III SA/Po 80/16

Dnia 23 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka ( spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu sprawy ze skargi Z na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta decyzją z dnia [...]r. skierował x posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kat. A, B na badania lekarskie celem ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu organ wskazał, że uzyskano informację potwierdzającą, że kierowca jest uzależniony od alkoholu i jest poddany leczeniu odwykowemu od alkoholu. Uzależnienie od alkoholu może powodować zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego. W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła naruszenie - art. 75 ust. 1 pkt. 5 i art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami poprzez skierowanie na badania bez wykazania istnienia przesłanki ustawowej - art. 77, 75, 107, 7, 8, 9 kpa poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i błędne uzasadnienie decyzji. Wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania lub o orzeczenie o nieskierowaniu strony na badania. W ocenie strony w uzasadnieniu nie wskazano okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Organ oparł się jedynie na wniosku prokuratora i nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego w sprawie. Biegli nie rozpoznali czynnego uzależnienia strony od alkoholu, miała ona natomiast "zespół uzależnienia alkoholowego". Strona dobrowolnie stara się zaprzestać nadużywania alkoholu. Strona w latach [...] uczęszczała na mityngi do [...], dopiero w [...] r. nastąpił nawrót do picia. Strona ponownie uczęszcza na terapie antyalkoholową. Od [...] r. strona ponownie nie spożywa alkoholu. Organ winien przesłuchać na te okoliczności stronę, żonę strony i córkę. [...] r. strona zgłosiła się dobrowolnie do poradni leczenia uzależnień, gdzie regularnie uczęszcza na spotkania w ramach terapii indywidualnej i grupowej. SKO decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie art. 75 ust. 1 pkt. 5 ustawy o kierujących pojazdami badaniu lekarskiemu podlega kierujący pojazdem jeżeli istnieją uzasadnione wątpliwości co do jego zdrowia. Na podstawie art. 99 ust. 1 pkt. 2 b tej ustawy starosta wydaje decyzję o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie w takiej sytuacji. Zastrzeżenia muszą być poważne, uzasadnione. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek prokuratora powołującego się na opinię psychiatryczno-psychologiczną z dnia [...] r. profesjonalnego ośrodka leczenia uzależnień. Biegli stwierdzili w niej zespół uzależnienia od alkoholu. Stwarza to zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Jest to przeszkoda do wydania prawa jazdy – art. 12 ust. 1 pkt. 1 u.k.p. W skardze do WSA w Poznaniu strona zarzuciła naruszenie - art. 75 ust. 1 pkt. 5 i art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami poprzez skierowanie na badania bez wykazania istnienia przesłanki ustawowej - art. 77, 75, 107, 140, 89, 7, 8, 9, 10 kpa poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i błędne uzasadnienie decyzji. - art. 41 ust. 1 Konstytucji RP Wniosła o uchylenie decyzji II i I instancji. W ocenie strony decyzje zostały wydane bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego. W tym zakresie w skardze powtórzono zarzuty podnoszone w odwołaniu. Strona korzysta często z pojazdu i nigdy nie prowadziła w stanie nietrzeźwym. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd dokonując oceny legalności skarżonej decyzji stwierdził, że skarga jest zasadna . Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń proceduralnych popełnionych przez organ odwoławczy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o skierowaniu skarżącego na badanie psychologiczne, w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły art. 75 ust. 1 pkt. 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Pierwszy z nich stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Zgodnie z drugim z powyższych przepisów, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Podkreślenia wymaga, że decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie, po stwierdzeniu zaistnienia przesłanek jej wydania, jest decyzją związaną. Oznacza to, że jeżeli zostaną spełnione powyższe przesłanki ustawowe to starosta (prezydent miasta) ma obowiązek wydania decyzji, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 b ustawy. Z akt niniejszej sprawy wynika, że w dniu [...] r. biegli psychiatra i psycholog w ramach profesjonalnego ośrodka leczenia uzależnień stwierdzili u skarżącego zespół uzależnienia od alkoholu wyrażający się m. in. w istnieniu psychologicznych mechanizmów uzależnienia. Zasugerowano podjęcie leczenia w tym zakresie w poradni leczenia uzależnień. Z akt sprawy wynika, że skarżący takie leczenie podjął. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżący przebywał w [...] i na przełomie [...] r. w szpitalu, gdzie stwierdzono o niego zaburzenia wynikające z użycia alkoholu. W trakcie leczenia szpitalnego był motywowany do terapii odwykowej. Zgodnie z poglądami orzecznictwa wezwanie do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy nasuną się istotne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Oznacza to, że nie wystarczą same wątpliwości, iż kierujący ze względu na stan zdrowia nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Okoliczności ustalone przez organ muszą bowiem z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze – wyrok WSA w Krakowie z 25.04.2014, III SA/Kr 485/13, lex nr 1502692. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" zawarte w art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu zależy bowiem bezpieczeństwo ruchu, a niedomagania kierowcy w tym zakresie są czynnikiem wpływającym na zagrożenie jego bezpieczeństwa, jak i innych użytkowników dróg. Podstawą do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie jest wiarygodna informacja o zastrzeżeniach, co do stanu zdrowia kierującego pojazdem, a nie ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje odpowiednie przewidziane prawem orzeczenie – wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20.01.2016 r., II SA/Go 854/15, lex nr 1987525. Na etapie postępowania przed organem I instancji , organ dysponował jedynie opiniami lekarskimi i na ich podstawie uznał, że w sprawie wystąpiły uzasadnione zastrzeżenia. W odwołaniu skarżący kwestionował dokonane przez organ ustalenia faktyczne. Twierdził bowiem, że nie było podstawy aby była mowa o czynnym jego uzależnieniu od alkoholu. Według skarżącego tylko taki stan może być podstawą do uzasadnionych zastrzeżeń, o których mowa powyżej. Skarżący złożył w odwołaniu wnioski dowodowe, do których organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł. Organ odwoławczy "powielił" ustalenia poczynione przez organ I instancji i sam bez opinii lekarskiej uznał, że osoba, u której występuje [...] stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Należy przy tym zauważyć, że przed wydaniem decyzji skarżący nie był wezwany w trybie art. 10 k.p.a. W ocenie Sądu takie działanie organu administracji publicznej narusza nie tylko zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu ale przede wszystkim narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art.8 k.p.a.). Sąd zauważa, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie zająć się sprawą . Musi sam dokonać ustaleń i ocenić materiał dowodowy, w tym uznać czy wymaga uzupełnienia czy też jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji, gdy organ stwierdzi, że sprawa nie wymaga dalszego dowodzenia, winien dać temu wyraz. Strona ma bowiem prawo do tego aby wiedzieć czy i dlaczego organ nie chce skorzystać z wnioskowanych przez nią dowodów. Także ma prawo do wiedzy na jakim etapie jest "załatwianie" jej odwołania i chodzi tu o realizację obowiązku organu wynikającego z art. 10 k.p.a. Nade wszystko, organ odwoławczy nie był uprawniony do kategorycznych twierdzeń o tym, że [...] występujący u skarżącego stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa w sytuacji, gdy dopiero ewentualna opinia lekarska może stanowić podstawę do takiego twierdzenia. Reasumując Sąd uznał, że wskazane powyżej naruszenia przepisów procesowych powodują, że decyzje zaskarżoną należało uchylić aby organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę umożliwił skarżącemu czynny udział w postępowaniu i aby ustosunkował się do jego twierdzeń i zgłaszanych wniosków, czemu winien dać wyraz w uzasadnieniu decyzji. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. C ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016.718). O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 ustawy j.w. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015.1804).