I SA/Gl 694/16
WyrokWSA w Gliwicach2016-11-22
Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Paweł Kornacki, Beata Machcińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pobranie gotówki z automatów do gier przez poborcę skarbowego, po tym jak przedstawiciel spółki otworzył te automaty na wezwanie, stanowi dobrowolną zapłatę należności pieniężnej w rozumieniu art. 68 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym czy nie wymaga sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości zgodnie z art. 67 § 1 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pobranie gotówki z automatów do gier przez poborcę skarbowego, po tym jak przedstawiciel spółki otworzył te automaty na wezwanie, stanowi dobrowolną zapłatę należności pieniężnej w rozumieniu art. 68 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z tym nie stosuje się przepisów dotyczących sporządzania protokołu zajęcia i odbioru ruchomości (art. 67 § 1 u.p.e.a.), a jedynie wystawienie pokwitowania przez poborcę. Sąd podkreślił, że czynność ta nie była dokonana pod przymusem, a spółka, jako dzierżawca automatów, mogła dysponować znajdującymi się w nich pieniędzmi.Stan faktyczny
Spółka wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej, które oddalało skargę na czynności egzekucyjne polegające na pobraniu gotówki z automatów do gier. Spółka zarzuciła, że egzekucja była niedopuszczalna z uwagi na nieobowiązujące przepisy, że automaty nie były jej własnością, a pobranie gotówki nastąpiło pod przymusem i bez sporządzenia wymaganego protokołu. Organy uznały, że czynność była prawidłowa, a skarga na czynności egzekucyjne nie służy do badania zasadności tytułu wykonawczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Paweł Kornacki (spr.), Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
1. Pełnomocnik A. spółki z o.o. w B. B. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., utrzymujące w mocy w postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne, tj. na egzekucję z pieniędzy.
2. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na gruncie następującego stanu sprawy.
2.1. Dyrektor Izby Celnej w K. prowadził egzekucję administracyjną wobec zobowiązanej spółki. W dniu 7 stycznia 2016 r. organ egzekucyjny w lokalu w G., [...], dokonał pobrania od zobowiązanej spółki gotówki w kwocie [...] zł. Kwotę tę zaliczono na należności wynikające z tytułu wykonawczego z dnia [...] r.
Ze sporządzonego przez poborcę skarbowego protokołu z czynności wynika, że do lokalu zajmowanego przez spółkę, w którym znajdowały się wydzierżawione przez spółkę automaty do gier, przybył poborca skarbowy. Znajdował się tam przedstawiciel spółki, który posiadał klucze do automatów. Po otwarciu automatów, wyjęto z nich łącznie [...] zł.
2.2. Pełnomocnik spółki wniósł skargę na powyższe czynności egzekucyjne, polegające na otwarciu urządzeń do gier na automatach. Stwierdził, że egzekucja prowadzona przez Dyrektora Izby Celnej w K. jest niedopuszczalna z uwagi na to, że tytuły wykonawcze obejmują należności, które powstały na podstawie nieobowiązujących przepisów. Wskazał również, że organy celne z jednej strony uznają urządzanie gier za przestępstwo, a z drugiej egzekwują kwoty z tych urządzeń uznając ją za legalną działalność. Podniósł także uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego, którego zastosowanie uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej przez spółkę. Wskazał, że automaty do gier nie stanowią jedynego majątku spółki, z którego organ egzekucyjny mógłby prowadzić egzekucję.
2.3. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w K. oddalił skargę. W uzasadnieniu powołał się na art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej: u.p.e.a.), podkreślając niekonkurencyjność środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie egzekucyjnej i związaną z tym niemożność badania na jego podstawie zasadności i prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego. Wskazał, że egzekucja z pieniędzy należy do najmniej uciążliwych. Następnie odwołał się do realiów sprawy i wskazał na art. 68 u.p.e.a. podnosząc, że poborca skarbowy po pobraniu pieniędzy wystawił stosowne pokwitowanie. Co prawda spisał protokół, który w tym przypadku nie był wymagany, ale nie skutkuje to wadliwością czynności egzekucyjnych.
2.4. W zażaleniu pełnomocnik spółki zarzucił:
- naruszenie art. 97 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 55 Kodeksu cywilnego poprzez skierowanie egzekucji na przedmioty nie będące własnością zobowiązanego;
- naruszenie art. 45 § 1 u.p.e.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę słusznego stanowiska strony i przedstawionych przez nią dowodów, faktów i okoliczności wpływających na zasadność prowadzenia egzekucji;
- naruszenie art. 45 Konstytucji (powinno być art. 46 Konstytucji) w związku z art. 89 § 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez dokonanie egzekucji z wartości pieniężnej, która stanowiąc dochód z czynności uznanej za nielegalną, w przypadku istnienia podstawy prawnej, powinna ulec przepadkowi;
- naruszenie zasady niemożności czerpania korzyści przez państwo z popełnionego czynu niedozwolonego, bezprawnego lub nielegalnego, uznanego za taki przez organy państwowe, jako że organ nie może dokonywać egzekucji należności poprzez faktyczne ściągnięcie korzyści z czynu uznanego przez organ za bezprawny;
- naruszenie przepisów art. 68 § 1 i 3 w związku z art. 47 § 2 w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie przymusu w celu dokonania egzekucji, przy braku podstaw faktycznych i formalnoprawnych do zastosowania takiego przymusu oraz brak spełnienia przesłanki bezpośredniości podczas przeprowadzania czynności egzekucyjnych.
2.5. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K.
W uzasadnieniu organ przypomniał zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał na art. 68 u.p.e.a. podnosząc, że poborca skarbowy po pobraniu pieniędzy wystawił stosowne pokwitowanie. Co prawda spisał protokół, ale nie skutkuje to wadliwością czynności egzekucyjnych.
Zdaniem organu istniała możliwość odebrania pieniędzy znajdujących się w automatach posiadanych przez spółkę, ponieważ spółka, jako dzierżawca automatów mogła dysponować pieniędzmi, stąd znajdująca się tam gotówka należała do spółki.
W odniesieniu do zasadności prowadzenia egzekucji organ ponownie zauważył, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie do zaskarżenia czynności o charakterze faktycznym i nie konkuruje z innymi środkami zaskarżenia takimi jak zarzuty, czy wniosek o umorzenie postępowania.
Organ podkreślił, że badając zasadność skargi na czynność egzekucyjną nie ma możliwości odniesienia się do podstawy prawnej wystawienia tytułów wykonawczych, jak również nie ma możliwości w tych ramach do oceny czy dany składnik majątku zobowiązanego został nabyty z legalnych źródeł, jako że ta kwestia nie została ujęta w art. 8 i 8a u.p.e.a., tj. wśród przypadków wyłączenia określonych przedmiotów z egzekucji.
Wreszcie wskazał, że w toku podjętych czynności poborca skarbowy dokonał pobrania gotówki, po tym jak przedstawiciel spółki na wezwanie poborcy otworzył automaty go gry, w których znajdowała się pobrana gotówka. Zdaniem organu sporządzenie zarządzenia przewidzianego przez art. 47 u.p.e.a. byłoby konieczne tylko w razie przymusowego otwarcia urządzeń, np. przez wezwanego przez organ ślusarza.
3.1. W skardze do Sądu na postawienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., pełnomocnik spółki zarzucił:
- naruszenie art. 68 § 1 u.p.e.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że w sprawie doszło do dobrowolnej zapłaty dochodzonej należności w wyniku czego organ egzekucyjny wydał stronie pokwitowanie odbioru pieniędzy;
- naruszenie art. 67 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie przejawiające się w niewydaniu zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego i nie sporządzenie protokołu z czynności egzekucyjnej według wzoru ustalonego w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw finansów publicznych;
- naruszenie przepisu art. 97 § 2 u.p.e.a. poprzez skierowanie egzekucji na przedmioty nie będące własnością zobowiązanego, co stanowi rzeczywistą przeszkodę do prowadzenia egzekucji;
- naruszenie art. 47 § 2 w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie przymusu w celu dokonania egzekucji, przy braku podstaw faktycznych do zastosowania takiego przymusu, w szczególności braku wyczerpania innych możliwości realizacji celu egzekucji;
- naruszenie art. 45 § 1 u.p.e.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę słusznego stanowiska skarżącej i przedstawianych przez nią dowodów, faktów i okoliczności wpływających na zasadność prowadzenia egzekucji w wyniku czego organ był zobowiązany do odstąpienia od dalszych czynności egzekucyjnych.
W uzasadnieniu podniósł, że przekazanie poborcy środków pieniężnych nie było dobrowolne, ponieważ czynność otwarcia urządzeń do gry nastąpiła na wyraźne polecenie poborcy skarbowego. Wezwanie poborcy dotyczyło bezpośrednio otwarcia automatów, a nie zaś zapłacenia dochodzonej należności pieniężnej.
Organ miał zatem obowiązek zastosować art. 67 u.p.e.a. ponieważ zastosował jeden ze środków egzekucyjnych. Podstawę ich zastosowania stanowi zaś zawiadomienie albo protokół sporządzony według stosownego formularza. Przy tym, warunkiem skuteczności zastosowania środków egzekucyjnych jest ich odzwierciedlenie w formie protokołu. W tej sprawie protokołu spełniającego powyższe wymogi nie sporządzono – protokół nie został sporządzony na formularzu, którego wzór określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
W konsekwencji naruszono także art. 47 u.p.e.a. poprzez niedoręczenie zarządzenia otwarcia urządzeń. Działania poborcy skarbowego, który nakazuje otworzyć automat do gry nie można, zdaniem autora skargi, inaczej potraktować niż przeszukanie pomieszczenia i automatu do gry. Do otrzymania pieniędzy konieczna była czynność w postaci władczego nakazania otwarcia urządzenia do gry. Dlatego odebranie pieniędzy nie można traktować jako dobrowolnej zapłaty.
Ponadto w skardze podniesiono, że automaty do gier nie były własnością zobowiązanej spółki. Spółka była tylko ich dzierżawcą. Stąd znajdujące się w automatach pieniądze nie stanowiły własności spółki.
Wreszcie pełnomocnik spółki podniósł, że organ powinien odstąpić od prowadzenia egzekucji w każdej sytuacji, w której poweźmie wiadomość uzasadniającą takie działanie. Nie ma w tej mierze ograniczeń czasowych, ani formalnych. Art. 45 u.p.e.a. może być stosowny na etapie postępowania ze skargi na czynność egzekucyjną.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. Skarga nie jest zasadna, a zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) podlega oddaleniu.
5. Stosownie do art. 68 u.p.e.a. jeżeli zobowiązany na wezwanie poborcy skarbowego płaci dochodzoną należność pieniężną, poborca wystawia pokwitowanie odbioru pieniędzy. Pokwitowanie to wywiera ten sam skutek prawny, co pokwitowanie wierzyciela. Za pokwitowaną należność pieniężną organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność wobec wierzyciela (§ 1).
Zgodnie z § 2 tego przepisu, do czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1, nie stosuje się przepisów art. 53 – a więc nie sporządza się protokołu z czynności egzekucyjnej.
W przypadku odebrania pieniędzy w wyniku przeszukania pomieszczeń i schowków, środków transportu oraz odzieży, teczek, waliz i podobnych przedmiotów stosuje się odpowiednio przepis § 1 (§ 3).
Akta sprawy wskazują, że przedstawiciel spółki otworzył urządzenia do gier na wezwanie poborcy, ale było to immanentnie związane z wezwaniem do zapłacenia dochodzonej należności pieniężnej – o czym stanowi art. 68 § 1 u.p.e.a. Nie ma żadnego powodu do przyjęcia, że zachowanie przedstawiciela spółki odbywało się pod przymusem, że przedstawiciel spółki wyrażał sprzeciw pobraniu pieniędzy znajdujących się w automatach. Jest odwrotnie, gdyby nie miał woli otwierania automatów to odmówiłby dokonania tej czynności, a w gestii poborcy byłoby przymusowe otwarcie urządzeń, stanowiące już realizację przeszukania. Wbrew bowiem twierdzeniom autora skargi ani pomieszczenie ani automaty do gry nie zostały przeszukane a przedstawiciel spółki dysponując kluczami sam otworzył automaty do gry, a więc dobrowolnie wydał rzeczy w postaci znajdujących się w tych urządzeniach pieniędzy. Posiłkowo w tym zakresie można się także odwołać do regulacji Kodeksu postępowania karnego, który określa, że każde przeszukanie poprzedzone jest wezwaniem do dobrowolnego wydania rzeczy (art. 224 § 1). Jeżeli zaś rzecz na wezwanie organu zostanie wydana to przeszukanie nie następuje, jest ono bezprzedmiotowe (por. P. Hofmański (red.), E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego, Tom I. Komentarz, Warszawa 2004, s. 936-937; R. A. Stefański w pracy zbiorowej pod red. Z. Gostyńskiego, Kodeks postępowania karnego, Komentarz, Tom I, ABC 1998, s. 581).
Niezasadne jest stanowisko strony skarżącej, które w istocie sprowadza się do tego, że zobowiązany może na wezwanie poborcy płacić dochodzoną należność pieniężną jedynie środkami pieniężnymi znajdującymi się poza miejscami, dla których przepisy ustawy egzekucyjnej przewidują możliwość przeszukania. Wydaje się, że spółka analizowaną regulację rozumie w ten sposób, że ma ona zastosowanie tylko w razie przekazania pieniędzy, które zobowiązany (jego przedstawiciel) ma przygotowane w ręku do wydania poborcy, ponieważ każde otworzenie szuflady, teczki, etc. stanowiłoby już przeszukanie. Taka interpretacja skutkowałaby naruszeniem praw zobowiązanego. Przyjęcie, że zobowiązany (jego przedstawiciel) nie może płacić gotówką, która w chwili wezwania do jej wydania znajduje się w pomieszczeniach i schowkach, środkach transportu oraz odzieży, teczkach, walizach i podobnych przedmiotach nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Wskazać należy, że art. 68 u.p.e.a. nie wprowadza takich ograniczeń. Ponadto art. 68 § 3 ustawy egzekucyjnej odmiennie kształtuje sytuację w odniesieniu do środków pieniężnych, uzyskanych przez egzekutora na skutek przeszukania - które w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.
Przywołany przez skarżącą wyrok NSA z dnia 21 września 2010 r., I FSK 1472/09, odnosi się do kwestii przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z pieniędzy, a więc nie stanowiącej przedmiotu sporu w przedmiotowej sprawie, a ponadto na żadnym etapie organy nie kwestionowały faktu, iż przez środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych w ujęciu art. 1a pkt 12 u.p.e.a., rozumie się egzekucję m. in. z pieniędzy. Ponadto NSA w tym wyroku wskazał na fakt zapłaty przez zobowiązanego na wezwanie poborcy skarbowego dochodzonej należności pieniężnej, która powoduje, w myśl art. 68 § 1 u.p.e.a., konieczność wystawienia pokwitowania odbioru pieniędzy. Sąd pominął natomiast konieczność ustalenia miejsca, gdzie w chwili wezwania zobowiązany fizycznie przechowuje pieniądze (ubiór, walizy, schowki itp.), z czego pośrednio także wynika prawidłowość zaskarżonego postanowienia.
Dlatego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 68 § 1 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie.
6. Zgodnie z kolei z art. 67 § 1 u.p.e.a. z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach.
Przechodząc do oceny zarzutu skargi opartego na tej regulacji (poprzez jej niezastosowanie) Sąd wskazuje, że art. 67 § 1 u.p.e.a. już na początku zawiera zastrzeżenie odnoszące się do art. 68 § 1 u.p.e.a. Ten ostatni przepis dotyczy zapłaty (na wezwanie poborcy) należności pieniężnej, w której to sytuacji czynności obowiązki poborcy sprowadzają się tylko do wystawienia pokwitowania (por. D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Wrocław 2011, s. 744), o czym była już mowa powyżej. Skoro w poprzednim punkcie wykazano, że na gruncie tej sprawy ma zastosowanie art. 68 § 1 u.p.e.a. to oznacza, że nie ma zastosowania art. 67 § 1 u.p.e.a.
Sąd zauważa, że co prawda, jak wynika z akt sprawy, w dniu zastosowania środka egzekucyjnego, tj. egzekucji z pieniędzy, został sporządzony protokół z czynności egzekucyjnej, spełniający wszystkie wymogi przewidziane przepisem art. 53 § 1 u.p.e.a., który został przekazany przedstawicielowi spółki. Jednakże to nie skutkuje wadliwością egzekucji z pieniędzy. Organ egzekucyjny poza pobraniem gotówki żadnych innych czynności egzekucyjnych nie podjął, ale w treści protokołu przedstawiciel spółki wskazał, że uwagi zostaną przesłane na adres Izby Celnej w K. i załączył kopię umowy dzierżawy urządzeń. Sąd podziela argument organu, że sporządzenie protokołu uzasadniał fakt, że informacje udzielone przez przedstawiciela zobowiązanej spółki nie mogły zostać umieszczone na prawidłowo sporządzonym kwitariuszu.
7. Zgodnie z art. 97 u.p.e.a. do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie (§ 1). Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (§ 2).
Odnosząc się do zarzutu skierowania egzekucji do przedmiotów nie będących własnością zobowiązanego, Sąd stwierdza, że w realiach sprawy organ egzekucyjny miał możliwość odebrania pieniędzy, znajdujących się w automatach dzierżawionych przez spółkę. Jest bowiem oczywiste, że spółka – jako dzierżawca automatów, znajdującymi się w nich kwotami mogła dysponować. W innym przypadku trudno sobie wyobrazić w ogóle obsługę automatów. To przecież pracownik zobowiązanej spółki posiadał klucz do urządzenia i decydował kiedy ewentualne kwoty będą pobierane.
Koresponduje z tym zasada, że dzierżawa (art. 693 Kodeksu cywilnego) jest stosunkiem zobowiązaniowym, mocą którego jedna jej strona (wydzierżawiający) udostępnia odpłatnie korzystanie z rzeczy drugiej stronie (dzierżawcy – tu: spółce), przy czym aby umowa nabrała cech dzierżawy, osoba korzystająca z cudzej rzeczy – dzierżawca, uprawniona musi być także do pobierania z niej pożytków (zob. Z. Radwański (w:) System prawa cywilnego, t. III, cz. 2, s. 351–352; W. Czachórski, Zobowiązania, 2007, s. 494; wyrok SA w Katowicach z dnia 17 stycznia 2007 r., I ACa 1440/06, Lex nr 307287; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2002 r., III SA 1057/01, Lex nr 82368). Prawo do pobierania pożytków przez dzierżawcę, ma więc fundamentalne znaczenie dla umowy dzierżawy. Mając przy tym na uwadze art. 53 § 2 Kodeksu cywilnego zgodnie z którym pożytkami cywilnymi rzeczy są dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego oraz art. 55 § 1 Kodeksu cywilnego według którego uprawnionemu do pobierania pożytków przypadają pożytki cywilne - w stosunku do czasu trwania tego uprawnienia, należy stwierdzić, że w odniesieniu do umowy dzierżawy uprawnionym do poboru pożytków jest dzierżawca (por. W. J. Katner, praca zbiorowa: red. P. Księżak, M. Pyziak-Szafnicka, Komentarz do art. 53 Kodeksu cywilnego, teza 12, LEX 2014).
Stąd też nie budzi wątpliwości, że pobranie gotówki znajdującej się w przedmiotowych automatach nastąpiło wobec przedmiotów przypadających zobowiązanej spółce.
Tylko na marginesie Sąd podnosi, że nawet gdyby przyjąć (hipotetycznie), że gotówka znajdująca się w automacie przypada właścicielowi a nie do dzierżawcy, to w takim wypadku właścicielowi automatów przysługiwało prawo do wnoszenia w trybie art. 38 u.p.e.a. żądania wyłączenia jej spod zajęcia.
8. Zgodnie z art. 47 u.p.e.a. jeżeli cel egzekucji prowadzonej w sprawie należności pieniężnej lub wydania rzeczy tego wymaga, organ egzekucyjny zarządzi otwarcie środków transportu zobowiązanego, lokali i innych pomieszczeń zajmowanych przez zobowiązanego oraz schowków w tych środkach, lokalach i pomieszczeniach (§ 1). Przeszukania rzeczy, środków transportu, lokali i innych pomieszczeń oraz schowków dokonuje komisja powołana przez organ egzekucyjny. Z dokonanych czynności spisuje się protokół. Zakończeniem czynności jest zabezpieczenie przeszukiwanego środka transportu, pomieszczenia lub lokalu. Protokół z dokonanych czynności przekazuje się niezwłocznie zobowiązanemu (§ 2). Zarządzenie, o którym mowa w § 1, doręcza się zobowiązanemu (§ 3).
Poza tym art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia tych przepisów poprzez zastosowanie przymusu w celu dokonania egzekucji, przy braku podstaw faktycznych i formalnoprawnych do zastosowania takiego przymusu oraz spełnienia przesłanki bezpośredniości podczas przeprowadzania czynności egzekucyjnych, Sąd wskazuje, że w sprawie prowadzone były czynności egzekucyjne w toku których, poborca skarbowy dokonał pobrania gotówki. Jak wynika z akt sprawy, o czym była już mowa (pkt 5 uzasadnienia) przedstawiciel spółki na wezwanie poborcy zmierzające do zapłacenia dochodzonej należności, otworzył automaty do gry, w których znajdowała się pobrana kwota. Sąd podziela stanowisko organów, że działanie poborcy skarbowego było prawidłowe i adekwatne do sytuacji. Sporządzenie zarządzenia, o którym mowa art. 47 u.p.e.a., konieczne byłoby w przypadku przymusowego otwarcia urządzeń, a więc na przykład przez ślusarza wezwanego przez organ egzekucyjny, co przecież nie miało miejsca. Akta sprawy nie wskazują, że przedstawiciel spółki nie zgodził się na otwarcie automatów, że wezwano ślusarza, lub w inny siłowy sposób próbowano przeforsować dostęp do gotówki znajdującej się w automatach, etc.
9. Wreszcie zgodnie z art. 45 u.p.e.a. organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych (§ 1). Organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od egzekucji ze składnika majątkowego zobowiązanego, jeżeli okazał on dowody stwierdzające częściowe wykonanie obowiązku lub umorzenie należności pieniężnej, a wartość zajętego składnika majątkowego znacznie przekracza kwotę ostatecznie dochodzonej należności i zobowiązany posiada inne składniki majątkowe, z których egzekucja może być prowadzona (§ 2). Organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych i na jego żądanie wydaje postanowienie w sprawie odstąpienia od czynności egzekucyjnych. Na postanowienie to przysługuje zażalenie wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (§ 3).
W odniesieniu do naruszenia tego przepisu poprzez nie wzięcie pod uwagę słusznego stanowiska skarżącej i przedstawianych przez nią dowodów, faktów i okoliczności wpływających na zasadność prowadzenia egzekucji w wyniku czego organ był zobowiązany do odstąpienia od dalszych czynności egzekucyjnych, Sąd stwierdza, że w realiach niniejszej sprawy nie wystąpiła żadna z okoliczności wskazanych w art. 45 § 1 u.p.e.a., w szczególności spółka nie przedstawiła dowodów na ich istnienie. Zatem i ten zarzut jest bezzasadny.
Należy dodać, że nieistnienie obowiązku we wskazanym przepisie koresponduje z art. 59 czy też art. 33 u.p.e.a., a więc odnosi się do istnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Dyrektora Izby Celnej w K. Taki zarzut nie może być rozpoznany w trybie skargi na czynność egzekucyjną, bowiem skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13, Lex nr 1783606).
10. Wobec treści art. 134 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym Sąd nie jest związany zarzutami skargi, zaskarżone postanowienie poddano kontroli także w aspektach nie objętych skargą. Jednak i w tym zakresie, zdaniem Sądu, nie narusza ono prawa.
11. Z tych powodów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło