I SA/Wa 1470/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Szmydt WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Anna Ziółkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 614/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie oddala skargę; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. M. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. M. pismem z dnia 1 sierpnia 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 614/14, zobowiązującego Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku z dnia [...] listopada 1990 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że pomimo upływu terminu do wykonania wyroku organ nie wydał decyzji w kwestii odszkodowania oraz nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia opisanego wniosku. Wobec tego skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie wyroku oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W sprawie konieczne jest również wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 614/14 uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 1990 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zakreślony przez Sąd powołanym wyrokiem termin do wydania decyzji upłynął bezskutecznie w dniu 13 sierpnia 2015 r., co stało się przyczyną wystąpienia przez skarżącą do Sądu ze skargą na niewykonanie tego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2156/15, wydanym w sprawie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 614/14 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł. Po tym wyroku organ przez prawie 5 miesięcy nadal nie rozpatrzył sprawy odszkodowania i nie wydał decyzji, co skutkowało ponownym wystąpieniem przez skarżącą z kolejną skargą z dnia 1 sierpnia 2016 r. na niewykonanie powołanego wyroku z dnia 10 lutego 2015 r., która to skarga zainicjowała niniejsze postępowanie sądowe. Jak wynika z akt sprawy, pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu Prezydent [...] nadal nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 614/14, co czyni w pełni zasadną przedmiotową skargę. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. Biorąc pod uwagę długotrwały okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku oraz to, że Prezydent [...] został już ukarany grzywną w wysokości [...] zł, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 614/14, Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta [...] za niewykonanie powołanego wyroku. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 614/14 ma charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu z dnia 10 lutego 2015 r. wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął żadnych kroków zmierzających do załatwienia złożonego wniosku i to pomimo ukarania organu przez Sąd grzywną w wysokości [...] zł (wyrok z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2156/15), wezwań skarżącej do wykonania wyroku oraz złożenia do Sądu przedmiotowej skargi z dnia 1 sierpnia 2016 r. Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z informacją organu przedstawioną w odpowiedzi na skargę, do zakończenia postępowania i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę konieczne jest jeszcze wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania. Tymczasem do dnia rozprawy w niniejszej sprawie, tj. do dnia 14 listopada 2016 r., wykonanie takiego operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego nie zostało nawet zlecone. Jednocześnie Sąd nie uznał obecnie potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Sądu jest to bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Powinien być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Obecnie zdaniem Sądu taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jeszcze nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 7 w związku z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.