I FZ 225/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2584/16 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 15 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące i kwartały 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2016 r. w sprawie III SA/Wa 2584/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 15 czerwca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące i kwartały 2013 r. Sąd pierwszej instancji podał, że zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2016 r. Skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego udzielonego r.pr. R. P. do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi wraz z dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki w dacie jego udzielenia (wyciąg z rejestru sądowego) - w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem odrzucenia tej skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 1 września 2016 r. Pismem z dnia 13 września 2016 r. Strona wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, podkreślając jednocześnie, że oryginał udzielonego radcy prawnemu pełnomocnictwa z dnia 19 maja 2016 r. do reprezentowania Skarżącej znajduje się w aktach administracyjnych sprawy i został przedłożony Dyrektorowi Izby Skarbowej w dniu 25 maja 2016 r. Pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił również, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się upoważnienie wystawione przez Prezesa Spółki dla L. B. z dnia 12 kwietnia 2016 r. do udzielania pełnomocnictw. Pełnomocnik wskazał także, że w aktach sprawy znajduje się wyciąg z rejestru handlowego Spółki poświadczający uprawnienie osób do udzielania pełnomocnictwa w imieniu Spółki. Pełnomocnik Spółki wyjaśnił, że w związku z tym, że żądane przez Sąd dokumenty znajdowały się w aktach sprawy, działał w przekonaniu, że doręczone wezwanie z dnia 31 sierpnia 2016 r. "zostało de facto spełnione w oparciu o zgromadzone w aktach dokumenty". Do wniosku dołączono: pełnomocnictwo z dnia 12 kwietnia 2016 r. udzielone L.B. przez Prezesa Zarządu Spółki D. N. do reprezentowania Skarżącej m.in. przed sądami administracyjnymi, które zezwalało na ustanawianie dalszych pełnomocników; pełnomocnictwo z dnia 19 maja 2016 r. udzielone radcy prawnemu w niniejszej sprawie przez L. B. do działania m.in. przed sądami administracyjnymi obu instancji i odpis z Krajowego Rejestru Sądowego aktualny na dzień 13 września 2016 r. Jednocześnie Strona wyjaśniła, że przyczyna uchybienia terminu do usunięcia braków formalnych skargi ustała w dniu 13 września 2016 r., wskazując przy tym, że po otrzymaniu wezwania sądowego z dnia 30 sierpnia 2016 r. pełnomocnik Strony dokonał ponownej weryfikacji pełnomocnictw przedłożonych w postępowaniu zarówno co do formy, jak i treści. W tym celu skontaktował się w dniu 13 września 2016 r. z Prezesem Spółki D. N. przebywającym w Niemczech, celem ustalenia sposobu oraz formy przedłożonego pełnomocnictwa, jak również jego pierwotnej skuteczności i potwierdził, że oryginał pełnomocnictwa udzielonego L. B. został złożony w Urzędzie Kontroli Skarbowej. WSA w Warszawie przyjął, że - w świetle art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.) - trudności w nawiązaniu kontaktu z Prezesem Spółki w celu potwierdzenia, że "pełnomocnictwo udzielone L. B. zostało przedłożone w Urzędzie Kontroli Skarbowej w oryginale i w przepisanej prawem formie" nie można uznać za przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd zwrócił uwagę, że we wniosku nie wyjaśniono na czym polegały trudności komunikacyjne z Prezesem Spółki, co wydaje się niezbędne, uwzględniwszy obecne możliwości techniczne i dostępność różnych sposobów kontaktowania się na odległość, od telefonu komórkowego począwszy. Ponadto Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że dokument pełnomocnictwa z dnia 12 kwietnia 2016 r. znajdował się wśród dokumentów, o kopie których pełnomocnik wystąpił do organu pismem z dnia 6 czerwca 2016 r. w trakcie postępowania administracyjnego i których odbiór potwierdził w dniu 11 lipca 2016 r. Poświadczona za zgodność z oryginałem kopia tego pełnomocnictwa ostatecznie została dołączona do wniosku o przywrócenie terminu. WSA - w kontekście przesłanki braku winy w uchybieniu terminu z art. 87 § 2 P.p.s.a. - podkreślił, że skoro pełnomocnik był przekonany, że dokumenty, w posiadaniu których był Sąd po ich przesłaniu przez organ w związku ze złożoną skargą z dnia 22 lipca 2016 r., są kompletne, to niewyjaśniona pozostaje kwestia kontaktowania się z Prezesem Spółki, celem potwierdzenia ich właściwości. Sąd podniósł przy tym, że kancelaria pełnomocnika Spółki mieści się w Warszawie, a zatem wątpliwości pełnomocnika co do oryginału pełnomocnictwa z dnia 12 kwietnia 2016 r. znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy mogły być rozstrzygnięte poprzez przejrzenie dokumentów w budynku sądu, bez konieczności rozłożonego w czasie usilnego nawiązywania kontaktu z Prezesem Spółki przebywającym poza granicami kraju. W zażaleniu Strona wniosła o uchylenie opisanego postanowienia i jego zmianę, ewentualnie o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zakwestionowała przy tym stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie uznania, że Strona we wniosku nie uprawdopodobniła, iż bez swojej winy nie uzupełniła braków formalnych skargi w terminie określonym w wezwaniu Sądu. Skarżąca podniosła przy tym w szczególności, że - wbrew ocenie WSA - fakt podejmowania prób skontaktowania się jej pełnomocnika z Prezesem Spółki została we wniosku uprawdopodobniona i nieuprawnione jest wymaganie przez ten Sąd dowodu na tę okoliczność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W świetle wyżej cytowanych przepisów każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie natomiast winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Na równi z zawinieniem strony traktuje się przy tym zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 374/06, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach, a zatem kryterium należytej staranności – w kontekście przesłanki braku winy, o której mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a. – należy badać w stosunku do tego pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. wyrok SN z 21 lutego 2002 r., sygn. akt I PKN 903/00, publ. Prok. i Pr. 2003, Nr 15, poz. 39 - dodatek). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu pierwszej instancji wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu co do tego, że w niniejszej sprawie Strona nie wykazała, iż bez jej winy doszło do uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że - wbrew stanowisku Strony zaprezentowanemu w zażaleniu - przyczyną nieuwzględnienia w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu nie była kwestia nieuprawdopodobnienia przez Stronę, że jej pełnomocnik miał trudności w skontaktowaniu się z Prezesem skarżącej Spółki. Z uzasadnienia kwestionowanego postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że Sąd ten uznał, iż sam fakt podejmowania przez tego pełnomocnika bezskutecznych przez dłuższy czas prób skontaktowania się z Prezesem Spółki w celu wyjaśnienia wątpliwości odnośnie zakresu i prawidłowości umocowania L. B. do reprezentowania Spółki, w sytuacji gdy oryginał stosownego dokumentu pełnomocnictwa znajdował się w aktach sprawy administracyjnej, do których pełnomocnik Spółki bez większych trudności mógł mieć wgląd, a ponadto kopia m.in. tego dokumentu została pełnomocnikowi - na jego żądanie - wydana przez organ w dniu 11 lipca 2016 r. (karta 5821 akt administracyjnych), stanowi przesłankę do odmowy przywrócenia terminu. Powyższe działanie pełnomocnika Spółki, mającego świadomość o upływającym terminie do uzupełnienia braków formalnych skargi, WSA w Warszawie słusznie - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - uznał za oznakę braku po stronie tegoż pełnomocnika należytej staranności w prowadzeniu spraw Spółki. Za niezrozumiałą - w świetle art. 37 § 1 P.p.s.a. oraz twierdzeń pełnomocnika Strony o konieczności upewnienia się co do zakresu i kompletności złożonych do akt sprawy administracyjnej dokumentów określających umocowanie do działania w imieniu Spółki - należy przy tym uznać argumentację Strony, iż "działała w przekonaniu, iż otrzymane wezwanie z dnia 31 sierpnia 2016 r. de facto zostało spełnione w oparciu o zgromadzone w aktach dokumenty". Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w myśl art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Pojęcie pełnomocnictwa (art. 37 § 1 P.p.s.a.) rozumieć należy przy tym całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych dla wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę (por. post. NSA z dnia 3 lutego 2015 r., I OSK 3191/14 - to oraz inne orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Złożenie pełnomocnictwa do akt administracyjnych - nawet, jeżeli obejmuje ono postępowanie sądowe - nie zwalnia pełnomocnika od obowiązku określonego w art. 37 § 1 P.p.s.a. (post. NSA z dnia 17 maja 2016 r., II OSK 2587/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak świadomości pełnomocnika Strony w zakresie powyższych wymogów formalnych skargi dodatkowo przemawia za zasadnością skarżonego postanowienia i trafnością oceny Sądu pierwszej instancji, że Strona nie wykazała, iż uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jej winy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.