II GZ 480/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2625/16 w zakresie odrzucenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi Wojewody [B.] na uchwałę Rady Miasta [C.] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia czasu obowiązywania dotychczasowych taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2625/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek [A.] Sp. z o.o. w O. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi Wojewody [B.] na uchwałę Rady Miasta [C.] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia czasu obowiązywania dotychczasowych taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż w piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. [A.] Sp. z o.o. w O. (dalej: wnioskodawca lub spółka), na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 dalej: p.p.s.a.) złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, uzasadniając, iż uprawomocnienie się wyroku WSA z dnia 5 grudnia 2016 r. wydanego w niniejszej sprawie doprowadzi do sytuacji w której wnioskodawca nie będzie posiadał aktualnej taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając wniosek spółki o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, wskazał, iż z powołanego wyżej przepisu wynika, że zgłoszenie udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze jego uczestnika może dotyczyć tylko postępowania toczącego się w chwili składania wniosku. Art. 33 § 2 p.p.s.a nie zakreśla wprost terminu, w którym podmiot powołujący się na interes prawny, może domagać się dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, jednakże ratio legis tego przepisu nakazuje przyjąć, że wniosek taki, kierowany do WSA po zamknięciu rozprawy i wydaniu w sprawie wyroku, przesądza o tym, że jest on niedopuszczalny i co za tym idzie podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie rozprawa i wyrokowanie już się odbyło (wyrok z 5 grudnia 2016 r.), więc zakończenie postępowania przed Sądem I instancji, które ma dotyczyć interesu prawnego wnioskodawcy już nastąpiło. Wnioskodawca w zażaleniu na to postanowienie wniósł o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez: - błędne przyjęcie, że niedopuszczalne jest złożenie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu po zamknięciu rozprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i wydaniu w sprawie wyroku; - nieodniesienie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do kwestii interesu prawnego [A.] Sp. z o.o., uzasadniającego dopuszczenie go do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż zamknięcie rozprawy i wydanie w sprawie wyroku nie przesądza o niedopuszczalności wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Podniesiono przy tym, że art. 33 § 2 p.p.s.a. nie zakreśla wprost terminu, w którym podmiot powołujący się na interes prawny może domagać się dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Zdaniem skarżącego, przepis ten nie wskazuje również, iż udział może zgłosić osoba jedynie w postępowaniu przed sądem I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Za trafny należało uznać zarzut, iż Sąd I instancji błędnie przyjął, że niedopuszczalny jest wniosek złożony w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. po zamknięciu rozprawy i wydaniu wyroku. Stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Termin na wstąpienie uczestników, o których mowa w tym przepisie, nie jest określony w ustawie, co oznacza, wbrew stanowisku Sądu I instancji, że wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu zainteresowany podmiot może złożyć w dowolnym czasie, dopóki postępowanie sądowoadministracyjne się toczy, tj. do jego prawomocnego zakończenia w drugiej instancji (por: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt I OZ 808/14, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2032/12 lex nr 1372739, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt I FZ 117/14, baza orzeczeń nsa.gov.pl, M. Niezgódka-Medek, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, s. 87-88; M. Romańska, w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, s. 184). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę powyższy pogląd w pełni podziela. Dodać jedynie należy, że etap postępowania, na jakim wniosek ten jest zgłoszony, przesądza o zakresie czynności tego podmiotu w przypadku dopuszczenia go przez sąd do udziału w sprawie. Jak wynika z akt sprawy, [A.] Sp. z o.o. w O. w piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika oraz o doręczenie odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2016 r. wraz z uzasadnieniem. Wyrok Sądu I instancji z dnia 5 grudnia 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 2625/16 stwierdzał, że uchwała Rady Miasta [C.] z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie przedłużenia czasu obowiązywania taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzenia ścieków została wydana z naruszeniem prawa. Wobec tego Sąd I instancji zobowiązany był na podstawie art. 141 § 1 p.p.s.a. do sporządzenia uzasadnienia z urzędu. Jak wynika z akt sprawy, bezspornie w dacie wniesienia do Sądu wniosku spółki o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, tj. w dniu 4 stycznia 2017 r. (k. 127 akt) nie mogło dojść do stwierdzenia prawomocności wyroku Sądu I instancji z dnia 5 grudnia 2016 r., bowiem odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony Wojewodzie [B.] w dniu 29 grudnia 2016 r. (k. 126 akt), a Radzie Miasta [C.] w dniu 2 stycznia 2017 r. (k. 142 akt). Fakt, że w dniu 19 kwietnia 2017 r. (tj. w tym samym dniu, w którym Sąd I instancji wydał zaskarżone postanowienie rozstrzygające o wniosku, który wpłynął do Sądu już 4 stycznia 2017 r.) WSA wydał też postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta [C.], nie może uzasadniać trafności stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Orzeczenie to z oczywistych względów – zważywszy na datę jego wydania – nie mogło skutkować stwierdzeniem, że sprawa została prawomocnie zakończona. Dodać należy, że Sąd I instancji na poparcie prezentowanego stanowiska odwołał się do postanowienia NSA z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt I OZ 808/14, jednak umknęło uwadze Sądu, że w tej sprawie wniosek o dopuszczenie do udziału w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. został złożony, gdy postępowanie sądowoadministracyjne było prawomocnie zakończone. Nie można zatem przyjąć, jak zrobił to Sąd pierwszej instancji, iż wniosek o dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, złożony po zamknięciu rozprawy i wydaniu w sprawie wyroku, podlegał odrzuceniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wadliwa jest też formuła rozstrzygnięcia zawarta w sentencji zaskarżonego postanowienia. Zgodne z art. 33 § 4 in fine p.p.s.a. na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. W przepisie art. 33 p.p.s.a., który to całościowo reguluje kwestię uczestnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym ustawodawca nie zróżnicował sytuacji, w których Sąd może odrzucić wniosek i tych, w których odmawia dopuszczenia do udziału w sprawie. Takie zróżnicowanie przewidział ustawodawca np. w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (por. art. 86 § 1 i 3 oraz art. 88 p.p.s.a.). Regulacja zawarta w art. 33 § 4 in fine p.p.s.a. jest podobna do uregulowania z art. 141 § 3 p.p.s.a. Na tle stosowania tej ostatnio wskazanej normy prawnej przyjmuje się, że powodem wydania postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku będzie złożenie wniosku o jego sporządzenie, po upływie terminu określonego w art. 141 § 2 p.p.s.a. lub jeszcze przed wydaniem wyroku, a także gdy wniosek taki złoży podmiot niebędący stroną (por. A. Kabat w B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WK 2016, wyd. VI). Uwzględniwszy powyższe, a także i to, że wniosek złożony w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a., podobnie jak wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności (art. 86 i 87 p.p.s.a.) czy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności złożony w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest wnioskiem w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., gdyż nie wszczyna postępowania sądowoadministracyjnego, a jedynie postępowanie incydentalne w tzw. postępowaniu głównym i nie jest możliwe odpowiednie stosowanie do niego przepisów o skardze w oparciu o art. 64 § 3 p.p.s.a., Sąd uznał, że nie ma podstaw do odrzucenia wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Skoro Sąd I instancji wydał zaskarżone postanowienie na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., to przepis ten z uwagi na zawartą w nim normę prawną o treści: "Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie" nie uprawniał do formułowania w sentencji postanowienia rozstrzygnięcia odrzucającego wniosek. Z treści art. 33 § 2 p.p.s.a. in fine p.p.s.a. wynika, że powodem wydania postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika może być zarówno niespełnienie przesłanki określonej w tej normie prawnej, jak i złożenie wniosku po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie. Uwzględniając powyższe, Sąd I instancji ponownie rozpozna wniosek złożony w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.