II OZ 9/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 558/16 odrzucające skargę K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia[...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie kary pieniężnej za usunięcie drzew postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 558/16 odrzucił skargę K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie kary pieniężnej za usunięcie drzew. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 5 września 2016 r. K. W., reprezentowany przez matkę T. W., wniósł skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 11 października 2016 r. T. W. wezwana została do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącego złożyła odręcznie sporządzone pełnomocnictwo, którego treść wywołała wątpliwości wskutek określonych w nim warunków umocowania. Kolejnym wezwaniem, doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 listopada 2016 r., zobowiązano T. W. do złożenia pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania w sprawie lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w którego treści nie będzie zastrzeżeń co do warunków umocowania. W piśmie procesowym nadanym w dniu 6 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśniła, że nie jest w stanie przedłożyć pełnomocnictwa, w którego treści nie będzie zastrzeżeń co do warunków umocowania. Nie ma kontaktu ze skarżącym, prawdopodobnie przebywa on za granicą w [...], ale nie zna jego miejsca pobytu. Stwierdziła, że syn upoważnił ją w złożonym pełnomocnictwie do występowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku i Naczelnym Sądem Administracyjnym, a także jego wolą było zastępowanie w tej sprawie przed sądami administracyjnymi. Według pełnomocnika pełnomocnictwo to było dotychczas uznawane we wcześniejszych postępowania przed tymi sądami oraz przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Słupsku. Oświadczyła, że jej syn jest chory, ona sama jest osobą poczytalną, dołącza też notarialnie poświadczony odpis wyników badań psychologicznych, jak wnosił o to K. W. w przedstawionym pełnomocnictwie. Odrzucając skargę wskazanym na wstępie postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że na mocy art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – zwanej dalej: "P.p.s.a.") matka skarżącego co do zasady może być pełnomocnikiem procesowym. Natomiast istota sprawy wymaga zauważenia, że złożony oryginał pełnomocnictwa opatrzony datą 30 listopada 2014 r. zawiera w swej treści budzące wątpliwości dla jego prawidłowości warunki skuteczności umocowania, polegające na obowiązku przedłożenia przez ustanowionego pełnomocnika (matkę) zaświadczenia lekarskiego od psychiatrów (prawdopodobnie wymienionych z nazwiska, aczkolwiek treść w tej części jest mało zrozumiała), jak również przedstawienia wyniku badań psychologicznych odnośnie ilorazu inteligencji. W ocenie Sądu treść tego pełnomocnictwa nie pozwala na jednoznaczną ocenę skuteczności umocowania. Nie jest rzeczą sądu ocena stanu zdrowia ani skarżącego jako mocodawcy, ani ustanowionego warunkowo pełnomocnika. Niemniej jeśli dopuścić matkę skarżącego do działania w charakterze pełnomocnika to wszystkie warunki skuteczności takiego umocowania muszą zostać spełnione. Nie jest tym samym wystarczające ograniczenie się do przedstawienia wyników badań psychologicznych i poprzestanie na oświadczeniu co do stanu poczytalności. Wskazano, że złożenie prawidłowego i niebudzącego wątpliwości pełnomocnictwa procesowego przy pierwszej czynności procesowej, którą w niniejszej sprawie jest skarga, stanowi wymóg formalny, którego niespełnienie uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu. Odnosząc się do treści pisma skarżącej z dnia 4 listopada 2016 r. Sąd wyjaśnił, że przedmiotowe pełnomocnictwo (w jego kompletnej treści) w ogóle nie było przedmiotem badania przed WSA w Gdańsku ani Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K. W., reprezentowany przez matkę T. W., zarzucając naruszenie: 1) art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 40 P.p.s.a. i art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego, polegające na nieprawidłowym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że treść udzielonego T. W. przez syna K. W. pełnomocnictwa procesowego z dnia 30.12.2014 r. nie pozwala na jednoznaczną ocenę skuteczności umocowania, a w konsekwencji, iż zachodzą podstawy do odrzucenia skargi na posiedzeniu niejawnym z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie jej braków formalnych w sytuacji, gdy ze względu na okoliczności, w których pełnomocnictwo to zostało udzielone, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje należałoby przyjąć skuteczność zawartego w nim umocowania, 2) art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, a także art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) i art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) w zw. z art. 91 ust. 1 Konstytucji RP, polegające na nadmiernym rygoryzmie prawnym przy interpretacji powyższego pełnomocnictwa procesowego co spowodowało, że K. W. jako strona postępowania, został pozbawiony możliwości kontroli zgodności z prawem postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia[...] czerwca 2016 r., a tym samym zostało ograniczone jego prawo do sądu. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że K. W. jest osobą chorą, o czym świadczy treść udzielonego pełnomocnictwa i oświadczenia syna zawarte w aktach postępowania administracyjnego. Jednakże nie jest on osobą ubezwłasnowolnioną, nawet częściowo. Treść pełnomocnictwa należy natomiast odczytywać w ten sposób, że wolą skarżącego było aby jego matka, jeśli tylko będzie poczytalna, a badania psychologiczne wykażą, że posiada odpowiedni poziom inteligencji, mogła reprezentować go w sprawie. W odpowiedzi na wezwanie T. W. przedstawiła wyniki badań, z których wynika jednoznacznie, że spełniła oczekiwania syna wskazane w pełnomocnictwie. Zauważono nadto, że matka skarżącego nie jest w stanie aktualnie przedłożyć pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez syna o innej treści, bowiem nie ma z nim żadnego kontaktu i nie zna miejsca jego pobytu. Przebywa on prawdopodobnie za granicą - w [...]. Zaś przedłożone pełnomocnictwo było uznawane w toku postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Słupsku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a zatem winna spełniać określone warunki formalne, które w sposób wyczerpujący wymienia przepis art. 46 P.p.s.a. Jednym z tych wymagań jest dołączenie do pisma pełnomocnictwa lub jego wierzytelnego odpisu, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 P.p.s.a.). Nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, które nie zostały usunięte w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., skutkuje odrzuceniem skargi na mocy art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu nie można przyjąć, że złożone przez T. W. do akt sprawy pełnomocnictwo uprawniało ją do działania przed sądem w imieniu K. W., a tym samym pozwalało na nadanie biegu wniesionej skardze. Udzielenie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością prawną o charakterze upoważniającym. Czynność ta upoważnia pełnomocnika (daje mu kompetencję) do dokonywania czynności prawnych w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy (wyrok SN z dnia 8 maja 2001 r., sygn. akt IV CKN 354/00, LEX nr 52538). Zgodnie z art. 35 § 1 P.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Przepis art. 36 P.p.s.a. przewiduje w postępowaniu przed sądami administracyjnymi trzy rodzaje pełnomocnictw: ogólne - do prowadzenia wszelkich spraw toczących się z udziałem mocodawcy przed sądami administracyjnymi, do prowadzenia poszczególnych, konkretnych spraw wymienionych (opisanych) w treści pełnomocnictwa oraz do niektórych czynności w postępowaniu. Dwa pierwsze z wyżej wymienionych pełnomocnictw - ogólne oraz do prowadzenia poszczególnych spraw - obejmują z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym także skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem, udzielenie dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach, cofnięcie skargi w całości lub w części, jeżeli te czynności nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie oraz odbioru kosztów postępowania (art. 39 P.p.s.a.). Przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi nie ograniczają swobody stron do zmiany zakresu tych pełnomocnictw w zakresie przedmiotowym (rozszerzenie lub ograniczenie) lub czasowym. Modyfikacja zakresu uprawnień wymaga jednak wyraźnego zaznaczenia w treści pełnomocnictwa. Zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 36, ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego (art. 40 P.p.s.a.). Autor wniesionego środka zaskarżenia argumentował, że z uwagi na szerszy zakres udzielonego pełnomocnictwa winno się mieć na względzie przesłanki określone w art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego i zawarte w tym pełnomocnictwie oświadczenie woli tłumaczyć w ten sposób, iż wolą K. W. jest aby jego matka T. W., przy wykazaniu, że jest poczytalna i posiada iloraz inteligencji w granicach dopuszczalnej normy, mogła go reprezentować przed sądami i innymi podmiotami określonymi w tym pełnomocnictwie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zasadniczo tę konstatację, jednakże nie można pominąć, że treść przedstawionego przez T. W. pełnomocnictwa upoważniającego ją do działania w imieniu syna zawiera warunek zawieszający, który uzależnia moc wiążącą umocowania od spełnienia określonych czynności tj. przedłożenia przez nią dalszych dokumentów w postaci zaświadczeń od konkretnych osób o stanie poczytalności oraz przeprowadzonych badań psychologicznych w zakresie poziomu ilorazu inteligencji z konkretnej placówki. Mając na względzie, że zależność pomiędzy istnieniem określonego stosunku prawnego a samym umocowaniem może przybrać postać warunku (teza 3 wyroku SN z dnia 8 maja 2001 r., sygn. akt IV CKN 354/00, LEX nr 52538; zob. M. Smyk, Pełnomocnictwo według kodeksu cywilnego, Wyd. Wolters Kluwer S.A. 2010, s. 120), należy wskazać, że matka skarżącego nie wykazała aby spełniła zgodnie z wolą mocodawcy wszystkie warunki skuteczności tego umocowania. Znajdujące się w aktach sprawy wyniki badań psychologicznych T. W. (z innej placówki niż ta określona w pełnomocnictwie) i poprzestanie na oświadczeniu co do stanu poczytalności nie wyczerpują zastrzeżonego warunku. Wobec powyższego nie można było uznać, że matka skarżącego została skutecznie umocowana do działania w imieniu swojego syna. Odmienna ocena treści pełnomocnictwa dokonana przez organ II instancji nie jest wiążąca dla sądu administracyjnego przy ocenie dopuszczalności skargi. Bez wpływu na interpretację treści pełnomocnictwa pozostaje podnoszona w zażaleniu kwestia choroby syna, w sytuacji gdy nie przedstawiono w tym zakresie jakichkolwiek dowodów, a z oświadczenia matki skarżącego wynika, że posiada on pełną zdolność do czynności prawnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew zarzutom stawianym w zażaleniu, nie można uznać aby doszło w niniejszej sprawie do ograniczenia prawa skarżącego do sądu. Jedyne ograniczenie, które warunkowało w niniejszym postępowaniu rozpoznanie wniesionej skargi wynikało z woli skarżącego, który uzależnił skuteczność działania swojej matki od spełnienia warunków określonych przez siebie w pełnomocnictwie. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie podważył prawidłowości zaskarżonego postanowienia, w związku z czym, na podstawie art. 184 w zw. z 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.