II GZ 17/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4496/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. N. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4496/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. N. wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie Sąd I instancji wskazał, że skoro zaskarżoną decyzją utrzymano decyzję organu I instancji ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 75.000 zł, to - z uwagi na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: ppsa) - uzasadnienie rozpoznawanego wniosku powinno precyzyjnie opisywać aktualną sytuację finansową i majątkową skarżącego, tak by Sąd rozpoznający ten wniosek doszedł do przekonania, że zwrot spornej kwoty na rzecz organu przed rozpoznaniem sprawy rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem składając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący nie wykazał konkretnych danych dotyczących jego sytuacji majątkowej i finansowej, tj. informacji o wysokości uzyskiwanych przychodów z gospodarstwa rolnego i wydatkach ponoszonych w związku z prowadzoną działalnością rolniczą oraz wartości posiadanego majątku trwałego i ruchomego. Motywując złożony wniosek ograniczył się w istocie do ogólnych twierdzeń o swojej sytuacji finansowej i trudnościach w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, nie przedkładając na ich potwierdzenie żadnych dokumentów źródłowych. Sąd I instancji podkreślił, że strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Skarżący takich okoliczności nie wykazał. Nie może bowiem stanowić podstawy do wstrzymania zaskarżonej decyzji jedynie fakt, iż na jej podstawie na skarżącym ciąży obowiązek zwrotu części pomocy z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Zażalenie na to postanowienie wniósł D. N., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia D. N. oświadczył, że jego jedyny źródłem dochodów jest gospodarstwo rolne o powierzchni 8,49 ha przeliczeniowych, a działalność w ramach gospodarstwa rolnego prowadzi na podstawie umowy dzierżawy. Zobowiązania w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym wynoszą rocznie ok. 45.726,45 zł (w tym czynsz dzierżawny, podatek rolny, materiał siewny), a spodziewany dochód z upraw wynosi 41.185,34 zł. Jak wskazał autor zażalenia, planowany zysk skarżącego z prowadzonej działalności rolniczej wyniesie 4.541 zł. Stąd natychmiastowe wykonanie w całości decyzji wywoła dla skarżącego – w jego ocenie – skutki trudne do odwrócenia. Wynika to z faktu, że natychmiastowa spłata całej należności będzie oznaczała konieczność sprzedaży bydła sprzętu rolniczego, co uniemożliwi prowadzenie gospodarstwa rolnego. Do zażalenia skarżący załączył m. in. umowę dzierżawy gruntów rolnych, decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego z dnia 1 lutego 2016 r., kalkulacje dla żyta i jęczmienia oraz zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy S. o statystycznym dochodzie z prowadzonego przez D. N. gospodarstwa rolnego (16.780, 59 zł). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 ppsa, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Sąd I instancji po rozpoznaniu wniosku skarżącego doszedł do przekonania, że nie wykazał on zaistnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Kwestionując prawidłowość oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący stanął na stanowisku, że natychmiastowa spłata całej należności będzie oznaczała konieczność sprzedaży bydła i sprzętu rolniczego, co uniemożliwi prowadzenie gospodarstwa rolnego. Na potwierdzenie swoich twierdzeń przedstawił dokumenty wykazujące – w ocenie skarżącego – spełnienie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji z art. 61 § 3 ppsa dotyczącej spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec tak zarysowanego sporu przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Podkreślić także należy, że realizacja zobowiązań poprzez zwrot przyznanych na określonych warunkach środków, ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak takie wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją i samo w sobie nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania decyzji. Trzeba podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wskazanych we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji argumentów skarżącego jest prawidłowa i na etapie postępowania zażaleniowego nie została skutecznie podważona. W szczególności trzeba zwrócić uwagę, że Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków z uwagi na niewykazanie we wniosku, że w powiązaniu z sytuacją majątkową skarżącego, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Konkretyzując, WSA zwrócił uwagę, że D. N. nie wykazał wartości posiadanego majątku trwałego i ruchomego. Ta okoliczność nadal pozostała w istocie nieznana. Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze złożone wraz z zażaleniem dokumenty i okoliczności, na które zostały powołane – a dotyczące jedynie możliwości osiągania dochodu z dzierżawionych gruntów, w dalszym ciągu nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego jest taka, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki, czy znaczną szkodę w jego majątku. Skarżący podnosi, że obowiązek zwrotu środków zmusi go do sprzedaży sprzętu, czy zwierząt. Dysponując danymi przedstawionym w aktach sprawy, Sąd nie jest w stanie stwierdzić, czy taka konieczność w ogóle wystąpi, a jeśli wystąpi, to będzie stanowić znaczną szkodę, lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Podsumowując, analiza omawianych dokumentów na obecnym etapie postępowania nie daje zdaniem sądu kasacyjnego podstaw do zmiany rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 ppsa). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 i § 4 ppsa oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.