I OZ 1477/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 sierpnia 2017 roku sygn. akt III SA/Gd 852/16 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2016 roku sygn. akt III SA/Gd 852/16 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] sierpnia 2016 roku nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2017 roku sygn. akt III SA/Gd 852/16 wydanym na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił M. J. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 1 grudnia 2016 roku zapadłego w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] sierpnia 2016 roku nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że pełnomocnik M. J. ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż przez okres prawie pięciu miesięcy od otrzymania informacji o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu adwokat A. G. nie uczynił nic, ażeby ustalić stan sprawy, w której miał reprezentować skarżącą. Zdaniem Sądu I instancji pełnomocnik był zobligowany do zapoznania się ze sprawą już z chwilą doręczenia zarządzenia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. Porównując datę zawiadomienia o wyznaczeniu (20 lutego 2017 r.) i datę złożenia wniosku wraz ze skargą kasacyjną (24 lipca 2017 r.), Sąd I instancji uznał, że pełnomocnik skarżącej nie dochował staranności w szybkim zapoznaniu się z aktami sprawy. Zażalenie na to postanowienie złożyła M. J., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 67 § 3 (powinno być § 5) p.p.s.a. przez uznanie, że niedoręczenie odpisu wyroku ustanowionemu w ramach pomocy prawnej pełnomocnikowi strony stanowi okoliczność zawinioną ze strony pełnomocnika. Zarzuciła również błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść zaskarżonego postanowienia polegający na nieuzasadnionym przyjęciu, że pełnomocnik w treści wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 177 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., II CKN 8/98, Lex nr 50679, należy wskazać, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Warto w tym miejscu zwrócić również uwagę na to, że w orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęte jest, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez uczestnika postępowania (stronę) do dokonania czynności (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2017 roku, sygn. akt I OZ 808/17). Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że zawiadomienie Okręgowej Rady Adwokackiej w G. o wyznaczeniu adwokata A. G. adwokatem z urzędu dla M. J. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 852/16 zostało mu doręczone w dniu 20 lutego 2017 roku. Tym samym od tej daty rozpoczął swój bieg 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Niesporne jest również, że pierwszą czynność w sprawie pełnomocnik podjął dopiero w dniu 17 lipca 2017 roku (a więc blisko cztery miesiące po upływie przedmiotowego terminu), kiedy to zwrócił się z wnioskiem o zezwolenie na wykonanie fotografii z akt sprawy. Następnie w dniu 24 lipca 2017 roku (data nadania k. 69) złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji i przyjmuje je za własne. W sprawie nie może być mowy o braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Pełnomocnik ten nie dochował bowiem wymaganej od niego staranności. To, że w zawiadomieniu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu nie wskazano, iż wyznaczony jest do sporządzenia skargi kasacyjnej, nie podważa oczekiwania, że pełnomocnik z chwilą jego wyznaczenia w sprawie winien niezwłocznie zasięgnąć wiedzy o stanie tej sprawy i podjąć konieczne działania. Wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu, od pełnomocnika wyznaczonego z urzędu należy oczekiwać postawy czynnej, nie zaś biernej, a zatem po wyznaczeniu powinien on sam niezwłocznie powziąć czynności celem dowiedzenia się, czy i jakie w sprawie biegną terminy (por. np. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2017 roku, sygn. akt I OZ 374/17). W niniejszej sprawie adw. A. G., nie dochowując temu standardowi, oczekiwanemu od profesjonalnego pełnomocnika, uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej z własnej winy. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niedoręczenia odpisu wyroku ustanowionemu w ramach pomocy prawnej pełnomocnikowi strony wskazać należy, że nie może on odnieść zamierzonego skutku. Zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. W niniejszej sprawie wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 29 grudnia 2016 roku (por. zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 38), a więc jeszcze przed ustanowieniem dla niej pełnomocnika z urzędu. W dniu otrzymania tego wyroku skarżąca złożyła dopiero wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, który został rozpoznany postanowieniem z dnia 4 stycznia 2017 roku (por. datę nadania wniosku, k. 32). Mając na uwadze powyższe, uznać trzeba, że Sąd I instancji prawidłowo doręczył odpis wyroku wraz z uzasadnieniem tylko na adres skarżącej. Podkreślenia wymaga, że doręczenie dokonane pod adresem strony jest bezskuteczne wobec pełnomocnika, ale tylko w sytuacji, gdy strona w tym czasie posiada pełnomocnika. W niniejszej sprawie strona ani w momencie składania wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, ani w chwili doręczania jej tego wyroku, nie posiadała jeszcze pełnomocnika. W konsekwencji powyższego, zarzuty zawarte w zażaleniu uznać należy za niezasadne, a zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu. Zatem zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.