I SA/Gd 1340/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Gdańsku sprawy ze skargi M. B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 24 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. M. B. S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 24 sierpnia 2016 r. uchylającą decyzję Naczelnika [... ] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 13 listopada 2014 r. ustalającą M. B. S. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2008 r. w kwocie 1456 623 zł, w związku z wydatkami poczynionymi na zakup udziałów "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Pamięcinie na podstawie umowy sprzedaży z dnia 6 sierpnia 2008 r. i ustalającą M. B. S. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2008 r. w kwocie 1 423 011 zł. W skardze złożono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że zapłata naliczonego podatku odbyłaby się ze szkodą dla jego gospodarstwa domowego. Skarżący stwierdził, że w związku z podniesionym zarzutami ma prawo oczekiwać, że zaskarżona decyzja zostanie uchylona, a w takiej sytuacji dokonanie zapłaty przed rozpoznaniem skargi spowoduje znaczną szkodę w jego majątku. Skarżący wyjaśnił, że jest udziałowcem w pięciu spółkach praw handlowego, które prowadzą gospodarstwa rolne, mają zawarte umowy kontraktacyjne, zatrudniają pracowników, dzierżawią nieruchomości rolne, uprawiają ziemię o areale około 3 300 ha. Spółki te tworzą grupę producentów rolnych, prowadzącą działalność w zakresie skupu i sprzedaży zbóż oraz roślin oleistych. Skarżący wskazał, że prowadzenie egzekucji z jego majątku – udziałów w spółkach doprowadzi do zmiany składu zarządu, bowiem we wszystkich spółkach funkcję tę pełni skarżący, będzie to skutkowało pozbawieniem spółek faktycznego kierownictwa, a w efekcie niemożnością wywiązania się z zaciągniętych zobowiązań. Doprowadzi to do ogromnych strat finansowych, ogłoszenia upadłości i zwolnienia kilkudziesięciu pracowników z terenów wiejskich, na których panuje bezrobocie. Postanowieniem z dnia 2 listopada 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia organ przywołał treść art. 61 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz wskazał, że złożony wniosek nie zawiera argumentów wskazujących, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącemu bądź jego rodzinie. Organ stwierdził, że sam fakt obowiązku zapłaty znacznej sumy pieniężnej, bez przedstawienia i udokumentowania sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego nie stanowi podstawy wstrzymania wykonania decyzji. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ, nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Wobec oddalenia przez organ wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, złożony wniosek podlegał rozpatrzeniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie ze stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłankami wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zgodnie z powyższym unormowaniem są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Treść normy art. 61 § 3 p.p.s.a. nie uzależnia wstrzymania wykonania decyzji od prawdopodobieństwa uwzględnienia podniesionych w skardze zarzutów. Ocena zasadności wniesionej skargi i ewentualna wadliwość wydanej przez organ decyzji nie mają wpływu na możliwość wstrzymania przez sąd wykonania decyzji. Argumentacja skarżącego, że niezasadne jest wykonanie decyzji określającej zobowiązanie w znacznej wysokości przed rozpatrzeniem słusznej, jego zdaniem skargi, nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Sąd oceniając złożony wniosek obowiązany był rozważyć, czy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazane we wniosku okoliczności nie potwierdzają istnienia w niniejszej sprawie powyższych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji zapewnia stronie tymczasową ochronę jej praw, a zatem to na niej spoczywa obowiązek wykazania, że wykonanie przez organ decyzji lub innego aktu czy czynności może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1041/08, Baza Orzeczeń LEX nr 527673). Skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu przez sąd, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2013 r. sygn. II FZ 1048/12, z dnia 15 marca 2013 r., sygn. II FSK 410/13, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony, jej twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. J. P. Tarno w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis Warszawa 2008, wydanie 3 – str. 218, postanowienie NSA z 30 listopada 2004 r., sygn. GZ 120/04 opubl. w LexPolonica nr 402376). Wniosek powinien zawierać argumentację popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 1236/14 opubl. w CBOSA na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zaskarżoną decyzją nałożono na skarżącego obowiązek spełnienia świadczenia pieniężnego w wysokości 1 423 011 zł. Podkreślić należy, że szkoda o jakiej jest mowa w art. 61 p.p.s.a., jest to szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowania świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. GZ 138/04, opubl. w Bazie Orzeczeń LEX nr 281811). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że każdy akt zobowiązujący do uiszczenia należności pieniężnych, a w szczególności należności w znacznej wysokości, powoduje dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to jednak sytuacja, której zaistnienie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 49/11, opubl. w Bazie Orzeczeń LEX nr 742913). Wykonanie aktów dotyczących należności pieniężnych nie ma z reguły charakteru nieodwracalnego, a powstała w wyniku wykonania wadliwej decyzji szkoda w majątku zobowiązanego ulega naprawieniu, uwzględnienie skargi spowoduje bowiem, że wszelkie kwoty pieniężne uiszczone lub wyegzekwowane na jej podstawie zostaną stronie zwrócone. Strona, która dokona zapłaty należności pieniężnej wynikającej z decyzji, będzie zatem uprawniona do otrzymania zapłaconej sumy. Wykazanie powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wymaga w sytuacji realizacji zobowiązania pieniężnego przeprowadzenia szczegółowej argumentacji, potwierdzającej, że zwrot zapłaconego świadczenia nie usunie skutków jego wcześniejszego spełnienia. Samo wskazanie, że z zapłatą należności wynikającej z decyzji wiąże się ryzyko uszczuplenia finansów wnioskodawcy, z uwagi na konieczność przeznaczenia środków pieniężnych na zapłatę podatku nie oznacza wystąpienia przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Podatnik może bowiem dysponować odpowiednim majątkiem na pokrycie należności publicznoprawnych. Rzeczą podatnika domagającego się wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie w sposób jednoznaczny, że nie posiada on środków majątkowych, z których bez powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków mógłby dokonać spłaty zobowiązania. Dla oceny skutków, jakie w majątku zobowiązanego wywoła spełnienie świadczenia pieniężnego, konieczne jest zatem posiadanie szczegółowych informacji na temat wielkości i charakteru tego majątku. Dopiero bowiem porównanie wielkości majątku strony, w tym posiadanych przez nią dochodów i zgromadzonych środków pieniężnych z wysokością zobowiązania, pozwala na ustalenie charakteru i rozmiaru skutków realizacji zobowiązania. Skarżący nie przedstawił okoliczności obrazujących jego sytuację majątkową. W szczególności skarżący nie wskazał jakie posiada nieruchomości i wartościowe ruchomości, jaka jest wartość przysługujących mu praw majątkowych, posiadanych przez niego oszczędności bądź innych środków pieniężnych, ani w jakiej wysokości uzyskuje on dochody. Sądowi nie jest zatem znana wielkość i skład majątku skarżącego. Ponoszona przez skarżącego okoliczność egzekucji z posiadanych przez niego praw majątkowych - udziałów w spółkach i związane z tym konsekwencje, zaistnieć mogą jedynie w przypadku gdy stan majątkowy skarżącego uniemożliwiać będzie zapłatę ustalonej decyzją należności podatkowej. Sąd rozważył przy ocenie całokształtu okoliczności mających wpływ na rozpatrzenie wniosku, że ustalone zobowiązanie podatkowe jest kwotą w znacznej wysokości. Wysokość tej kwoty winna być jednak rozpatrywana z uwzględnieniem skali prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Z zaskarżonej decyzji wynika, że w 2008 r. skarżący zakupił udziały w spółce za cenę 3 863 0140 zł. Zawieranie transakcji handlowych o takiej wartości nie przemawia za uznaniem, że sytuacja majątkowa skarżącego uniemożliwia mu uiszczenie ustalonej należności podatkowej. Dodatkowo wskazać należy, że co do zasady, skutki sprzedaży udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, mogą mieć charakter skutków trudnych do odwrócenia i wiązać się z poniesieniem przez ich właściciela szkody w znacznej wysokości. Ponowne nabycie zbytych w toku postępowania egzekucyjnego udziałów może bowiem dla strony okazać się niemożliwe lub wiązać się z koniecznością zapłaty wyższej ceny. Natomiast skutkiem zbycia udziałów nie jest wskazywana przez skarżącego utrata przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością zarządu bądź konieczność ogłoszenia jej upadłości. Zmiana właściciela udziałów w spółce kapitałowej nie prowadzi bowiem, co do zasady, do takich skutków. Skarżący nie wykazał, by w niniejszej sprawie istniały szczególne okoliczności przemawiające za zaistnieniem takich okoliczności. Reasumując, uwzględnienie wniosku wymagało całościowego przedstawienia przez skarżącego jego sytuacji majątkowej i przedłożenia dokumentacji na poparcie twierdzeń w tym zakresie. Okoliczności te nie zostały przez skarżącego we wniosku wskazane, skarżący nie przedłożył także dokumentacji obrazującej jego sytuację majątkową. W tej sytuacji brak jest podstaw do stwierdzenia, że wykonanie decyzji skutkować będzie dla skarżącego powstaniem znacznej szkody bądź trudnych do usunięcia skutków. W sprawie brak było podstaw do poszukiwania przez Sąd okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku, zobowiązywania skarżącego do uzupełnienia uzasadnienia wniosku i przedłożenia dokumentacji dotyczącej jego sytuacji majątkowej, tym bardziej, że skarżący jest w sprawie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. a contario, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.