II SA/Wa 1709/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. D. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia stopnia oficerskiego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 1 września 2016 r. K. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy rozkaz personalny Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. o utracie stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 5 powołanej ustawy procesowej, sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach: 1) wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej; 2) wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi; 3) odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa; 4) wiz wydawanych przez konsulów, z wyjątkiem wiz wydanych cudzoziemcowi będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2014 r. poz. 1525 oraz z 2015 r. poz. 1274); 5) zezwoleń na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego wydawanych przez konsulów. Pod pojęciem spraw, o których mowa w art. 5 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy rozumieć sprawy w znaczeniu materialnym, nie procesowym. Zatem spod kontroli sądowej wyłączona jest wszelka działalność organów administracji publicznej w omawianej kategorii spraw. Niedopuszczalna jest nie tylko skarga na decyzje, postanowienia, akty i czynności, ale także na bezczynność organów w sprawach podległości służbowej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (tekst jedn. Dz. U z 2016 r., poz. 740 ze zm.) stosunek służbowy funkcjonariusza SKW albo SWW, zwanego dalej "funkcjonariuszem", powstaje w drodze mianowania na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do służby. Natomiast zgodnie z art. 9 ustawy o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego szef SKW i Szef SWW, każdy w zakresie swojego działania, jest właściwy do przyjmowania do służby, mianowania funkcjonariuszy na stanowiska służbowe oraz ich przenoszenia, delegowania, oddelegowania, zwalniania i odwoływania ze stanowisk służbowych, zawieszania i uchylania zawieszenia w czynnościach służbowych, zwalniania ze służby oraz stwierdzania wygaśnięcia stosunku służbowego (ust. 1). W sprawach osobowych funkcjonariuszy innych, niż wymienione w ust. 1, są właściwi przełożeni, upoważnieni przez Szefa SKW albo Szefa SWW (ust. 2). Sprawy osobowe, o których mowa w ust. 1, są załatwiane przez wydanie rozkazu personalnego (ust. 3). Podległość służbowa jest cechą szczególną, charakterystyczną dla tzw. stosunków służbowych, stanowiących podstawę pełnienia służby w wojsku i innych służbach. Znaczny zakres takiej podległości sprawia, iż w tych stosunkach zatrudnienia nie ma równorzędności podmiotów, co jest typowe dla stosunku pracy. Tym samym przełożony zyskuje znaczną dyskrecjonalną władzę kształtowania sytuacji prawnej podwładnego. Przejawem podległości służbowej funkcjonariusza jest pozostawienie jego przełożonym prawa decydowania o powołaniu na określone stanowisko służbowe, czy też pozbawienia stopnia służbowego. Takie sprawy należą do spraw z zakresu wewnętrznej sfery działania tego rodzaju jednostek i służb, o których mowa we wspomnianym art. 5 pkt 2 P.p.s.a. (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1382/11, LEX nr 1149164). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, iż pozbawienie stopnia oficerskiego należy do kategorii spraw wynikających z podległości służbowej i tym samym, na mocy art. 5 ust. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy tego typu są wyłączone spod kognicji sądów administracyjnych. Pogląd ten potwierdza treść art. 9 ust. 3 ustawy o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego stanowiąc, iż sprawy osobowe załatwiane w formie rozkazu personalnego dotyczą: 1) mianowania na stanowiska służbowe, 2) przenoszenia, 3) delegowania, 4) oddelegowania, 5) zwalniania, 6) odwoływania ze stanowisk służbowych, 7) zawieszania, 8) uchylania zawieszenia w czynnościach służbowych, 9) zwalniania ze służby, 10) stwierdzania wygaśnięcia stosunku służbowego. Sprawy te zostały zastrzeżone do kompetencji Szefa SKW. Natomiast na stopień mianują: 1) przełożeni posiadający uprawnienia w sprawach osobowych funkcjonariuszy – w korpusie szeregowych i podoficerów, 2) Szef SKW - w korpusie chorążych, 3) Prezydent RP - na pierwszy stopień w korpusie oficerów oraz na stopień generała brygady (art. 26 ust. 2-4 ustawy). W świetle zaś art. 34 tej ustawy, o utracie, pozbawieniu lub obniżeniu stopnia decyduje przełożony właściwy do mianowania na ten stopień. O utracie lub pozbawieniu stopnia podporucznika oraz stopnia generała brygady decyduje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej; o utracie lub pozbawieniu pozostałych stopni w korpusie oficerów decyduje Minister Obrony Narodowej. Przy czym przepis ten nie przewiduje trybu odwoławczego od decyzji administracyjnej (rozkazu personalnego), a w konsekwencji prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Analiza powyższych przepisów ustawy pragmatycznej prowadzi do wniosku, iż mianowanie funkcjonariusza SKW na stopień jest sprawą wewnętrzną formacji, wynikającą z ustalonej hierarchiczności i związanej z tym podległości służbowej. Zatem sprawa utraty, pozbawienia i obniżenia stopnia nie należy do tych elementów stosunku prawnego, które są identyfikowane jako zewnętrzna sfera stosunku służbowego, wymagająca wydania decyzji administracyjnej podlegającej kontroli instancyjnej i sądowej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.