskazano, że w przypadku, o którym mowa w § 2, organ podatkowy na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania określa w decyzji o zabezpieczeniu:
1) przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 2 pkt 1;
2) przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2.
Z ww. przepisu wynika zatem, że przesłanką zastosowania zabezpieczenia jest uzasadniona obawa niewykonania przez stronę przyszłego zobowiązania podatkowego. Przyjmuje się przy tym, że uzasadniona obawa, choć nie zdefiniowana, to taka, która ma źródło w uzasadnionym stanie faktycznym, a ocena czy zaistniała, pozostawiono uznaniu organu. Uznanie to nie może jednak oznaczać dowolności działania, lecz powinno być oparte na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych, uprawdopodobnione dla podatnika w uzasadnieniu decyzji. W tym celu, przed wydaniem decyzji o zabezpieczeniu, organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, które nie musi zmierzać do udowodnienia faktów, ale musi je uprawdopodobnić.
Należy również podkreślić, że choć w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej wskazano, że uzasadniona obawa zachodzi wtedy, gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań podatkowych, oraz gdy dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję, to jest to jedynie przykładowe wyliczenie, na co wskazuje zwrot "w szczególności". W konsekwencji organ może przytacza inną argumentację i wykazywać inne okoliczności, które jego zdaniem będą wskazywać na wystąpienie obawy niezapłacenia podatku przez podatnika.
W sprawie dokonano zabezpieczenia w trakcie kontroli podatkowej na majątku skarżącej spółki łącznej kwoty 62.455 zł na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych z tytułu podatku VAT lipiec, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2012 r. Równocześnie określono przybliżone zobowiązanie podatkowe w tym podatku.
Skarżąca w złożonej skardze poniosła, że żadna z okoliczności tj. podejrzenie prowadzenia ksiąg podatkowych w sposób nierzetelny, brak majątku trwałego mogącego być przedmiotem hipoteki bądź zastawu oraz wysoka kwota przyszłego zobowiązania podatkowego w porównaniu do dochodów spółki osiągniętych w latach 2011-2013 r., nie dawała podstawy do wydania decyzji o zabezpieczeniu.
Zdaniem Sądu jednak, organy wbrew twierdzeniu skarżącej, wykazały w sposób dostateczny przesłanki "uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego". W sprawie jest bezsporne, że skarżąca uczestniczyła transakcjach łańcuchowych zawieranych pomiędzy czterema podmiotami, których cechą szczególną jest to, że następuje tylko jedno przemieszczenie towarów, a zatem tylko jedna z dostaw może być uznana za dostawę "ruchomą" towarów, pozostałe zaś są dostawami "nieruchomymi". Przy czym, strona uczestniczyła w dostawach towaru, nie była natomiast ani producentem (pierwszy podmiot) ani też ostatecznym nabywcą (ostatni podmiot). W związku z uczestniczeniem w transakcjach skarżąca wprowadziła do obrotu faktury VAT wystawione na rzecz M sp. z o.o. Tymczasem, zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Podkreśla się, że podatek wykazany na fakturze, w stosunku do której stosuje się art. 108 ustawy o VAT, jest należny jedynie z tego tytułu, że został na tej fakturze wykazany. Tego rodzaju "podatek" pozostaje poza rozliczeniem podatnika obejmującym podatek należny oraz naliczony z tytułu podlegających opodatkowaniu VAT dostaw i usług podatnika. Podatek należny z tego tytułu nie wynika przy tym z jakiejś transakcji, lecz z faktu wykazania określonej kwoty VAT na fakturze (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 marca 2014 r., I FSK 601/13).
Z ustaleń kontroli wynika, że nastąpiło zaniżenie podatku do wpłaty do urzędu skarbowego z tytułu podatku od towarów i usług w poszczególnych miesiącach 2012r. Organy stwierdziły, że zarówno rejestr sprzedaży VAT, jak i rejestr zakupów prowadzone były w określonej części nierzetelnie, a zawarte w nich zapisy nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego. W konsekwencji stwierdzono, że doszło do zaniżenia przez skarżącą spółkę podatku od towarów i usług za ww. okres. Podejrzenie prowadzenia ksiąg podatkowych nierzetelnie oraz zaniżenia podatku VAT, z kolei uprawniało organ podatkowy – w ocenie Sądu - do dokonania zabezpieczenia przyszłych zobowiązań podatkowych (por. wyr. NSA z 4.11.1994 r., SA/Gd 96/94, wyr. WSA w Białymstoku z 18.01.2006 r., I SA/Bk 367/2005). Bez wątpienia bowiem, wskazane fakty, stanowią uzasadnioną obawę o której mowa
w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej.
Sąd podziela poglądy sądów administracyjnych, na które skarżący się powołuje w złożonej skardze. Jednak nie sposób nie dostrzec, że nie mają one zastosowania w sprawie. We wskazanych przez skarżącego wyrokach wskazywano na jednostkowe okoliczności (sama przewidywana kwota zobowiązania, sam upływ terminu zapłaty zobowiązania, samo stwierdzenie o drastycznym spadku dochodów), które zdaniem sądów samoistnie nie stanowią przesłanki do zastosowania zabezpieczenia. Tymczasem w sprawie, na co zresztą wskazuje sama strona, organ miał kilka powodów, które - zdaniem Sądu – dawały podstawę do zastosowania instytucji zabezpieczenia, celem zabezpieczenia interesów wierzyciela. Wskazać należy choćby na okoliczność wysokości kwoty przewidywanego zobowiązania, która poddana ocenie w odniesieniu do sytuacji finansowej i majątkowej podatnika, może stanowić przesłankę zabezpieczenia (por. wyr. NSA z 21 lutego 1994 r., SA/Po 1833/93).
Skarżąca twierdzi również, że okoliczność niskich odchodów w stosunku do ewentualnego zobowiązania nie uzasadnia obawy niewykonania zobowiązania. Twierdzi, że wszystkie zobowiązania reguluje terminowo, o czym świadczy wpłata dokonana tytułem zabezpieczenia.
Odnosząc się do powyższego, wpierw należy podkreślić, na co słusznie zwróciły uwagę organy podatkowe, że kwotę zabezpieczenia wpłacono już po dniu wydania decyzji organu I instancji tj. po [...] czerwca 2014 r., w wyniku wniosku strony z [...] lipca 2014 r. o przekazanie wpłaty w wysokości 62.455,00 zł na konto depozytowe US. Tak więc na dzień wydania decyzji, przesłanki do zabezpieczenia istniały, a późniejsze uchylenie zarządzenia zabezpieczenia nie świadczy o wadliwości decyzji, ale jest konsekwencją wpłaty kwoty zabezpieczenia.
Jednocześnie należy wskazać, że decyzja o zabezpieczeniu ma zapewnić wykonanie przez podatnika ciążącego na nim obowiązku i zabezpieczyć interes Skarbu Państwa. Zatem fakt terminowego regulowania zobowiązań– na co powołuje się strona – powoduje jedynie tyle, że w sprawie nie dojdzie do egzekucji, a nie że wydanie decyzji nastąpiło niezgodnie z prawem.
Chybiony jest także zarzut braku oceny kondycji przedsiębiorstwa w oparciu o wskaźniki ekonomiczne. Dokonana bowiem ocena dochodowości oraz stanu majątkowego w pełni – zdaniem sądu- uprawniała organ do podjęcia skarżonego rozstrzygnięcia. W tym zakresie wskazać należy na analizę uzyskiwanych przez spółkę dochodów w latach 2011-2013 wykazanych przez skarżącą w rocznych zeznaniach podatkowych (średni roczny dochód po potrąceniu zaliczek, z uwzględnieniem okoliczności pokrycia straty za 2011 r. wyniósł 17.566,67 zł., tj. 52.700,00 :3). Ponadto strona nie ujawniła żadnych nieruchomości, majątku ruchomego oraz praw majątkowych, co potwierdza złożone przez nią oświadczenie ORD-HZ. To, że twierdzi, iż dochody rosną z roku na rok, nie niweczy zasadności decyzji o zabezpieczeniu przyszłego zobowiązania na dzień jej wydania, a przyszłe hipotetyczne zyski nie dają pewności, że skarżąca wywiąże się z tego zobowiązania. Ogólne twierdzenie strony o posiadanym majątku, pozostające jednocześnie w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, nie może odnieść zamierzonego skutku.
Z kolei powołana na rozprawie okoliczność posiadania wierzytelności nie była wcześniej przez stronę podnoszona. Ponadto strona nie wskazała wysokości wierzytelności, czy też jakiego rodzaju są to wierzytelności, wobec kogo je posiada, czy są wymagalne, w związku z czym przywołana okoliczność w żaden sposób nie podważa przyjętego przez organy stanowiska.
W związku z powyższym, za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 33 § 1 i § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.
Za niezrozumiały należy w okolicznościach sprawy uznać z kolei zarzut dotyczący naruszenia art. 188 w zw. art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, skoro strona nie występowała o powołanie biegłego.
Sąd nie podziela także stanowisko strony, że decyzja organu I instancji została skierowana do podmiotu niebędącego stroną postępowania a tym samym, że doszło do naruszenia art. 210 § 1 pkt 3 w zw. art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, który stwarza możliwość stwierdzenia nieważności tego rodzaju decyzji.
Warto jednak - nim dokona się oceny wskazanego uchybienia - przywołać stanowiska sądów w tym względzie. I tak m.in. NSA w wyroku z dnia 26 marca 2014 r. (sygn. akt I GSK 1551/12) wskazał, że o tym, do kogo dana decyzja jest skierowana, decyduje jej treść, w której musi się znaleźć miejsce na oznaczenie strony, jednakże nie ma uzasadnienia przypisywanie decydującego znaczenia nagłówkowi decyzji, w której wskazano jej adresata. To, czy strona zostanie prawidłowo oznaczona w nagłówku decyzji, czy też w jej dalszej treści, nie jest najistotniejsze. Tak więc, decydujące jest to, komu - według treści decyzji - organ podatkowy przypisał uprawnienia lub obowiązki.
W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że w nagłówku sentencji decyzji oraz we wskazaniu komu ma zostać doręczona określono jako adresata decyzji Przedsiębiorstwo F sp. z o.o., co następnie sprostowano wskazując właściwą nazwę spółki tj. Przedsiębiorstwo F sp. z o.o. Decyzja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej, która z tytułu pomyłki organu nie poniosła żadnych negatywnych konsekwencji procesowych. Co istotne również, z treści decyzji wynika zamiar organu podatkowego ustalenia sytuacji prawnej konkretnego podmiotu będącego stroną tj. Przedsiębiorstwa F sp. z o.o., co oznacza, że warunek z art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej został spełniony i brak jest podstaw do stwierdzenia, że nastąpiła sytuacja, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Co więcej, stwierdzenie nieważności decyzji ma miejsce jedynie w przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa, w odniesieniu do decyzji dotkniętych szczególnie ciężkimi wadami. Tymczasem naruszenie przepisów prawa o charakterze nieistotnym, co miało miejsce w sprawie - w tym omyłkowe oznaczenie strony, podlegające sprostowaniu w trybie art. 215 Ordynacji podatkowej - tego warunku nie spełnia.
Mając na uwadze wszystkie podniesione powyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło