II OSK 329/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska – Szary Sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej C. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 568/14 w sprawie ze skargi C. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 568/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę C. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...], Wójt Gminy S., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu C. C. z lokalu położonego w miejscowości Ł. nr [...] gmina S.. W uzasadnieniu wskazał, że w świetle zebranych w sprawie materiałów (w tym zeznań świadków i oględzin) wynika, że ww. lokal nie stanowi centrum życiowego C. C.. Centrum życiowe C. C. znajduje się bowiem w lokalu nr [...] położonym w S. przy ul. [...], w którym to ww. zamieszkuje wraz ze swoją partnerką A. S.. Osoby te są nadto współwłaścicielami tegoż lokalu. Ponadto, że wyrokiem z dnia [...] lutego 2013 r. Sąd Rejonowy [...] oddalił powództwo C. C. o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu położonego w miejscowości Ł. nr [...] gmina S.. Odwołanie od ww. decyzji wniósł C. C.. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy ww. decyzję o wymeldowaniu. W uzasadnieniu wskazał, że w świetle materiału dowodowego sprawy (zeznania świadków, oględziny lokalu) sporny lokal nie stanowi centrum życiowego odwołującego. Ponadto wskazał na pewne sprzeczności w zeznaniach konkubiny odwołującego się i jego kolegi. Dlatego te zeznania należało ocenić jako mające mniejszą wagę. Ponadto odwołujący za lokal w Sztutowie reguluje stosowne opłaty mieszkaniowe. W tym lokalu posiada swoje rzeczy jak i jest odwiedzany przez znajomych. Trudno więc uznać, że to lokal położony w miejscowości Łaszka nr [...] gmina S. stanowi jego centrum życiowe. W ocenie Wojewody odwołujący błędnie interpretuje również definicję pobytu stałego oraz centrum życiowego. Pobyt stały związany jest bowiem z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem pobytu stałego, co oznacza, że dany lokal jest miejscem, w którym koncentruje się ogół spraw życiowych zainteresowanej osoby. Z kolei centrum życiowe znajduje się w lokalu, w którym dana osoba mieszka i nocuje, przygotowuje posiłki, przyjmuje rodzinę i gości oraz posiada rzeczy osobiste. W tym stanie organ uznał, że sporadyczne odwiedzanie lokalu, w którym posiada się zameldowanie na pobyt stały nie upoważnia do utrzymywania w tym lokalu fikcji meldunkowej. Ważnym jest bowiem, że w toku prowadzonego postępowania organy zobligowane były do ustalenia czy skarżący mieszka w spornym lokalu z zamiarem stałego pobytu. Ustalenie, że w rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca prowadzić musiała do wydania decyzji o wymeldowaniu, którą organ odwoławczy uznał za w pełni prawidłową. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku C. C., wskazując, że wydana decyzja jest dla niego krzywdząca. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, nieznajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. skarżący podtrzymał skargę wskazując, że rozpatrywana sprawa jest sprawą rodziną i "nie powinna być rozpatrywana przez urzędy". Z kolei uczestnik postępowania D. C. wniósł o oddalenie skargi, powołując się na wydanie przez Sąd Rejonowy [...] wyroku oddalającego powództwo skarżącego o przywrócenie naruszonego posiadania. W ocenie uczestnika jego brat nie chce się pogodzić z zaistniałą sytuacją i niepotrzebnie przedłuża postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 568/14, oddalając skargę, powołał się na treść art. 15 ust. 2 ww. ustawy z 1974 r. i stwierdził, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania skarżącego prowadzi do wniosku, że opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter trwały i dobrowolny. Świadczą o tym zeznania świadków oraz wynika to z doświadczenia życiowego. Mieszka w innym miejscu ze swoją partnerką życiową w mieszkaniu stanowiącym ich współwłasność i tam koncentruje większość swoich spraw. Niewątpliwie przebywanie w domu rodzinnym uznać należy za okazjonalne co nie powinno prowadzić do fikcji meldunkowej. Nie sposób pominąć faktu wynikającego z akt sprawy, że obecność skarżącego w dotychczasowym miejscu zameldowania zintensyfikowała się w związku z prowadzonym przez organy postępowaniem o wymeldowanie. Podkreślić należy, że nawet świadkowie wskazani przez skarżącego nie potwierdzili w zeznaniach, że skarżący mieszka w dotychczasowym lokalu z zamiarem stałego w nim pobytu. Ponadto Sąd nie doszukał się naruszenia w tej sprawie art. 79 § 1 K.p.a. W ocenie Sądu, skarżący opuścił lokal mieszkalny w Ł. dobrowolnie. Skarżący nie wykazał aby było inaczej. Ponadto sporadyczne korzystanie ze spornego lokalu, w kosztach utrzymania, którego skarżący nie uczestniczy, nie może przesądzać o tym, iż w danym lokalu znajduje się tzw. centrum życiowe określonej osoby. Centrum życiowe oznacza bowiem miejsce, w którym ześrodkowane są wszystkie jej podstawowe sprawy życiowe oraz gdzie zgromadzone zostały podstawowe przedmioty potrzebne danej osobie do egzystencji. Ponadto, za centrum życiowe uznawać należy miejsce, w którym dana osoba stale przebywa, śpi oraz spełnia swoje podstawowe potrzeby bytowe (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2011 r., I OSK 581/11). W realiach sprawy sporny lokal nie stanowi centrum życiowego skarżącego w powyższym rozumieniu. Z akt administracyjnych wynika bowiem bezsprzecznie, że skarżący z partnerką zamieszkuje w S., a jego próby wykazania, że lokal stanowiący część nieruchomości, którą jego rodzice rozporządzili na rzecz brata, jest jego centrum życiowym, może świadczyć o braku akceptacji tej decyzji natomiast nie może prowadzić do utrzymania fikcji meldunkowej. Z tych względów dokonaną przez organy ocenę prawną zebranego materiału dowodowego Sąd uznał za prawidłową, nie doszukując się żadnych uchybień w zakresie 7 i art. 77 § 1 oraz art. 15 K.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył C. C., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 K.p.a. przez uznanie, że organy I i II instancji przeprowadziły właściwe postępowanie dowodowe w sytuacji, gdy postępowanie to zawiera istotne braki, mające wpływ na wynik sprawy. Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 6 i art. 15 ust. 2 ww. ustawy z 1974 r. przez przyjęcie, że miejscem stałego pobytu C. C. nie jest lokal nr [...] w miejscowości Ł.. W odpowiedzi na skargę kasacyjną D. C. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego. W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w tej sprawie zaistniały przesłanki do wymeldowania C. C.. W tym zakresie w skardze kasacyjnej nietrafnie zarzuca się błędną wykładnię art. 6 i art. 15 ust. 2 ww. ustawy z 1974 r. Strona skarżąca kasacyjnie pomija, że ustalenie miejsca zamieszkania charakteryzuje się zbiegiem dwóch elementów, tj. corpus – rzeczywistego miejsca pobytu i animus – zamiaru stałego w nim przebywania. Elementy te wynikają m.in. z art. 6 ust. 1 ustawy z 1974 r. w związku z art. 25 K.c. Jednak w tej sprawie, co nie jest okolicznością kwestionowaną, nie mamy do czynienia z takim zbiegiem ww. dwóch elementów. Rzeczywiste miejsce pobytu skarżącego nie jest bowiem tożsame z zamiarem stałego w nim przebywania. Skarżący bowiem dobrowolnie wyprowadził się do własnego mieszkania w innej miejscowości, gdzie ośrodkuje swoje centrum życiowe. W okolicznościach tej sprawy chęci skarżącego powrotu do ww. lokalu nie są związane z kwestią opuszczenia lokalu, lecz na tle spraw majątkowych, które w tej sprawie są drugorzędne dla wyniku postępowania. Przesłanki zaś do wymeldowania wynikające z art. 15 ust. 2 ww. ustawy wiążą się ze zbiegiem istnienia ww. dwóch elementów. W tym właśnie zakresie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe (zeznania świadków i oględziny), z którego wynika, że opuszczenie przez skarżącego lokalu w Ł. było dobrowolne, zaś centrum życiowe skarżącego zostało przeniesione do S.. W tym zakresie w skardze kasacyjnej nie wykazano aby ocena Sądu I instancji w tym zakresie była wadliwa w stopniu jaki miałby wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście bez znaczenia jest czy skarżący ma wolę posiadania kilku miejsc zamieszkania. Niezależnie od takiej argumentacji dodatkowo wymagane jest bowiem ustalenie gdzie znajduje się rzeczywiste miejsce pobytu skarżącego, co w tej sprawie ustalono na podstawie takich okoliczności jak: zamieszkiwanie w lokalu w S. wraz z konkubiną stanowiącym ich współwłasność, ponoszenie opłat za to mieszkanie, przyjmowanie w nim znajomych, zabranie rzeczy z domu rodzinnego, brak własnego pokoju, mebli ze swoimi rzeczami, i co najważniejsze, dobrowolne opuszczenie domu rodzinnego w Ł.. Powołujący się na takie ustalenia stanu faktycznego Sąd I instancji prawidłowo zatem w oparciu o art. 15 ust. 2 ww. ustawy stwierdził, że ocena organów administracyjnych co do przeniesienia centrum życiowego skarżącego do Sztutowa była trafna i dawała podstawę do zastosowania art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Wskazania również wynika, że w zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię próbuje się wyjaśnić przez dokonanie de facto podstawienia tej normy pod ustalenia stanu faktycznego sprawy, co bardziej łączy się nie z błędną wykładnią, lecz zastosowaniem przepisu prawa materialnego. Zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie zawiera zatem wadę konstrukcyjną, ponieważ naruszenie prawa materialnego może polegać na błędnej wykładni lub błędnym zastosowaniu. Są to odrębne kwestie, wymagające różnej argumentacji. Wykładnia odnosi się wyłącznie do brzmienia przepisu prawa, a zastosowanie wymaga podstawienia wynikającej z przepisu normy prawnej pod ustalony w sprawie stan faktyczny sprawy. Błędnej wykładni przepisu prawa nie może zatem zwalczać za pomocą argumentacji dotyczącej zastosowania przepisu. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 6 i art. 15 ust. 2 ww. ustawy nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, jako błędnie sformułowany lub niezasadny. Powyższe okoliczności, stanowiące podstawę do wymeldowania, pozostają w sprawie bezsporne. Brak jest tym samym podstaw do stwierdzenia, że Sąd I instancji, wydając zaskarżony wyrok, nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy lub by wymagane było w sprawie przeprowadzenie innych dowodów lub by wadliwie ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Ocena w tym zakresie nie nosi też cech dowolności. Innych dowodów w sprawie nie było, a strona skarżąca nie wykazała aby w tym zakresie istniały inne dowody, które wykazywałyby istnienie konkretnego związku skarżącego z lokalem w Ł.. Uwzględnione zostało w sprawie to w jaki sposób skarżący opuścił lokal, okoliczności związane z opróżnieniem lokalu z rzeczy skarżącego oraz to gdzie obecnie znajduje się centrum życiowe skarżącego. Prawidłowo w tym zakresie oceniono, że kwestie rodzinne (przeniesienie prawa własności nieruchomości położonej w Ł. na brata skarżącego) nie mają tu znaczenia, jak i to, że dla istnienia sporu majątkowego nie mają znaczenia kwestie meldunkowe, które nie mają charakteru praw majątkowych, lecz co do zasady charakter ewidencyjny, tj. porządkujący posiadane przez organy administracyjne dane ewidencyjne znajdujące się w stosownym rejestrze urzędowym. Ponadto formułując zarzut naruszenia prawa procesowego należy pamiętać, że orzeczenia sądów administracyjnych nie zapadają na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że bezpośrednio sąd administracyjny nie może dopuścić się naruszenia takich przepisów. Dlatego w tym zakresie wymagane jest powiązanie naruszenia takich przepisów z odpowiednimi przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czego w tej sprawie nie uczyniono. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, jako błędnie sformułowany lub niezasadny. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjnego orzekł jak w sentencji wyroku. Nie orzeczono o wnioskowanym w odpowiedzi na skargę kasacyjną zwrocie kosztów na rzecz uczestnika postępowania. Zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga o wzajemnych kosztach pomiędzy stroną skarżącą kasacyjnie, a organem administracyjnym i stroną skarżącą skargą zwykłą. W tej sprawie wnioskujący D. C. nie należy do żadnej z kategorii ww. podmiotów.