II GSK 885/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-04-03

Skład orzekający: Andrzej Skoczylas, Małgorzata Rysz, Sylwester Miziołek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej za naruszenie warunków zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób jest zasadne, gdy naruszenie wynika z przedłużających się robót drogowych, a przewoźnik złożył wniosek o odstępstwo od warunków zezwolenia w ustawowym terminie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kara pieniężna nie powinna zostać nałożona, ponieważ przedłużające się roboty drogowe stanowią okoliczność niezależną od przedsiębiorcy, uniemożliwiającą wykonywanie przewozów zgodnie z trasą określoną w zezwoleniu. Przewoźnik, składając wniosek o ponowne odstępstwo od warunków zezwolenia w ustawowym terminie 14 dni od wygaśnięcia poprzedniej zgody, działał z należytą starannością. Brak możliwości przewidzenia opóźnień w pracach drogowych oraz fakt, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń, których podmiot nie mógł przewidzieć, wyłącza odpowiedzialność finansową.
Stan faktyczny
Kierowca przewoźnika K. C. wykonywał regularny przewóz osób na trasie S. – Ś., ale zmienił trasę przejazdu z powodu robót drogowych. Posiadał zgodę na odstępstwo od warunków zezwolenia do dnia 15 października 2015 r. Kontrola drogowa odbyła się 17 listopada 2015 r., kiedy to kierowca nie okazał aktualnej zgody na zmianę trasy. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył karę pieniężną, którą utrzymał w mocy Główny Inspektor Transportu Drogowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę przewoźnika, uznając, że nie dochował on należytej staranności, nie uzyskując kolejnej zgody na odstępstwo od warunków zezwolenia po wygaśnięciu poprzedniej.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA we Wrocławiu oraz zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego i poprzedzającą ją decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz K. C. kwotę 995 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 609/16 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz K. C. kwotę 995 (dziewięćset dziewięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 24 listopada 2016 r. o sygn. akt III SA/Wr 609/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (zwany dalej WSA, bądź Sądem I instancji) oddalił skargę K. C. (zwanego dalej stroną, bądź przewoźnikiem) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] listopada 2015 r. w Ś. przy ul. [...] przeprowadzono kontrolę drogową pojazdu przewoźnika marki Mercedes - Benz o numerze rejestracyjnym [...], ustalając i dokumentując w protokole, że kierowca: - wykonywał regularny przewóz osób na podstawie zezwolenia nr [...], realizując kurs na linii S. – Ś. w imieniu i na rzecz przewoźnika, prowadzącego w tym zakresie działalność gospodarczą; - zmienił trasę przejazdu i jechał drogą wojewódzką nr [...] do S., a następnie w Ś. jechał ul. [...] i ul. [...], - nie okazał aktualnej zgody Starosty Ś. na wykonywanie przez przewoźnika przejazdu ww. trasą. Mając na uwadze powyższe Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. W złożonym odwołaniu przewoźnik wskazał na naruszenie art. 10 § 1, art. 77 § 1 K.p.a. oraz prawa materialnego – poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, a także uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji. W uzasadnieniu powołano się na okoliczność, że remont drogi nie zakończył się w terminie, a Starostwo Powiatowe i Urząd Miejski nie poinformowały strony o przedłużeniu remontu. Uprzednio strona uzyskała zgodę na odstąpienie od warunków zezwolenia, której udzielono do dnia [...] października 2015 r., następnie uzyskano kolejną decyzję w tym zakresie – z dnia [...] listopada 2015 r. – kiedy nie upłynął jeszcze okres 14 dni ustawowych od ustania pierwszej decyzji. Natomiast zgodnie z art. 22b ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2013 r. poz. 1414 ze zm.), zwana dalej u.t.d., zgłoszenia zmiany danych, o których mowa w art. 22 tej ustawy, przewoźnik jest obowiązany dokonać w ciągu 14 dni od dnia ich powstania. Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję, powołał się na materiał dowodowy i stwierdził, że strona w dniu kontroli wykonywała przewóz regularny niezgodnie z warunkami określonymi w udzielonym jej zezwoleniu na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym nr [...] oraz rozkładem jazdy stanowiącym jego załącznik. Podkreślono, że kierowca okazał do kontroli tylko decyzję Starosty Powiatowego w Ś. z dnia [...] sierpnia 2015 r., którą strona uzyskała zgodę na odstąpienie od warunków ww. zezwolenia na czas określony, tj. do dnia [...] października 2015 r. Natomiast rezygnując z realizacji części linii na odcinku z miejscowości Ś. do M. przewoźnik naruszył warunki zezwolenia udzielonego przewoźnikowi. Odnosząc się do art. 20a ust. 1 u.t.d. wskazano, że przepis ten, dając przewoźnikowi możliwość odstąpienia od warunków zezwolenia, dotyczy sytuacji uniemożliwiających wykonywanie przewozów zgodnie z określonym w zezwoleniu przebiegiem trasy przewozów, przykładowo wymieniając roboty drogowe. Jednak w przypadku gdy okoliczności uniemożliwiające wykonywanie przewozów trwają dłużej niż 14 dni, przewoźnik nie może wykonywać przewozów niezgodnie z zezwoleniem, jeżeli nie uzyska zgody organu właściwego w sprawach zezwoleń na odstąpienie od warunków określonych w zezwoleniu, co jednoznacznie wynika z art. 20a ust. 2 u.t.d. Wskazana decyzja wydawana jest na wniosek przedsiębiorcy. W niniejszej sprawie strona uzyskała zgodę na odstąpienie od warunków określonych w zezwoleniu nr [...] udzieloną decyzją Starosty Powiatowego w Ś. z dnia [...] sierpnia 2015 r., ale była to zgoda udzielona na czas określony, tj. do dnia [...] października 2015 r. Ponieważ taka decyzja jest wydawana na wniosek przedsiębiorcy, to obowiązkiem skarżącego było ustalić czy roboty drogowe zakończyły się i czy nie powinien uzyskać kolejnej decyzji uprawniającej go do odstąpienia od warunków ww. zezwolenia. Tymczasem strona takich ustaleń nie poczyniła i w dniu kontroli wykonywała przewóz osób trasą inną niż określona w zezwoleniu nr [...]. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że art. 22b ust. 1 u.t.d. dotyczy zgłaszania zmian nowopowstałych. W niniejszej sprawie nie była to zmiana nowa, lecz istniejąca już od kilku miesięcy, ponieważ roboty drogowe wykonywane na trasie przejazdu skarżącego trwały od kilku miesięcy i termin ich zakończenia została zaplanowany na dzień [...] października 2015 r., co wynika z zaświadczenia Urzędu Miejskiego w Ś. z dnia [...] czerwca 2015 r. Zatem skarżący był zobowiązany dowiedzieć się czy remont drogi został zakończony, bowiem to on jako przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za realizację przewozów zgodnie z warunkami określonymi w posiadanych zezwoleniach. Skargę do WSA wniósł przewoźnik, zarzucając organowi odwoławczemu wydanie decyzji z naruszeniem: 1) art. 156 § 1 K.p.a., bowiem wydano decyzje bez wszczęcia postępowania w sprawie, a organ odwoławczy tych wad prawnych nie skorygował i pozostawił taką decyzję w obrocie prawnym; 2) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie norm prawnych - niewłaściwą subsumpcję stanu faktycznego do stanu prawnego, poprzez przyjęcie, że to przedsiębiorca swoim zaniedbaniem naruszył przepis sankcjonowany z Ip. 2.2.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym; 3) prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię przepisów art. 92 ust. 1 u.t.d., skutkującą dokonaniem niewłaściwej oceny stanu faktycznego oraz naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik postępowania, poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 K.p.a.) poprzez niewyjaśnienie zgłaszanych okoliczności i oddalenie wniosków o przesłuchanie przedsiębiorcy; 4) norm K.p.a., w tym w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, poprzez brak staranności organu w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; 5) art. 77 i art. 78 § 1 K.p.a. poprzez niezbadanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym, rozpatrzenie sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz uchylanie się organu I instancji od ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych, decydujących o statusie kontrolowanego przedsiębiorcy, wykonującego regularny przewóz osób, powodów, dla których zmienił trasę przejazdu i nie okazał aktualnej decyzji Starosty Ś. o zmianie przebiegu trasy; 6) art. 7 i art. 77 K.p.a., bowiem zasadnicza w tej sprawie kwestia spełnienia przesłanek faktycznych prowadzących do ukarania przedsiębiorcy z załącznika nr 3 do u.t.d. została zbadana wadliwie, a odmowa zastosowania art. 92c u.t.d. zawiera wątpliwe i niewystarczające przesłanki. Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, ewentualnie o uchylenie w całości tych rozstrzygnięć oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji, oddalając skargę, odniósł się do materialnoprawnej podstawy wydanych rozstrzygnięć (art. 18 ust. 1, art. 18b ust. 1 pkt 7, art. 18b ust. 2 pkt 5 i art. 20 ust. 1 u.t.d.), potwierdzając że kierowca przewoźnika, rezygnując z realizacji części linii na odcinku z miejscowości Ś. do M. naruszył warunki zezwolenia udzielonego skarżącemu, nie posiadając decyzji o odstępstwie od warunków udzielonego zezwolenia. Odnosząc się do zarzutów strony o wystąpieniu powodów uzasadniających odstępstwo od ustalonej trasy przejazdu (przedłużający się remont drogi) i w konsekwencji zaistnieniu sytuacji wyłączającej możliwość zastosowania kary w sprawie WSA przytoczył treść art. 20a ust. 1 i 2 u.t.d. Zauważono zarazem, że z uwagi na to, że przeszkody w przewozie trwały dłużej niż 14 dni, skarżący uzyskał zgodę na odstąpienie od warunków określonych w zezwoleniu z dnia [...] sierpnia 2015 r. – ale była to zgoda udzielona na czas określony, tj. do dnia [...] października 2015 r. Natomiast kontrola stwierdzająca naruszenie warunków zezwolenia miała miejsce w dniu [...] listopada 2015r. - już po upływie czasu określonego w decyzji zezwalającej na odstąpienie od warunków zezwolenia nr [...]. Sąd I instancji stwierdził, że skoro decyzja wydawana w trybie art.20a u.t.d. wydawana jest na wniosek przedsiębiorcy, to obowiązkiem skarżącego było ustalić, czy roboty drogowe zakończyły się i czy nie powinien uzyskać kolejnej decyzji zezwalającej na odstąpienie od warunków ww. zezwolenia. W świetle tej regulacji przyjęto, że w związku z przedłużającym się remontem drogi (a niewątpliwie strona wiedziała o tym fakcie wykonując codziennie przewozy na tej trasie po [...] października 2015 r.) skarżący winien był złożyć wniosek o odstępstwo od warunków określonych w zezwoleniu w związku z niemożliwością wykonywania przewozów zgodnie z obowiązującym i określonym w zezwoleniu przebiegiem linii komunikacyjnej. W konsekwencji skarżący, jako przedsiębiorca przewozowy, nie dochował odpowiedniej staranności, wykonując codzienne przewozy regularne osób na przedmiotowej linii komunikacyjnej, nie podjął odpowiednich działań w reakcji na zauważoną przedłużający się remont drogi. Od upływu ważności posiadanej zgody, do dnia kontroli minęło dziewięć dni. Tym samym WSA uznał, że nie można w tym stanie powoływać się na okoliczność, że stosowne organy nie powiadomiły strony o przedłużeniu remontu. Zaakceptowano zarazem stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności dotyczące przewidywanego czasu wydania zgody na odstępstwie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożonej kary. Z akt wynika bowiem, że skarżący złożył kolejny wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie zgody na odstąpienia od warunków określonych w zezwoleniu w dniu [...] listopada 2015 r. i go uzyskał w następnym dniu. Podzielić również stanowisko organu, że w sprawie nie ma zastosowania art. 22b ust. 1 u.t.d., podkreślając że zgłoszenie zmiany danych, o jakim mowa w tej regulacji dotyczy zmian nowopowstałych, w znaczeniu zaistnienia po raz pierwszy i utrudniających przestrzeganie warunków zezwolenia z tych samym przyczyn – w sprawie zmiany trasy przejazdu z uwagi na remont drogi. Natomiast z akt wynika, że w sprawie zmiana trasy przejazdu nie była nową, lecz istniejącą już od kilku miesięcy okolicznością, gdyż roboty drogowe wykonywane na trasie przejazdu skarżącego trwały od kilku miesięcy i termin ich zakończenia została zaplanowany na dzień [...] października 2015 r., co wynika z zaświadczenia Urzędu Miejskiego w Ś. z dnia [...] czerwca 2015 r. W tym stanie skarżący, jako odpowiedzialny za przestrzeganie warunków zezwolenia, winień dowiedzieć się czy remont drogi zostanie zakończony w terminie i wrócić na poprzednią trasę przejazdu, a jeżeli nie, wystąpić o stosowną zgodę na odstępstwo od warunków zezwolenia. Tymczasem skarżący realizował nadal przewóz (po utracie ważności posiadanej zgody na odstępstwo), po zmienionej trasie przejazdu, a więc wiedział, że remont nie został zakończony – a mimo to nie wystąpił o uzyskanie stosownej zgody na odstępstwo od warunków zezwolenia. Zdaniem WSA okoliczności sprawy wskazują zatem, że w stosunku do skarżącego nie miał zastosowania art. 92c u.t.d., przy czym ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że do naruszenia obowiązujących regulacji u.t.d. doszło na skutek zaniedbania swoich spraw przez skarżącego. O stosowną zgodę skarżący wystąpił bowiem dopiero w dniu [...] listopada 2015 r., chociaż poprzednia utraciło ważność [...] października 2015 r. Tym samym, wbrew zarzutom skargi, organy działały zgodnie z wymogami z art. 7, art. 8 art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., wszystkie istotne dla końcowego rozstrzygnięcia okoliczności zostały prawidłowo ustalone, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 K.p.a. Skargę kasacyjną wywiódł przewoźnik, zarzucając WSA naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w związku z art. 20a § 1 u.t.d. poprzez bezpodstawne uznanie, w oparciu o powyższym przepis, pomimo zaistnienia od dnia [...] listopada 2015r. nowych okoliczności, niezależnych od przedsiębiorcy, uniemożliwiających mu wykonywanie przewozów zgodnie z określonym w zezwoleniu przebiegiem przewozów, a to polegających na niezachowaniu terminu przez Urząd Miasta w Ś. oddania do użytku trasy przejazdu, określonego w pozwoleniu z dnia [...] stycznia 2013 r., że w dniu kontroli przedmiotowy pojazd wykonywał przewóz osób z naruszeniem 14-dniowego terminu określonego w art. 20a u.t.d.; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 20a § 1 u.t.d. poprzez nieprawidłową wykładnię ww. przepisu, zgodnie z którą, w oparciu o ww. przepis, przed upływem ważności terminu pozwolenia na odstępstwo z dnia [...] sierpnia 2015 r.. a więc przed datą [...] października 2015 r., obowiązkiem przewoźnika było ustalenie czy roboty budowlane zakończyły się; 3) art. 145 § 1 pkt 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 22b u.t.d., polegające na jego niezastosowaniu, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie wobec nowych okoliczności; zaistniałych od dnia [...] listopada 2015r., tj. zmianie danych o których mowa w art. 22, w ustawowym terminie 14 dni przewoźnik prawidłowo złożył do organu wniosek o odstępstwo od pierwotnej decyzji zakreślającej trasę przejazdu; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 22b u.t.d., polegające na jego niezastosowaniu w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zaistniałe okoliczności i ujawnione dowody wskazują, że przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć; II. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 K.p.a. i w związku z art. 92c § 1 u.t.d. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji w całości, pomimo że okoliczności sprawy i zebrane dowody wskazują na to, że skarżący nie miał wpływu na powstałe naruszenia, a nastąpiło ono na skutek okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. w związku z art. 75 § 1, art. 78 § 1 w związku z art. 77 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji w całości, pomimo że postępowanie poprzedzające wydanie tych decyzji było dotknięte naruszeniem przepisów art. 77 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszystkich dostępnych i zawnioskowanych dowodów, jak również ze względu na istotne rozbieżności w zgromadzonym przez organy materialne dowodowym, co w konsekwencji skutkowało niewyjaśnieniem okoliczności sprawy istotnych z punktu widzenia art. 20a ust. 1 i art. 92c § 1 u.t.d.; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 10 § 1 w związku z art. 81 K.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji w całości, pomimo że postępowania poprzedzające wydanie tych decyzji było dotknięte naruszeniem art. 10 § 1 w związku z art. 81 K.p.a. polegającym na zaniechaniu umożliwienia skarżącemu przed wydaniem decyzji przez organ I instancji możliwości zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów materiałów i zgłoszonych żądań i wniosku dowodowych, co w konsekwencji stało na przeszkodzie w myśl art. 81 K.p.a. uznaniu za udowodniony fakt naruszenia trasy przejazdu przez kierowcę skarżącego. Ponadto skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z następujących dokumentów: - zaświadczenia z Urzędu Miejskiego w Ś. z dnia [...] listopada 2015 r. - na okoliczność uzyskania przez skarżącego uzgodnienia dotyczącego udostępnionych przystanków, co poprzednia złożenia wniosku, - umowy z dnia [...] października 2014 r. zawartej z Zarządem Województwa Dolnośląskiego na realizację regularnych przewozów na trasie S. – Ś. Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie tego orzeczenia oraz decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenia kosztów postępowania na swoją rzecz Na rozprawie pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w art. 183 § 2 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. W rezultacie to sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r. o sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336). Przechodząc do złożonego środka zaskarżenia zaznaczyć trzeba, że wśród podniesionych zarzutów znalazło się naruszenie zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Mając na względzie, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania zasadniczo wiążą się w niniejszej sprawie z zarzutami naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione łączne odniesienie się do podniesionej w tym zakresie argumentacji. W niniejszej sprawie nie stwierdzono zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, natomiast kontrolując wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił je jako zasadne. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny – przytoczony w uzasadnieniu WSA – był niesporny. Mianowicie w dniu kontroli ([...] listopada 2015 r.) pojazdem należącym do przedsiębiorstwa skarżącego kasacyjnie: - wykonywano regularny przewóz osób na podstawie zezwolenia z dnia [...] stycznia 2013 r., realizując kurs na linii S. – Ś.; - zmieniając ustaloną w rozkładzie jazdy, stanowiącym załącznik do ww. zezwolenia, trasę przejazdu; - nie przedstawiając aktualnej na dzień kontroli zgody Starosty Ś. na wykonywanie przez przewoźnika przejazdu zmienioną trasą; W toku prowadzonego postępowania w aktach sprawy zgromadzono następującą dokumentację: - uprzednio uzyskaną zgodę Starosty Ś. z dnia [...] sierpnia 2015 r. na odstąpienie przez przewoźnika od warunków ww. zezwolenia z dnia [...] stycznia 2013 r.- udzieloną do dnia [...] października 2015 r.; - zaświadczenie Urzędu Miejskiego w Ś. z dnia [...] czerwca 2015 r. o tym, że roboty drogowe wykonywane na pierwotnej trasie przejazdu skarżącego trwały od kilku miesięcy, a termin ich zakończenia została zaplanowany na dzień [...] października 2015 r.; Zasadniczo to właśnie w oparciu o wyszczególniony powyżej materiał dowodowy organy oraz Sąd I instancji przyjęły zasadność nałożenia na skarżącego kary w wysokości 3.000 zł za naruszenie warunków określonych w udzielonym zezwoleniu dotyczącym ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków. Nie sposób jednak nie zauważyć – w kontekście zarzutów zgłoszonych skardze kasacyjnej, że w aktach sprawy znajdują się również : - uzyskane przez przewoźnika zaświadczenie Urzędu Miejskiego w Ś. z dnia [...] listopada 2015 r. o tym, że inwestycja, polegająca na przebudowie ul. [...], zostanie zakończona dopiero w terminie przewidywanym na dzień [...] listopada 2015 r.; - decyzję Starosty Ś. z dnia [...] listopada 2015 r. o kolejnym odstąpieniu od warunków określonych w ww. zezwoleniu z dnia [...] stycznia 2013 r. polegającym na zmianie trasy linii komunikacyjnej i wprowadzeniu przystanków zastępczych. Zaakcentowania przy tym wymaga, że w uzasadnieniu ostatniej z wymienionych decyzji wskazano: - po pierwsze, że przewoźnik złożył wniosek o odstępstwo już w dniu [...] listopada 2015 r. (a zatem w dniu kontroli) z powodu trwającego remontu odcinka drogi wojewódzkiej nr [...] w Ś., stanowiącej odcinek trasy jego linii komunikacyjnej; - po drugie, na brak możliwości odprawy pasażerskiej na przystankach zastępczych zlokalizowanych przy drogach będących drogami objazdowymi, a mianowicie "Ś., ul. [...]" i "Ś., ul. [...]", - przy czym w podstawie prawnej organ powołał się na art. 20a ust. 1 i 2 u.t.d. oraz art. 155 K.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wyjaśnienie powyższych okoliczności – dotyczących przedłużającego się remontu (wobec którego przewoźnik zmuszony był nadal korzystać z objazdów pomimo wygaśnięcia czasu odstępstwa przewidzianego w pierwszej decyzji Starosty Ś. z dnia [...] sierpnia 2015 r. do dnia [...] października 2015 r.) – miało istotny wpływ na wynik sprawy ze względu na treść przytoczonych poniżej szczegółowych regulacji u.t.d. – których naruszenie trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej. Mianowicie zgodnie z art. 20a u.t.d.: - warunków określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18 (w tym na wykonywanie przewozów regularnych) nie stosuje się w przypadku wystąpienia niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności uniemożliwiających wykonywanie przewozów zgodnie z określonym w zezwoleniu przebiegiem trasy przewozów, w szczególności awarii sieci, robót drogowych, lub blokad drogowych (ust. 1); - w przypadku gdy okoliczności uniemożliwiające wykonywanie przewozów, o których mowa w ust. 1, trwają dłużej niż 14 dni, organ właściwy w sprawach zezwoleń, na wniosek przedsiębiorcy, wydaje decyzję w sprawie odstępstwa od warunków określonych w zezwoleniu (ust. 2). Z kolei stosownie do art. 22b u.t.d.: - przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia, wszelkie zmiany danych, o których mowa w art. 22, nie później niż 14 dni od dnia ich powstania (ust. 1); - jeżeli zmiany, o których mowa w ust. 1, obejmują dane zawarte w zezwoleniu, przedsiębiorca jest obowiązany wystąpić z wnioskiem o zmianę zezwolenia (ust. 2). W rezultacie oś sporu w niniejszej sprawie dotyczy wykładni użytego w cyt. art. 20a ust. 1 u.t.d. sformułowania "wystąpienia niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności uniemożliwiających wykonywanie przewozów zgodnie z określonym w zezwoleniu przebiegiem trasy". Skarżący kasacyjnie, negując legalność nałożonej kary za wykonywanie przewozu regularnego niezgodnie z warunkami zezwolenia oraz rozkładu jazdy, konsekwentnie twierdzi, że okoliczności takie wystąpiły i dopełnił w 14-dniowym terminie z art. 22b ust. 1 u.t.d. czynności zgłoszenia, niezbędnej do uzyskania zmiany zezwolenia – której to argumentacji nie podzielają ani organy, ani Sąd I instancji. W tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, cyt.: "zgodzić się należy z organem odwoławczym, że okoliczności dotyczące przewidywanego czasu wydania zgody na odstępstwie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożonej kary. Z akt wynika, że skarżący złożył kolejny wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie zgody na odstąpienia od warunków określonych w zezwoleniu w dniu [...] listopada 2015 r. i go uzyskał w następnym dniu". Co się zaś tyczy trybu z art. art. 22b u.t.d., to Sąd I instancji stwierdził, że "niewątpliwie to zgłoszenie dotyczy zmian nowopowstałych, w znaczeniu zaistnienia po raz pierwszy i utrudniających przestrzeganie warunków zezwolenia z tych samym przyczyn – w sprawie zmiany trasy przejazdu z uwagi na remont drogi. Jak wynika z akt, w sprawie zmiana trasy przejazdu nie była nową, lecz istniejącą już od kilku miesięcy okolicznością. Roboty drogowe wykonywane na trasie przejazdu skarżącego trwały od kilku miesięcy i termin ich zakończenia została zaplanowany na dzień [...] października 2015 r., co wynika z zaświadczenia Urzędu Miejskiego w Ś. z dnia [...] czerwca 2015 r. W tym stanie skarżący, jako odpowiedzialny za przestrzeganie warunków zezwolenia, winień dowiedzieć się czy remont drogi zostanie zakończony w terminie i wrócić na poprzednią trasę przejazdu. Jeżeli nie, wystąpić o stosowną zgodę na odstępstwo od warunków zezwolenia". Powyższej wykładni przepisów art. 20a ust. 1 i 2 i art. 22b ust. 1 i 2 u.t.d. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie – w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej – nie podziela. Jakkolwiek nie sposób zanegować faktu, że przewoźnik w niniejszej sprawie wykonywał przewóz regularny osób z naruszeniem warunków udzielonego pierwotnie zezwolenia i rozkładu jazdy, to brak podstaw by nałożyć nań z tego tytułu karę pieniężną, o której rozstrzygnęły organy obu instancji. Wynika to z prostego zestawienia kluczowych w niniejszej sprawie dat i treści cyt. regulacji u.t.d. Mianowicie, jakkolwiek w dniu [...] października 2015 r. ważność swą straciła decyzja z dnia z dnia [...] sierpnia 2015 r., modyfikująca pierwotne zezwolenie (poprzez udzielenie zgody na odstępstwo w zakresie zmiany trasy linii komunikacyjnej i wprowadzenia przystanków zastępczych), to przewoźnik miał jeszcze 14 dni na ponowne zgłoszenie organowi zmiany danych w tym samym zakresie (art. 20a ust. 1). Nie budzi bowiem wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przedłużający się remont fragmentu dotychczasowej linii komunikacyjnej – co do którego przewoźnik uzyskał uprzednio pisemne zapewnienie właściwego organu w formie zaświadczenia, że skończy się już w dniu [...] października 2015 r. – stanowi "niezależną od przedsiębiorcy okoliczność uniemożliwiającą wykonywanie przewozów zgodnie z określonym w zezwoleniu przebiegiem trasy przewozów" w rozumieniu art. 20a ust. 1 u.t.d. – zwłaszcza że ustawodawca wymienia w tym zakresie przykładowo właśnie "roboty drogowe". Trafny jest zatem wyrażony w skardze kasacyjnej pogląd, że wykonywanie przewozów z uwagi na dłuższy niż pierwotnie zakładano remont drogi – tak jak w niniejszej sprawie – wbrew decyzji administracyjnej, zatwierdzającej przebieg trasy i przewozów przez okres 14 dni wiąże się z brakiem konsekwencji związanych z wymierzeniem kary pieniężnej z tego tytułu. Przewoźnik słusznie również zwrócił uwagę, że opóźnienia w robotach budowlanych nie mógł sam przewidzieć i składając pierwszy wniosek o odstępstwo opierał się na oficjalnym stanowisku inwestora – a zatem działał z należytą i odpowiednią starannością. Skarżący nie mógł zarazem, jak trafnie podnosi, wystąpić o wydanie odstępstwa z "zapasem" o kolejne dni czy tygodnie, na wypadek opóźnienia. Należy przy tym podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarżący "winień dowiedzieć się czy remont drogi zostanie zakończony w terminie i wrócić na poprzednią trasę przejazdu. Jeżeli nie, wystąpić o stosowną zgodę na odstępstwo od warunków zezwolenia". Jednak w zaskarżonym orzeczeniu nie uwzględniono kluczowej dla zastosowania odpowiedzialności finansowej przewoźnika kwestii 14-dniowego terminu w tym przedmiocie (art. 22b ust. 1 u.t.d.) – który skarżący kasacyjnie zachował, składając stosowny wniosek o zgodę na ponowne odstępstwo w dniu [...] listopada 2015 r. (a więc w tym samym dniu, kiedy miała miejsce kontrola i zaledwie 9 dni po wygaśnięciu pierwszej zgody na odstępstwo), uzyskując następnie kolejną pozytywną decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. W rezultacie, jak trafnie zarzuca skarżący kasacyjnie, należało również zakwestionować stanowisko Sądu I instancji oraz organów o tym, że w omówionym wyżej stanie faktycznym i prawnym w stosunku do przewoźnika nie miał zastosowania art. 92c u.t.d. Jak wynika bowiem z ust. 1 pkt 1 tej regulacji nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się właśnie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Na marginesie zauważyć trzeba (co również podniesiono w skardze kasacyjnej), że K. C., realizując przewozy na trasie S. – Ś., był związany nie tylko zakupionymi przez pasażerów biletami miesięcznymi, lecz również zawartą umową z Urzędem Marszałkowskim Województwa Dolnośląskiego z dnia [...].10.2014 r., realizując w jego imieniu postawione przed samorządem województwa ustawowe zadania w zakresie transportu publicznego. Skarżący nie mógł zatem zaprzestać wykonywania przewozów tylko ze względu na nie dotrzymanie przez podmiot trzeci - inwestora - terminu ukończenia prac drogowych. Końcowo należy przywołać i podzielić stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2013 r. o sygn. akt I GSK 2080/11 o tym, że jakkolwiek – zważywszy na cele i założenia u.t.d. – konieczne jest zapewnienie efektywności tej regulacji i jej przestrzegania przez podmioty wykonujące przewóz drogowy, poprzez między innymi wprowadzenie skutecznych i odstraszających kar, to przy ich nakładaniu nie może towarzyszyć, niczym nieuzasadniony automatyzm. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylił zaskarżony wyrok (pkt 1 orzeczenia) i rozpoznał skargę na podstawie art. 188 p.p.s.a. Z uwagi na opisane powyżej nieprawidłowości Naczelny Sąd Administracyjny uchylił również wydane w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a. – o czym orzeczono w pkt 2 wyroku – zgodnie z żądaniem sformułowanym przez skarżącego kasacyjnie. Rozstrzygając sprawę ponownie organ, mając na względzie poczynione wyżej uwagi, przeprowadzi – kierując się treścią art. 153 ustawy p.p.s.a. – postępowanie wyjaśniające zgodne z wymogami K.p.a., z uwzględnieniem wszystkich wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego i wykładni przepisów u.t.d., zawartych w niniejszym uzasadnieniu i wyda odpowiednie rozstrzygnięcie. O kosztach postępowania sądowego orzeczono jak w pkt 3 na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło