I SA/Wa 1576/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania D.T., decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...]odmawiającą przyznania D. T. świadczenia wychowawczego na dziecko – K. T. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu [...] maja 2016 r. D. T. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko – K. T. Decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ l instancji stwierdził, że wnioskodawca w składzie rodziny uwzględnił [...] członków rodziny D. T.- wnioskodawca, konkubina A. C. (matka K. T.), syn K. T. oraz syn K. T. W toku postepowania organ ustalił, że syn K. T., pochodzący ze związku pozamałżeńskiego, nie zamieszkuje wspólnie z wnioskodawcą, lecz z matką M. S. Jak wynika z ugody sądowej zawartej przez Sądem Rejonowym [...] w [...] w dniu [...] sierpnia 2010 r., strony ustaliły alimenty na rzecz dziecka K. w wysokości [...] zł miesięcznie. Dodatkowo wnioskodawca złożył do akt oświadczenie matki K.T. M. S. , z którego wynika, że syn K. zamieszkuje z matką, ale w jego wychowaniu uczestniczy ojciec D. T. Jak wskazał organ l instancji, zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w składzie rodziny nie powinien znaleźć się syn wnioskodawcy – K. T., gdyż nie zamieszkuje wraz z ojcem, lecz z matką M.S.. Dodatkowo organ wskazał, że D. T. może złożyć wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko zamieszkujące z nim, czyli K. T. Od decyzji powyższej odwołał się D. T. W odwołaniu skarżący podniósł, że syn K. T. zamieszkuje z nim nieregularnie, ale pozwala to uznać, że spełniony został warunek wspólnego zamieszkiwania oraz pozostawania na utrzymaniu rodziców. Ponadto odwołujący podniósł, że płaci regularnie alimenty na rzecz syna K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania D. T., decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] odmawiającą przyznania D. T. świadczenia wychowawczego na dziecko – K. T. W uzasadnieniu organ wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania świadczenia określa ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195) – zwana dalej "ustawą". Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Ust. 2 przewiduje, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Jednocześnie, zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy do składu rodziny zalicza się następujące osoby: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162). W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Z treści wyżej wskazanego przepisu prawa wynika, że do składu rodziny włączyć można zamieszkujące wspólnie, pozostające na utrzymaniu dzieci. Natomiast w sytuacji gdy rodzice dziecka żyją w rozłączeniu, do członków rodzin obydwojga rodziców można wliczyć tylko takie dziecko, które zgodnie z orzeczeniem sądu znajduje się pod opieką naprzemienną. Kolegium podkreśliło, że kwestia sprawowania przez obojga rodziców, w tym odwołującego, pełnej władzy rodzicielskiej nad dzieckiem K. T., jak również ustalenie pomiędzy rodzicami kontaktów z dzieckiem oraz płacenie regularnie alimentów przez ojca nie upoważnia wnioskodawcy do włączenia w skład rodziny małoletnich dzieci, w stosunku do których przysługuje władza rodzicielska i rodzice ustalili polubownie obowiązek alimentacyjny. Ustawodawca jasno sformułował przepis prawa, w którym wskazał, że jedyną sytuacją, w której możliwe jest wpisanie dziecka w skład rodziny obojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w rozłączeniu jest sytuacja, gdzie wyrokiem sądowym orzeczono o opiece naprzemiennej. W niniejszym postępowaniu taka sytuacja nie ma miejsca. Odnosząc się do zarzutów odwołania należy wskazać, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, zgodnie z art. 6 Kpa i zasadą praworządności w nim wyrażonej i nie posiadają kompetencji do dokonywania oceny tych przepisów pod kątem szeroko rozumianej sprawiedliwości społecznej. D. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...]. W uzasadnieniu podniósł, że jego celem nie jest uzyskanie świadczenia wychowawczego na syna K., a jedynie na syna K.. Skarżący uważa, że niesprawiedliwym jest niezaliczenie syna K., którego jest pełnoprawnym opiekunem, którego także utrzymuje. Skarżący podał, że ze względu na dorastanie jego starszy syn coraz częściej mieszka z nim, a nie ze swoją matką, byłą konkubiną skarżącego. Tym sposobem K., drugi syn, byłby drugim dzieckiem, za które skarżący mógłby (bez względu na dochód) otrzymać świadczenie wychowawcze. Zdaniem skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powtórzyło argumentację organu I instancji, czym naruszyło konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa, a także Kodeks rodzinny i opiekuńczy, który nie przewidział, aby osoba, która posiada pełnię władzy rodzicielskiej, była uznana za rodzica niekompletnego. Kolegium nie odniosło się do zarzutów skarżącego, zatem nie mam podstaw, aby pogodzić się z jego decyzją. Nie wzięło również pod uwagę warunków (formalnych) jakie trzeba spełniać, aby sprawować opiekę naprzemienną. Poza tym skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 7, art. 10 § 1, art. 77 i art. 107 Kpa, ponieważ naruszyło prawo skarżącego do udziału w postępowaniu administracyjnym. Nie zostały wzięte pod uwagę nietypowe okoliczności związane ze statusem pierwszego syna skarżącego, który nie jest dzieckiem ślubnym, a rodzice nie ograniczali sobie prawa do opieki nad dzieckiem. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wzięło pod uwagę okoliczności dotyczącej samej opieki naprzemiennej. Osoby tak wychowujące dziecko muszą mieszkać w jednej miejscowości. Skarżący posiada mieszkanie w [...], była konkubina w [...]. To uniemożliwia sądowi, nawet jeżeliby oboje rodzice tego chcieli, zmiany systemu opieki nad synem K. na naprzemienny. Skarżący nie rozumie dlaczego przy tak błędnym zapisie ustawowym, dotyczącym świadczenia wychowawczego ma być poszkodowany. Pyta, czy powinien opiekować synem K., bo Państwo polskie nie liczy go jako jego dziecka? Skarżący zauważył, że K. jest jego wspólnym dzieckiem z byłą konkubiną M. S.- K. urodził się [...] listopada 2002 r. Ma zatem prawie [...] lat. Bardzo potrzebuje w tym wieku ojca. Zresztą potrzebował go również wcześniej, a kwestia opieki nad nim została uregulowana wyłącznie na podstawie uzgodnień z byłą konkubiną. Syn K. spędza w skarżącego weekendy, wakacje, wyjeżdża na wczasy razem z obecną konkubiną, A. C. Potwierdza to oświadczenie byłej konkubiny, matki nastoletniego K. Przy rozstaniu z M. S. rodzice doszli do porozumienia w sprawie alimentów (na co powołuje się organ). Dotyczyło to tylko alimentów, a nie opieki, czy praw rodzicielskich. Jednocześnie skarżący zobowiązał się do wychowywania syna. Chłopak zawsze powinien mieć ojca. Skarżący wskazał, że złożył wniosek o przyznanie świadczenia w wysokości 500 zł na K., ponieważ jest on jego drugim dzieckiem. Skarżący nie chcę otrzymać pieniędzy za wychowanie K., bo uważa, że to jest jego pierwsze dziecko, a jako, że nie spędza u niego całego roku i jego sytuacja nie spełnia przepisu art. 4 ust. 2 ustawy, stąd nie może liczyć go za członka rodziny, dlatego też nie spełnia progu 800 zł. na osobę w rodzinie. D.T. chce, aby jego drugiemu synowi K. żyło się lepiej, mimo, że pomaga nadal nastolatkowi z coraz większymi potrzebami życiowymi (i to nie tylko w formie [...] zł alimentów). Skarżący zauważył, że art. 5 ustawy nie mówi nic na temat kwestii zaliczenia takiej sytuacji do zakazanej. Cała decyzja, którą dostał dotyczyła kryterium dochodowego, jednakże te rozważania byłyby dobre jakby chciał koniecznie otrzymać świadczenie za syna K., który jest pierwszym synem. Skarżący chce otrzymać wyłącznie świadczenie na K. Uważa, że ustawa była dla rodziców kilkoro dzieci i że jego sprawa nie została rozpatrzona w sposób pogłębiający zaufanie obywatela do Państwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie, wskazując, że skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności, które mogłyby przesądzić o zmianie stanowiska organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Poza sporem w niniejszej sprawie jest to, że D. T. domagał się przyznania świadczenia wychowawczego na drugie dziecko, wskazując we wniosku swojego młodszego syna K. T. Nie budzi wątpliwości Sądu to, że rodzice K. T. nie legitymują się prawomocnym orzeczeniem sądu ustalającym, że K. T. jest pod opieką naprzemienną D. T. i M. S. Nie budzi wątpliwości Sądu to, że K. T. zamieszkuje w rozumieniu art. 26 § 2 Kpa, z matką M. S., co wynika z ugody w sprawie alimentów i notatki służbowej pracownika socjalnego z dnia [...] lipca 2016 r., co nie zmienia tego, że czasami przebywa u ojca. Uszło uwadze skarżącego, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje m.in. rodzicom, ale nie na każde dziecko, lecz na "dziecko w rodzinie". Pomijając uregulowane w ustawie zagadnienie pozostawania dziecka pod opieką naprzemienną ustawodawca odwołał się do tradycyjnego modelu rodziny, w którym rodzice wraz z dziećmi zamieszkują razem, a dzieci pozostają na utrzymaniu rodziców. Wynika to z przepisu art. 2 pkt 16 ustawy, definiującego pojęcie rodziny na użytek tej ustawy. Skoro filarem ustawy jest rodzina stworzona z rodziców wspólnie zamieszkujących i pozostających na ich utrzymaniu dzieci, to liczbę dzieci należy ustalać biorąc pod uwagę nie wszystkie dzieci wnioskodawcy, ale te dzieci które tworzą wraz z wnioskodawcą rodzinę (art. 2 pkt 14 ustawy). Z akt sprawy wynika, że D. T. ma dwóch synów K.T. i K. T., a ten ostatni faktycznie jest jego drugim dzieckiem, to jednak D. T. tworzy rodzinę jedynie z konkubiną A. C. i K. T. Wobec tego na gruncie przepisów ustawy K. T. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie, w której rodzicami są A. C. i D. T. Skoro zatem skarżący ubiegał się o przyznanie świadczenia wychowawczego na K. T. jako drugie dziecko, a nie pierwsze, w przypadku którego obowiązuje tzw. kryterium dochodowe z art. 5 ust. 3 ustawy, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo uznało, że wniosek skarżącego nie może być uwzględniony, ponieważ K. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie skarżącego. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że przesłanki uzyskania świadczenia wychowawczego nie zależą od tego, który z rodziców żyjących w rozłączeniu sprawuje nad dzieckiem władzę rodzicielską i jak zostały ustalone kontakty z dzieckiem, ani od tego jak jest realizowany obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci. Ustawa jest osobnym aktem prawnym w stosunku do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W żaden sposób zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie narusza konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, wynikającej z art. 32 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., ponieważ wszyscy rodzice wnioskujący o przyznanie świadczenia wychowawczego, znajdujący się w takiej samej sytuacji, co skarżący są traktowani tak samo przez ustawodawcę. Sąd zwraca uwagę, że ustawa, jeżeli chodzi o wnioskodawców rodziców, przewiduje pomoc finansową państwa ze środków publicznych dla określonej kategorii osób uprawnionych, wyłączając z tego grona rodziców i dzieci nie tworzących rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy. Sąd nie podziela stanowiska D. T., że w niniejszej sprawie SKO w [...] naruszyło przepisy art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 Kpa poprzez to, że nie wzięło pod uwagę – zdaniem skarżącego "nietypowych" okoliczności sprawy i braku możliwości uzyskania orzeczenia sądu o ustaleniu opieki naprzemiennej. Organ odwoławczy przeanalizował sytuację osobistą i rodzinną skarżącego i wyciągnął prawidłowe wnioski z przepisów ustawy, a także zasadnie wskazał, że w niniejszej sprawie K. T. nie jest, na mocy orzeczenia sądu, objęty opieką naprzemienną i wobec tego nie może być traktowany jako członek obecnej rodziny skarżącego, którą ten tworzy wraz z konkubiną A. C. i synem K. T. Rację ma D. T., że Kolegium przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie poinformowało skarżącego o możliwości wypowiedzenia się i zgłoszenia żądań, przez co naruszyło przepis art. 10 § 1 Kpa, jednakże naruszenie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie jest sporny, a organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję właściwie zastosował przepisy prawa materialnego, mające znaczenie dla sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.