I SA/Lu 355/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 216 § 1, art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015, poz. 613 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie przez M. Z. terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na treść przepisów art. 228 § 1 pkt 2, art. 228 § 2 i art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej i wskazał, że termin do wniesienia odwołania wynosi 14 od dnia doręczenia decyzji stronie. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia, które jest ostateczne. Wydając to postanowienie nie bada przyczyn takiego uchybienia, ponieważ nie mają one znaczenia do stwierdzenia faktu złożenia odwołania po ustawowo określonym czasie. Następnie przypomniał, że decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji określił stronie nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc: za październik 2013 r. w wysokości [...] zł, za listopad 2013 r. w wysokości [...] zł oraz za grudzień 2013 r. w wysokości [...] zł. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości i terminie wniesienia środka odwoławczego i została skutecznie doręczona w dniu 3 grudnia 2015 r. w miejscu zamieszkania strony jego teściowi - pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi - zgodnie z adnotacją widniejącą na potwierdzeniu odbioru. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 17 grudnia 2015 r. W dniu 14 stycznia 2016 r. strona nadała listem poleconym w polskiej placówce pocztowej odwołanie z tego samego dnia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Dalej Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że doręczenie w dniu 3 grudnia 2015 r. decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nastąpiło skutecznie - w trybie przewidzianym w art. 149 Ordynacji podatkowej. Od dnia 4 grudnia 2015 r. rozpoczął się zatem bieg terminu do wniesienia odwołania, który to termin upłynął z dniem 17 grudnia 2015 r. Na powyższe postanowienie (i postanowienie o odmowie przywrócenia terminu) strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skargę, w której wniosła o jego uchylenie (i uchylenie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu) ze względu na naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 i art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej - poprzez mylne przyjęcie, że w sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu z tego powodu, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania oraz poprzez przedwczesne wydanie postanowienia stwierdzającego, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Sprawa dotycząca przywrócenia terminu zarejestrowana została pod sygn. akt I SA/Lu 356/16. W uzasadnieniu skargi strona podała, że organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] stwierdził, że jej odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, zaś postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie strony, przez takie procedowanie organ odwoławczy naruszył przepisy Ordynacji podatkowej. Nie mógł bowiem stwierdzić uchybienia terminu przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie. Strona wskazała, że stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania może mieć miejsce dopiero po uprzednim odmownym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tego środka. Dopiero po odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania można stwierdzić uchybienie terminu. Niezależnie od powyższego, skarżący wyjaśnił, że nie odebrał osobiście decyzji organu pierwszej instancji. Odebrał ją jego teść. Decyzji tej jednak mu nie przekazał. O jej doręczeniu dowiedział się przypadkiem, odbierając na poczcie inną korespondencję. Po uzyskaniu informacji w tym przedmiocie, udał się do organu z prośbą o wydanie jej kserokopii. Po przeczytaniu decyzji w urzędzie, niezwłocznie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, załączając do niego także to odwołanie. Skarżący stwierdził, że poprzez uprawdopodobnienie braku winy w złożeniu odwołania obalone zostało domniemanie prawne polegające na tym, że decyzja została mu doręczona. Zdaniem skarżącego, na okoliczność nieprzekazania mu decyzji organu pierwszej instancji organ powinien przesłuchać jego teścia. Poza tym skarżący zauważył, że jego teść nie złożył podpisu pod oświadczeniem o zobowiązaniu się do doręczenia przesyłki. O takim obowiązku jego teść nie został prawidłowo poinformowany ani pouczony. W ocenie strony, przyjęcie przez organ za pewnik, że decyzja została mu doręczona pomimo tego, że teść mu jej nie oddał i niewzięcie pod uwagę, że skarżący interesuje się swoimi sprawami i osobiście wyjaśnia je wszystkie w urzędzie, pozbawiło go możliwości obrony jego praw (fundamentalnego prawa do odliczenia podatku VAT wynikającego z zasady neutralności) oraz naruszyło zasadę zaufania do organów podatkowych. Skarżący stwierdził, że przywracanie terminu w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej nie jest przedmiotem uznania administracyjnego. Organ podatkowy ma obowiązek przywrócenia terminu, jeżeli zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ podatkowy obowiązany jest ustalić, jaka była przyczyna uchybienia terminu, a w razie potrzeby, kiedy przyczyna ta ustała, ewentualnie wezwać podatnika, aby okoliczności te wykazał. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena, czy organ odwoławczy prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. W postępowaniu tym nie podlega badaniu kwestia związana z przywróceniem terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, choć – jak wynika ze skargi – skarżący te dwie sprawy ściśle ze sobą łączy. Na rozprawie w dniu [...] listopada 2016 r., pełnomocnik strony wycofał zarzut strony dotyczący błędnej - jego zdaniem - kolejności wydawanych postanowień, zgadzając się, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ aby przywrócić termin, musi być on uchybiony. Jednocześnie złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej – P.p.s.a.) "z awiz pocztowych w innych sprawach", na okoliczność uprawdopodobnienia, że o wydanej decyzji podatnik dowiedział się przypadkiem, przy okazji odbierania korespondencji awizowanej w innych sprawach toczących się z udziałem podatnika. Sąd uwzględnił wniosek i załączył do akt sprawy kopie awiza i awiza powtórnego. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, w rozpoznawanej sprawie należało zbadać: 1) czy decyzja, którą chciał i chce zaskarżyć skarżący, została mu doręczona skutecznie, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej oraz 2) czy prawidłowo zostatał obliczony termin, w czasie którego należało złożyć od niej odwołanie. Zgodnie art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W myśl art. 149 Ordynacji podatkowej, w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. (...). Odebranie przez pełnoletniego domownika i podjęcie się przez niego oddania pisma stwarza domniemanie, że adresat pismo otrzymał. Treść art. 149 Ordynacji podatkowej wskazuje na to, że aby uznać doręczenie za prawnie skutecznie konieczne jest łączne spełnienie przesłanek: adresatem jest osoba fizyczna, osoba ta jest w danym momencie nieobecna w miejscu, w którym zamieszkuje, adres tego mieszkania wskazany jest w aktach sprawy jako miejsce jej zamieszkania , pismo oddaje się jednej z osób, wymienionych w tym przepisie, zgodnie ze wskazaną kolejnością, odbiór pisma kwituje ta osoba i ta osoba zobowiązuje się do przekazania pisma adresatowi. Biorąc pod uwagę powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej słusznie uznał, że decyzja została skarżącemu doręczona prawidłowo, albowiem z dowodu doręczenia jasno wynika, że została przekazana dorosłemu domownikowi (teściowi skarżącego), który podjął się przekazania przesyłki stronie. Złożenie podpisu na tzw. "zwrotce" jest wystarczające, aby uznać takie doręczenie za skuteczne. Nie ma potrzeby podczas odbioru przesyłki składać podpisu dwukrotnie: raz w miejscu, gdzie potwierdza się jej przyjęcie, dwa – pod wskazaniem, kto tę przesyłkę przyjął. Jeśli chodzi o wywiązanie się z obowiązku przekazania przesyłki stronie, prawodawca nie uregulował dalszych czynności, które powinien wykonać domownik w stosunku do adresata odebranego pisma. Skarżący kwestionując skuteczność doręczenia mu decyzji stwierdził, że teść nie przekazał mu przesyłki, a jej doręczeniu dowiedział się przypadkiem, odbierając na poczcie inną korespondencję. Dowodem przemawiającym za tym, że doręczenie nie było skuteczne, miałyby być przedstawione na rozprawie kopie awiza i awiza powtórnego. W ocenie Sądu, kopie tych awiz niczego nie dowodzą, ani nawet niczego nie uprawdopodobniają. Wynika z nich jedynie, że skarżący je otrzymał, skoro ich kopie okazał Sądowi. Z awiz tych nie wynika nawet, czy skarżący awizowaną korespondencję odebrał. Zresztą organ podatkowy nie kwestionuje, że takie awiza istnieją, ani że dotyczą korespondencji wysyłanej w toku innych postępowań, jak twierdzi strona. Dlatego ani one, ani gołosłowne twierdzenia skarżącego, że teść nie przekazał mu przesyłki - w świetle przepisu art. 149 Ordynacji podatkowej nie mogą zostać uznane za dowód, że decyzja z dnia [...] nie została skarżącemu skutecznie doręczona. Wbrew stanowisku strony, organ nie może przeprowadzać postępowania za każdym razem, gdy strona poinformuje go, że w rzeczywistości nie doręczono jej wysłanego przez organ pisma. Prawidłowe doręczenie pisma domownikowi, w warunkach przewidzianych w art. 149 Ordynacji podatkowej, rozpoczyna bieg terminu, który jest z tym pismem związany, niezależnie od tego, czy i kiedy pismo zostanie oddane adresatowi. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia, i ma to odzwierciedlenie w aktach sprawy, decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości i terminie wniesienia środka odwoławczego i została stronie prawidłowo doręczona w dniu 3 grudnia 2015 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 17 grudnia 2015 r. Skarżący złożył je natomiast w dniu 14 stycznia 2016 r. Z zestawienia tych dat wynika bezspornie, że uchybił on terminowi do wniesienia odwołania, co oznacza, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Dla porządku jedynie - bo zarzut w tej kwestii został przez skarżącego wycofany - dodać należy, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim), por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2012 r., I FSK 1443/11, System Informacji Prawnej LEX. Oznacza to, iż Dyrektor Izby Skarbowej przyjął prawidłową sekwencję postanowień w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi i przywrócenia terminu. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.