II SA/Rz 1229/16
WyrokWSA w Rzeszowie2016-12-06
Skład orzekający: Tomasz Smoleń, Piotr Popek, Kazimierz Włoch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wynajęcie części lokalu przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą, w którym zainstalowano automat do gier hazardowych, stanowi podstawę do uznania wynajmującego za "urządzającego gry" w rozumieniu ustawy o grach hazardowych i nałożenia na niego kary pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo wynajęcie części lokalu przedsiębiorcy, który następnie instaluje w nim automat do gier hazardowych, nie jest wystarczające do uznania wynajmującego za "urządzającego gry" w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Konieczne jest wykazanie aktywnego udziału w procesie urządzania gier, w tym partycypacji w zyskach z tej działalności, wykraczającej poza zwykły czynsz najmu. Organ odwoławczy nie wykazał wystarczających dowodów na takie aktywne uczestnictwo skarżącej.Stan faktyczny
Funkcjonariusze celni stwierdzili w lokalu należącym do K. Ś. automat do gier hazardowych, który nie posiadał poświadczenia rejestracji. Lokal został wynajęty przez K. Ś. innemu podmiotowi, który zainstalował automat. Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na K. Ś. karę pieniężną za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Dyrektor Izby Celnej utrzymał tę decyzję w mocy. K. Ś. zaskarżyła decyzję, zarzucając m.in. brak wykazania jej aktywnego udziału w urządzaniu gier oraz naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń / spr./ Sędziowie WSA Piotr Popek WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej K. Ś. kwotę 5.217 (pięć tysięcy dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi K. Ś. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej
(dalej DIC) z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: W dniu 10 maja 2012 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych w lokalu B. "Ś." przy ul. [...] w P., należącym do K. Ś. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą B. "Ś." K. Ś., pod ww. adresem. W trakcie czynności kontrolnych stwierdzono, że w lokalu znajduje się włączony i gotowy do gry automat o nazwie [...] bez numeru, który nie posiadał poświadczenia rejestracji.
W trakcie kontroli w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych, Urząd Celny zabezpieczył ww. automat do gier oraz okazaną przez K. Ś. umowę najmu z dnia 25 kwietnia 2012 r., zawartą pomiędzy Przedsiębiorstwem [...] J. K. ul. B. [...], w R., (zwanym dalej najemcą), a B. "Ś." K. Ś., ul. [...], w P. (zwanym dalej wynajmującym). Z treści umowy wynika, że jej przedmiotem jest najem części lokalu B. "Ś." K. Ś., o powierzchni 2 m2 z przeznaczeniem na zainstalowanie urządzeń rozrywkowo-zabawowych. Jak wynika z przedłożonej umowy najmu, automat należał do J. K. prowadzącego Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe. Według wiedzy organu ww. podmiot, będący dysponentem automatu H. S. bez numeru, nie posiada koncesji ministra właściwego do spraw finansów publicznych na prowadzenie kasyna gry w lokalu B. "Ś.". Kontrolujący przeprowadzili oględziny i eksperyment na urządzeniu do gier hazardowych, który został szczegółowo opisany w protokole czynności kontrolnych z dnia 10 maja 2012 r. W wyniku przeprowadzonego eksperymentu wykazano, że gra na ww. urządzeniu gier odbywa się w sposób losowy bez możliwości zatrzymania gry w wybranym przez prowadzącego eksperyment momencie, podobnie jak na automatach o niskich wygranych, posiadających opinie techniczne wydane przez uprawnione jednostki badające oraz poświadczenia rejestracji. W trakcie eksperymentu wykazano losowość oraz występowanie komercyjności. Na podstawie powyższego stwierdzono, iż urządzenie na którym przeprowadzono eksperyment jest automatem do gier w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; zwanej dalej u.g.h.).
Następnie zatrzymany przez Urząd Celny automat został poddany w ramach prowadzonego pod sygn. akt [...] przez Urząd Celny postępowania karnego skarbowego - badaniom Laboratorium Celnego przy Izbie Celnej. W wyniku dokonanych ustaleń w czasie badania automatu stwierdzono, iż prowadzone na nim gry mają charakter losowy zawierając jednocześnie element losowości, a uzyskiwane wyniki gry są nieprzewidywalne i niezależne od woli gracza i zawierają się w definicji gier na automatach, określonej w art. 2 ust. 3, u.g.h., a możliwość prowadzenia gier za punkty uzyskane w wyniku wygranej zawiera się w definicji wygranej rzeczowej, określonej w art. 2 ust. 4 u.g.h.
Naczelnik Urzędu Celnego (dalej NUC) decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], wymierzył K. Ś. karę pieniężną w wysokości 12000 zł z tytułu urządzania gier na ww. automacie w lokalu B. "Ś.", poza kasynem gry.
K. Ś. działając przez adwokata złożyła odwołanie od tej decyzji, nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem i wniosła o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie.
DIC decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W obszernym uzasadnieniu DIC podał, że sporne urządzenie umożliwiało prowadzenie gier na automatach. Ww. automat jest urządzeniem elektronicznym, a urządzane na nim gry mają charakter losowy, przy czym grający mają możliwość uzyskania wygranej rzeczowej. Gry organizowane były w celach komercyjnych. Na hazardowy charakter spornego urządzenia wskazują przede wszystkim przeprowadzone oględziny i eksperyment gry w dniu 10 maja 2012 r., którego ustalenia znalazły następnie potwierdzenie w sprawozdaniu z badań z dnia 30 listopada 2012 r., sporządzonym przez Wydział Laboratorium Celne przy Izbie Celnej. DIC stwierdził, iż prowadzone na automacie gry mają charakter losowy zawierając jednocześnie element losowości, a uzyskiwane wyniki gry są nieprzewidywalne i niezależne od woli gracza. DIC uznał, że wynik przeprowadzonego eksperymentu oraz wnioski płynące ze sprawozdania z badań pozwalają na uznanie ww. automatu za urządzenie umożliwiające prowadzenie gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.
DIC zauważył, że K. Ś. wypełniła swoim zachowaniem znamiona pojęcia urządzania gier na automacie, już przez samo wynajęcie lokalu J. K. W ocenie DIC między K. Ś., a J. K. wystąpiło porozumienie charakteryzujące się współdziałaniem czy współpracą w trakcie urządzania gier na ww. automacie, o czym przekonuje zawarta w dniu 25 kwietnia 2012 r. umowa najmu, a ściślej jej treść, a nie nazwa. Umowa zawarta przez K. Ś. (jako udostępniającą lokal) z J. K. (korzystającego z tego lokalu celu w wstawienia należących do niego urządzeń rozrywkowo-zabawowych) nazwana została przez strony umową najmu. Wysokość świadczenia w zamian za udostępnienie powierzchni w lokalu, określono w § 2 umowy najmu - "Najemca z tytułu najmu płacić będzie w oparciu o wystawioną przez wynajmującego fakturę VAT comiesięczny czynsz w wysokości 100 PLN brutto, słownie: sto złotych (...)".
W ocenie organu odwoławczego z umowy wynika, iż jej "celem", a zarazem zgodnym zamiarem stron było nie tyle zawarcie umowy najmu, ile podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego, polegającego właśnie na połączeniu składników majątkowych, jakimi dysponowały strony kontraktu tj. lokalem użytkowym K. Ś. oraz automatami Przedsiębiorstwa [....] J. K., które dopiero wspólnie umożliwiały uruchomienie gier na automatach w sposób dostępny dla ogółu, a więc ich "urządzanie". DIC wziął również pod uwagę to, że ww. automat miał być eksploatowany w celach ewidentnie komercyjnych (odpłatność uiszczana przez graczy za możliwość uruchomienia gry). DIC uznał, że w sprawie dwa podmioty, w tym bez wątpienia również K. Ś. "urządzały gry", w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt i pkt 2 u.g.h. W związku z tym strona nie ma racji twierdząc, że nie może być adresatem niniejszej decyzji, w której wymierzono jej karę pieniężną. Jej rola nie ograniczała się bowiem (wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu) - do wynajęcia jedynie powierzchni lokalu innemu podmiotowi. W zakresie innych "czynności" mieszczą się bowiem bez wątpienia powinności wynajmującego określone w umowie. Zgodnie z umową do obowiązków K. Ś. należało zabezpieczenie urządzeń przed utratą, kradzieżą lub dewastacją, jak również utrzymanie w czystości urządzeń oraz odpowiedni nadzór gwarantujący eksploatację zgodnie z ich przeznaczeniem.
Dodatkowo na wstępie umowy jednoznacznie wskazano, że strony zgodnie postanawiają, że w obrębie przedmiotu najmu najemca zobowiązuje się do zainstalowania urządzeń rozrywkowo-zabawowych. W ocenie DIC w sprawie istniało szczególne porozumienie między stronami umowy, którego przedmiotem jest nie tylko sam najem lokalu lecz także instalacja urządzeń rozrywkowo-zabawowych i prowadzenie działalności gospodarczej przy ich wykorzystaniu. Niezaprzeczalnym jest również fakt, że K. Ś. w prowadzonym lokalu udostępniła automat do publicznego korzystania. Fakt umożliwienia klientom lokalu swobodnego dostępu do automatu w godzinach otwarcia lokalu potwierdza, że K. Ś. stwarzała odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry. Poza tym ww. wstawiając do lokalu automaty, przyjęła w ten sposób na siebie ryzyko związane z urządzaniem gier na automacie poza kasynem gry. Ww. przesłuchana w toku postępowania karno-skarbowego w charakterze świadka, zeznała, iż J. K. zaproponował jej wstawienie automatów do lokalu i uzgodniła z nim, że wynajmie powierzchnię lokalu pod automaty i zapewni maszynie dostęp do prądu. Po przywiezieniu automatów do lokalu, podpisała umowę z J. K., a automaty zostały wstawione w sali ogólnie dostępniej, gdzie dostęp mieli wszyscy klienci baru. Do jej zadań należało włączanie i wyłączanie maszyny. Świadek zeznała, iż włączała maszynę na potrzeby klientów. Z zeznań wynika również, że kontaktowała się telefonicznie z J. K. w celu uregulowania należności za wynajem powierzchni oraz w celu zgłaszania ewentualnych problemów z automatem.
Przedsiębiorca, udostępniając lokal w miejscu prowadzonej działalności gospodarczej pod zainstalowanie tam automatów do gry, stworzył graczom (klientom swojego lokalu) warunki umożliwiające uczestnictwo w rozgrywaniu gier hazardowych w postaci gier na automatach. Przyjęcie przez K. Ś. powyższych obowiązków, które nie wchodzą w zakres typowej umowy najmu wskazują na aktywny udział w przedsięwzięciu urządzania gier. Wykazane okoliczności, wskazują, że K. Ś. należało uznać za urządzającego gry. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, że zabezpieczała ona realizację tego procesu po stronie obsługi grających. Jednocześnie bez znaczenia przy tym pozostaje rozstrzygnięcie kwestii własności automatu. Posiadanie statusu właściciela automatu nie stanowi przesłanki koniecznej do uznania określonego podmiotu za urządzającego gry na automacie. Resumując DIC stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał K. Ś. za "urządzającego" gry na automatach poza kasynem gry i bez zezwolenia. Nadto K. Ś. w lokalu B. "Ś." w P., zapewniła ciągłość gier na ww. automacie i udostępniała go do publicznego korzystania. Powyższe potwierdzają jej zeznania, jako właścicielki lokalu, a zarazem osoby zajmującej się obsługą automatów. Fakt zapewnienia ciągłości gier na ww. automacie oraz umożliwienia klientom lokalu - swobodnego dostępu do automatu w godzinach otwarcia lokalu potwierdza, że K. Ś. stwarzała odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry.
K. Ś. reprezentowana przez adwokata skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję DIC z dnia [...] czerwca 2016 r. wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 14 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.204 z 21.07.1998 r., str. 37, ze zm., zwanej dalej dyrektywą 98/34 lub zamiennie "Dyrektywa" w zw. z § 4, § 5, § 8 i § 10 w zw. z § 2 pkt 1a, 2, 3, i 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych przez niewłaściwe zastosowanie u.g.h. w sytuacji, gdy urządzenia nie podlegają regulacji tej ustawy, a ponadto u.g.h. nie podlega stosowaniu (w szczególności art. 6, 14 i inne u.g.h.) z uwagi na brak dopełnienia obowiązku notyfikacji, a zatem przepisy ustawy i tak nie mogą mieć zastosowania wobec skarżącego wobec bezskuteczności w stosowaniu przepisów;
2) art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; zwanej dalej O.p.) przez ustosunkowanie się przez DIC do zaledwie kilku zarzutów podniesionych w odwołaniu, z pominięciem obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego, skutkiem czego jest brak ustalenie na podstawie tego samego materiału dowodowego którym dysponował NUC, iż urządzenia nie wypełniają już obu wzajemnie wykluczających się definicji, lecz wypełniają definicję art. 2 ust. 3 i 4, jednocześnie zapominając, iż z treści art. 2 ust. 4 wynika, że wypłata wygranej rzeczowej może przybrać dwojakiego rodzaju postać, tj. możliwość uzyskania w zamian za wygrane punkty określonej liczby gier lub też dodatkowego czasu pozwalającego na przedłużenie czasu gry, a organ jednak nie ustalił rodzaju uzyskanej wygranej rzeczowej;
3) art. 123 § 1 w zw. z art. 180 oraz art. 200 § 1 O.p. - przez bezzasadna odmowę przeprowadzenie jakiegokolwiek dowodu spośród zgłaszanych przez stronę oraz przez potraktowanie jako fikcji możliwości wypowiedzenia się przez stronę w zakresie zebranego materiału dowodowego, z którego to prawa strona korzystała, lecz organ nawet nie zechciał zapoznać się ani z wnioskami dowodowymi, ani też z pismem strony w przedmiocie ustosunkowania się do materiału dowodowego, tj. z pismem z dnia 6 czerwca 2016 r., albowiem w ogóle nie pochylił się chociażby nad wnioskiem strony o umorzeniu z uwagi na przedawnienie;
4) art. 2 ust. 3 i 4 u.g.h. przez ich zastosowanie, w sytuacji kiedy z treści opisu gry (zarówno w protokole kontroli jak i protokole badania) wynika, iż urządzenie nie spełnia przesłanek określonych definicją ustawową, z uwagi na brak występowania wygranej rzeczowej, tj. uzyskania punktów umożliwiających przedłużenie czasu gry lub rozpoczęcie nowej gry, gdyż brak jest wskazania jakiej wartości wygraną na urządzeniu można było uzyskać, celem ustalenia czy w ogóle występowała (np. przez określenie ile gier w zamian za uzyskane punkty można było wygrać, lub też o jaki czas przedłużana była gra);
5) art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. przez ich łączne zastosowanie - powołanie jako podstawa wydania zaskarżonej decyzji, w sytuacji kiedy z treści opisu gry sporządzonej przez celników po przeprowadzeniu quasi-eksperymentu wynika, iż urządzenie nie spełniają przesłanek określonych definicją ustawową z art. 2 ust. 3 i ust. 5, na które organ się powołuje, brak jest ustalenia elementu losowego w grze, jak również wskazania jakiej wartości wygraną na urządzeniu można było uzyskać, celem ustalenia czy w ogóle występowała (np. przez określenie ile gier w zamian za uzyskane punkty można było wygrać, lub też o jaki czas przedłużana była gra), przy jednoczesnym wzajemnym wykluczaniu się obu definicji, tj. z art. 2 ust. 3 i art. 2 ust. 5 u.g.h. - o czym organ najwyraźniej zapomniał;
6) rażące naruszenie art. 89 u.g.h. przez nałożenie kary nie na urządzającego gry, lecz na właściciela lokalu, który lokal wynajął podmiotowi trzeciemu celem prowadzenia działalności gospodarczej, przy braku jakiegokolwiek dowodu na okoliczność, iż to strona urządzała gry;
7) art. 180 w zw. z art. 121 § 1 i art. 122 O.p. przez nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego pozwalającego na ustalenie najistotniejszych okoliczności w sprawie, a w szczególności wyjaśniania zasad funkcjonowania urządzeń, zwłaszcza, iż opis "eksperymentu" sporządzonego przez celników w trakcie kontroli oraz celników w Laboratorium wykazuje wyłącznie ignorancję techniczną autorów protokołu kontroli i "badania" w zakresie zasad funkcjonowania urządzeń;
8) art. 180 w zw. z art. 121 § 1 i 122 O.p. przez nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek dowodu w sprawie pozwalającego na ustalenie, kto urządzał gry na urządzeniach i czy stanowią one gry w rozumieniu którejkolwiek z definicji art. 2 u.g.h.;
9) art. 6 ust. 4 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. wobec zastosowania sankcji określonej w ww. przepisie w stosunku do osoby fizycznej, która nie spełnia wymogów określonych dla podmiotów mogących ubiegać się o koncesję lub zezwolenie (art. 6 ust. 4), dlatego też brak jest możliwości sankcjonowania karą określoną tym przepisem osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą - w sytuacji gdy przepis odnosi się wyłącznie do spółek kapitałowych;
10) rażące naruszenie art. 89 u.g.h., przez wymierzenie kary nie w stosunku do urządzającego gry, lecz do wynajmującego część nieruchomości, na której prowadzona przez podmiot trzeci była działalność przez właścicieli zatrzymanych i kwestionowanych urządzeń, przy czym ustawodawca jasno i klarownie ustalił, iż karę wymierzyć należy urządzającemu gry, a nie wydzierżawiającemu nieruchomość pod prowadzenie tej nieruchomości;
11) rażące naruszenie art. 659 i nast. k.c. - przez brak zrozumienia instytucji prawa cywilnego, którą jest umowa najmu, przez zignorowanie, iż wynajmując lokal osobie trzeciej, strona scedowała prawo do dysponowania lokalem lub jego częścią, w którym najemca prowadzi własną działalność gospodarczą z wykorzystaniem posiadanych urządzeń;
12) błąd w ustaleniach stanu faktycznego a polegający na przyjęciu, iż urządzenia spełniają definicję gier na automatach określona art. 2 ust. 3, 4 i 5 u.g.h. przy braku ustalenia możliwości wypłaty jakiejkolwiek wygranej (art. 2 ust. 3), wartości wygranej rzeczowej, tj. liczby gier uzyskanych na skutek wygranych punktów gry lub też ilości czasu pozwalającego na przedłużenie czasu gry (art. 2 ust. 4), czy też współczynnika losowości (art. 2 ust. 5);
13) art. 190 w zw. z art. 121 § 1 i art. 122 O.p. przez zignorowanie prawa strony do czynnego udziału w sprawie, w szczególności udziału w przeprowadzanym dowodzie z opinii biegłego (Laboratorium Celnej) i nie powiadomienie strony o czynności, czym uniemożliwiono stronie zadawania pytań "biegłym", którzy po przeprowadzeniu badania nadal nie wiedzą, którą z definicji ustawowych urządzenia wypełnia, a jeżeli definicję z art. 2 ust. 3 z uwagi na możliwość uzyskania wygranej rzeczowej o której mowa w art. 2 ust. 4 - to jakiej wartości jest możliwa do uzyskania tego rodzaju wygrana, tj. o jaki czas bądź o ile gier można wydłużyć grę;
14) błąd w ustaleniach stanu faktycznego przez przyjęcie, iż "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy", bez wskazania konkretnego dowodu, pozwala na przyjęcie, iż to strona urządzała gry, podczas gdy organ jedynie ustalił, iż strona wynajęła lokal w którym wstawiono urządzenia i w tym zakresie zawarła zgodnie z obowiązującym polskim prawem cywilnym umowę najmu;
15) brak przeprowadzenia w myśl art. 180 O.p. dowodów, które pozwoliłyby na ustalenie najistotniejszych w sprawie okoliczności, tj. okoliczność zasad funkcjonowania urządzeń oraz okoliczność ustalenia kto urządzał gry, w tym:
- dowodu z przesłuchania strony - na okoliczność ustalenia do kogo należały urządzenia, kto je wstawił do lokalu, kto je obsługiwał i serwisował, kto je rozliczał i czerpał z nich dochody, kto instruował w zakresie zasad ich funkcjonowania;
- przesłuchania J. K., najemcy, który wstawił przedmiotowe urządzenie do lokalu i prowadził działalność gospodarczą z jego wykorzystaniem - na okoliczność ustalenia do kogo należały urządzenia, kto je wstawił do lokalu, kto je obsługiwał i serwisował, kto je rozliczał i czerpał z nich dochody, kto instruował w zakresie zasad ich funkcjonowania;
- przesłuchania celników, którzy przeprowadzali czynności kontrolne oraz quasi eksperyment - na okoliczność wykazania, iż nie posiadają żadnej wiedzy merytorycznej do przeprowadzania gry na urządzeniach, oceny zasad funkcjonowania urządzeń - na co wskazuje wysoki stopień infantylizmu i ignorancji technicznej opisu "gry" zawartego w treści protokołu kontroli, skutkiem czego jest brak możliwości określenia w treści zaskarżonej decyzji jakiego rodzaju są urządzenia, tj. czy wypełniają definicję z art. 2 ust. 3 czy też może z art. 2 ust. 5;
- dowodu z dokumentów zalegających w aktach postępowania karno-skarbowego prowadzonego przez ten sam organ o ten sam czyn, tj. urządzanie gier na przedmiotowych urządzeniach, [...] - na okoliczność ustalenia kogo organ we wskazanym uważa za odpowiedzialnego za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, zwłaszcza, iż rozstrzygnięcie w postępowaniu karno-skarbowym stanowi zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy;
- dowodu z opinii biegłego, jak również dowodu z oględzin urządzeń - na okoliczność ustalenia zasad funkcjonowania urządzenia, albowiem infantylny opis gry wskazujący na brak elementarnej wiedzy w zakresie funkcjonowania urządzeń przez celników przeprowadzających "eksperyment" nie pozwolił im nawet na stwierdzenie którą z definicji gry na automacie urządzenia wypełniają;
16) rażące naruszenie art. 210 § 4 O.p. - przez brak wskazania jakie dowody zostały w sprawie przeprowadzone, którym dowodom dał wiarę, na których oparł rozstrzygnięcie, poprzestając na stwierdzeniu, iż strona urządzała gry, albowiem "udostępniła automat do publicznego korzystania" podczas gdy jednocześnie organ ustala, iż część lokalu została właśnie wynajęta celem prowadzenia na niej działalności przez inny organ;
17) rażące naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie celnej przez błędną interpretację przepisu i uznanie, iż skoro ustawodawca wyposażył celników w możliwość przeprowadzania gry na urządzeniu podczas kontroli, to jest to wartościowy dowód w sprawie, pomijając już okoliczność, iż ustawodawca niestety poza prawem przeprowadzenia gry nie wyposażył już celników w wiedzę, doświadczenie, kwalifikację, rozum i minimalne kompetencje do przeprowadzania tego typu eksperymentu, a opis gry sporządzony przez celników właśnie wskazuje, iż podstawowych pojęć w zakresie funkcjonowania urządzeń celnicy nie pojmują, albowiem po przeprowadzeniu "eksperymentu" nadal nie wiedzą, którą z definicji urządzenia spełniają i tak na wszelki wypadek wskazują obie definicję, które (o czym zapomnieli albo i nawet nie wiedzą) wzajemnie się wykluczają;
18) rażące naruszenie art. 23b ust. 1 u.g.h. przez oparcie decyzji o wynik "badania" biegłego Laboratorium Izby Celnej, i tak przeprowadzonego z rażącym naruszeniem art. 190 O.p. (bez powiadomienia strony o możliwości uczestniczenia w czynności), a który to "biegły" nie posiada akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji i nie ma możliwości techniczno-personalnych do przeprowadzania tego rodzaju badań i wydawania opinii;
19) art. 68 § 1 O.p., przez pominiecie przez organ, iż zaskarżona decyzja została wydana po upływie 3 letniego okresu liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym mógł powstać ewentualny obowiązek podatkowy w związku z wymierzeniem kary pieniężnej, albowiem zdarzenie pozwalające na wymierzenie kary ujawnione zostało najpóźniej w dniu 10 maja 2012 r., wobec czego wymierzyć karę można było najpóźniej do dnia 31 grudnia 2015 r., natomiast decyzja ostateczna została stronie doręczona w dniu 1 lipca 2016 r.
W obszernym uzasadnieniu, skarżąca rozszerzyła powyższe zarzuty i podniosła, że organ w żaden sposób nie wykazał i nie wyjaśnił, dlaczego uważa stronę za urządzającego gry. Zwróciła uwagę, iż żaden z przepisów prawa nie pozwala na cedowanie odpowiedzialności za urządzanie gier z urządzającego gry na właściciela lokalu, który innemu podmiotowi część lokalu pod prowadzenie innej działalności wynajął. Podkreślono, że wskazane w zarzutach skargi dowody mają na celu jasno wyjaśnić, kto w rzeczywistości urządzał gry, zwłaszcza, iż strona we wskazanym lokalu nie przebywała, urządzeń nie wstawiała, nie rozliczała i nie czerpała z tego tytułu żadnych dochodów, poza czynszem dzierżawnym za najem nieruchomości, co nie jest karane. Z treści art. 89 u.g.h. wynika, iż karę ponosi "urządzający" gry, a nie "właściciel" lokalu. W konsekwencji powyższego skarżąca zarzuciła bezprawność działania organu w zakresie nakładania na nią kary, w sytuacji gdy nigdy gier nie urządzała w ww. lokalu, z pominięciem obowiązku ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie.
W odpowiedzi na skargę DIC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, jednak nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Celnej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie wymierzenia skarżącej kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii ustalenia podmiotu urządzającego gry na automacie poza kasynem, a w szczególności czy strona skarżąca jest takim podmiotem. Strona kwestionuje zarówno ustalenia faktyczne, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji jak i ich ocenę prawną, wskazując na brak podstaw prawnych do nałożenia na nią kary pieniężnej.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzucanej w skardze kwestii stosowania przepisów ustawy o grach hazardowych pomimo braku notyfikacji art. 14 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w świetle art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/WE. Podkreślić należy, że uchwałą z dnia 16 maja 2016 r. o sygn. akt II GPS 1/16 Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie rozstrzygnął wątpliwości dotyczące stosowania ustawy o grach hazardowych i nakładania kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem. W orzeczeniu tym NSA w sposób wiążący stwierdził, że "Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy". Ponadto NSA ten sformułował wiążący pogląd, że "urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.)."
Druga część uchwały przesądza wątpliwości wyrażone w skardze co do tego, czy podmiotem omawianego deliktu administracyjnego może być każdy, czy też tylko podmioty, które na gruncie u.g.h. mogą ubiegać się o prowadzenie koncesjonowanej działalności hazardowej, a więc spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne. NSA udzielił wiążącej odpowiedzi, że podmiotem tego deliktu mogą być także osoby fizyczne. W tej kwestii wypowiedział się zresztą wcześniej Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt P 4/14 oraz z dnia 21 października 2015 r. w sprawie P 32/12. W tym ostatnim wyroku Trybunał stwierdził, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa za naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa.
Podkreślić należy również, że powołana wyżej uchwała jest uchwałą podjętą w składzie 7 sędziów NSA w następstwie wniesionego pytania prawnego na podstawie art. 264 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; zwanej dalej jako P.p.s.a.); ma zatem moc wiążącą w oparciu o art. 269 P.p.s.a. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis, a pogląd wyrażony w konkretnej uchwale NSA może zostać zmieniony tylko stosowną uchwałą takiego samego składu NSA.
Sąd orzekający w pełni podzielił pogląd zaprezentowany w powołanej uchwale. Tym bardziej, że uchwała ta stanowi zwieńczenie dotychczasowego orzecznictwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, które w całości zasługuje na podtrzymanie w tym w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 32/12 i P 4/14.
W związku z powyższym Sąd uznał, że zarzuty skargi i ta argumentacja, która kwestionuje dopuszczalność i legalność stosowania w tej sprawie przepisów ustawy o grach hazardowych w związku z brakiem jej notyfikacji – nie zasługują na uwzględnienie.
Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego sprawy na skarżącą została nałożona kara administracyjna w wysokości 12.000 złotych za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., które stanowiły materialnoprawną podstawę dla ukarania skarżącej przywołaną przez organy celne, karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry (ust. 1 pkt 2). Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 wynosi 12.000 zł od każdego automatu (ust. 2 pkt 2).
Kwestionowana decyzja administracyjna została wydana na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 oraz art. 89 ust. 2 pkt 2 i art. 90 u.g.h., które należą do sfery materialnego prawa administracyjnego, co podporządkowuje czynności procesowe, w tym orzeczenie podejmowane w sprawie, której przedmiot regulowany jest tą ustawą, przepisom ordynacji podatkowej (art. 8 u.g.h.). Wymagało to od organów orzekających w niniejszej sprawie przeprowadzenia postępowania administracyjnego przy zachowaniu reguł wynikających z art. 120, art. 122, art. 187, art. 188 i art. 191 O.p. oraz przedstawienia wyników tego postępowania w uzasadnieniu decyzji z uwzględnieniem wskazówek zawartych w art. 210 § 4 oraz art. 124 O.p.
Dla realizacji zasadniczego celu postępowania administracyjnego jakim jest rozstrzygnięcie sprawy, pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie obowiązującej normy prawa, odpowiedniej dla rozstrzygnięcia danej sprawy, co nieodzownie wiąże się z koniecznością prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Wynika stąd nakaz wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.
Organ odwoławczy ustalił, że K. Ś. spełniała rolę urządzającego gry na automacie bowiem jako właściciel lokalu udostępniała odpłatnie określoną powierzchnię lokalu pod instalację urządzenia do gier na automacie. DIC stwierdził, że skarżąca wypełniła swoim zachowaniem w pełni znamiona pojęcia urządzenia gier na automacie, już przez samo wynajęcie lokalu J. K. prowadzącemu Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe. W ocenie organu zawarta między ww. podmiotami umowa najmu lokalu, a zwłaszcza jej treść przekonuje o tym, że między nimi doszło do porozumienia charakteryzującym się współdziałaniem czy współpracą przy urządzaniu gier na przedmiotowym automacie.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że K. Ś. posiadała pełną wiedzę co do rodzaju tej działalności, stąd wniosek o istnieniu szczególnego porozumienia między stronami umowy, którego przedmiotem jest nie tylko sam najem lokalu lecz także instalacja urządzeń rozrywkowo-zabawowych i prowadzenie działalności gospodarczej przy ich wykorzystaniu.
Według ustaleń DIC K. Ś. w prowadzonym lokalu udostępniła automat do publicznego korzystania. Fakt umożliwienia klientom lokalu swobodnego dostępu do automatu w godzinach otwarcia lokalu potwierdza, że K. Ś. stwarzała odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry. Poza tym wstawiając do lokalu automaty, przyjęła w ten sposób na siebie ryzyko związane z urządzaniem gier na automacie poza kasynem gry.
Zdaniem DIC skarżąca udostępniając lokal w miejscu prowadzonej działalności gospodarczej pod zainstalowanie tam automatów do gry, stworzyła graczom (klientom swojego lokalu) warunki umożliwiające uczestnictwo w rozgrywaniu gier hazardowych w postaci gier na automatach. Przyjęcie przez K. Ś. powyższych obowiązków, które nie wchodzą w zakres typowej umowy najmu wskazują niewątpliwie na aktywny udział w przedsięwzięciu urządzania gier. Według DIC wykazane okoliczności, wskazują, że K. Ś. należało uznać za urządzającego gry.
W ocenie organu powyższe argumenty przemawiają za ukaraniem skarżącej. Zdaniem Sądu, stanowisko organu odwoławczego wynikające z analizy wskazanych okoliczności faktycznych nie było zasadne.
Sąd nie podziela stanowiska organu, że skarżąca już przez samo udostępnienie powierzchni w swoim lokalu wyczerpała znamiona "urządzania" gier hazardowych, oraz że podmiot ten aktywnie uczestniczył w procesie urządzania gier, poprzez sprawowanie nadzoru nad automatem, pilnowanie, aby automat ten nie uległ szkodzeniu, oraz zobowiązanie się do zawiadomienia właściciela o ewentualnej awarii urządzenia. Wykazane czynności, w ocenie Sądu nie wyczerpują bowiem przesłanki urządzania gry na automacie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
W ocenie Sądu, dla uznania podmiotu za osobę urządzającą gry na automatacie poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., bądź też współurządzającą takie gry wraz z inną osobą czy osobami, konieczne jest ustalenie, że podmioty te działały wspólnie i w porozumieniu tj. zawarły umowę o współdziałanie, zakładającą pomiędzy uczestnikami przedsięwzięcia podział ról, odnoszący się do istotnych elementów przedsięwzięcia, polegającego na nielegalnym urządzaniu gier hazardowych, bądź choćby realizowały owo współdziałanie w sposób faktyczny, wskazując na istnienie takiego porozumienia.
W niniejszej sprawie źródła takiego porozumienia należy doszukiwać w umowie najmu z dnia 25 kwietnia 2012 r. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby skarżąca przyjęła na siebie jakieś dodatkowe obowiązki w ramach procesu urządzania gier na kwestionowanym automacie. Godzi się przy tym zauważyć, że ewentualne porozumienie co do współuczestniczenia w procesie urządzania gry, powinno przewidywać obowiązki stron w ramach podziału ról, o charakterze stałym, w związku z czym incydentalne podejmowanie pewnych czynności, można rzec grzecznościowych i tak nie mogłoby być traktowane jako współurządzanie gier.
Kluczowym dla ustalenia kwestii nielegalnego współurządzania gry na automatacie jest zakres partycypacji tego podmiotu zarówno w obowiązkach wynikających z organizowania gry, jak również w zyskach finansowych pochodzących z urządzania gier - sankcjonowana działalność ma bowiem charakter komercyjny. Nie jest zatem wystarczające w tym zakresie, ustalenie że skarżąca jako wynajmująca lokal uzyskiwała czynsz z umowy najmu – jest to bowiem immanentną cechą tej umowy, która nie stanowi czynności nielegalnej. Samo bowiem udostępnienie miejsca czy lokalu w celu urządzania gier nie jest przejawem aktywnego uczestnictwa w tym procesie, lecz co najwyżej warunkiem rozpoczęcia tego procesu – czyli swego rodzaju pośrednim uczestnictwem w procesie urządzania, które jednak ze względu na sankcyjny i dotkliwy charakter odpowiedzialności przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., na tym etapie działania nie może być jeszcze utożsamiane z zachowaniem wypełniającym ustawowe znamiona "urządzania gier". Koniecznym jest poczynienie ustaleń w kwestii zakresu obowiązków spoczywających na podmiocie udostępniającym lokal, które wskazywałyby na czynne uczestnictwo w tej działalności, a także pobieranie zysków z tej działalności, wykraczających jednak ponad sam czynsz za wynajęcie powierzchni lokalu, a wskazujących na partycypowanie w zysku z urządzanych gier. Ustalenie udziału w zyskach z gry hazardowej czyni bowiem partycypującego zainteresowanym nie tylko tym, aby gry były urządzane, ale również skalą tych gier, co przecież przekłada się na wysokość uzyskiwanego zysku. W interesie takiej osoby jest więc zachęcanie do rozegrania gry, a co za tym idzie wyjaśnianie jej zasad i wszelkiej pomocy w zakresie. Zgoła inaczej jawi się sytuacja podmiotu, który bez względu na to czy gry na automacie się odbywają czy też nie, otrzymuje stała kwotę, bynajmniej nie związaną z samym urządzaniem gier, lecz udostepnieniem na ten cel części powierzchni.
Posiłkując się art. 35 pkt 6 u.g.h., zgodnie z którym wniosek o koncesję na kasyno gry powinien zawierać "odpis dokumentów wskazujących na prawo do władania budynkiem (lokalem) lub umowy zobowiązującej do oddania we władanie budynku (lokalu), w którym będą urządzane gry", należy wskazać że urządzanie gry nie jest tożsame z zawarciem umowy zobowiązaniowej, obejmującej prawo do korzystania z lokalu bądź jego części. Dlatego nieuprawnionym jest, jak twierdzi organ odwoławczy, zrównanie czynności zawarcia umowy oddania niewielkiej części lokalu do władania innemu podmiotowi w celu eksploatacji automatu, z pojęciem "urządzania gier" w znaczeniu art. 89 ust. 1 u.g.h. Wobec tego samo oddanie części powierzchni użytkowej lokalu nie może być uznane za wystarczającą przesłankę do kwalifikowania podmiotu wynajmującego lokal pod eksploatację automatu jako urządzającego gry i podlegającego karze pieniężnej (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 345/16).
Przede wszystkim należy stwierdzić, że treść umowy najmu, na którą powołuje się organ odwoławczy, nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia, że strony porozumiały się co do wspólnej eksploatacji urządzenia do gier hazardowych. Z umowy tej wynika jedynie, że skarżąca zobowiązała się wynająć właścicielowi automatu powierzchnię swojego lokalu pod instalację opisanego na wstępie automatu do gier, który będzie wykorzystywany i eksploatowany przez J. K., do którego ten automat należy, zaś skarżącej będzie z tego tytułu przysługiwać czynsz miesięczny w stałej wysokości. Tymczasem sam fakt wynajęcia (wydzierżawienia, użyczenia czy też udostępnienia) lokalu innemu podmiotowi, w celu prowadzenia przez ten drugi podmiot działalności gospodarczej z wykorzystaniem automatu do gier hazardowych, o którym mowa w art. 2 ust. 3 bądź ust. 5 u.g.h., nie przesądza jeszcze, zdaniem Sądu, o możliwości przypisania wynajmującemu (wydzierżawiającemu, użyczającemu czy też udostępniającemu) statusu podmiotu "urządzającego gry".
Jeżeli zatem organ odwoławczy wywodzi przymiot "urządzającego gry" z umowy najmu, łączącej stronę z właścicielem urządzenia, na którym prowadzone są gry, to z treści tej umowy powinno jednoznacznie wynikać – niezależnie od tytułu nadanego umowie przez strony – że w istocie działalność w zakresie gier hazardowych będzie prowadził sam wynajmujący, albo że urządzanie gier – a więc ich organizowanie, w celu osiągnięcia przychodu z takiej działalności – będzie w istocie wspólnym przedsięwzięciem gospodarczym obu stron umowy. W rozpoznawanej sprawie zawarta przez skarżącą umowa najmu nie dawała podstaw do wyciągnięcia takich wniosków. Sama tylko okoliczność ustalenia czynszu najmu również nie przesądza, zdaniem Sądu, o wspólnym z właścicielem automatu urządzaniu gier hazardowych. Jakkolwiek bowiem niewątpliwie wynajmujący w takiej sytuacji czerpie pośrednio zysk z działalności najemcy, to bezpośrednim źródłem tego przychodu jest najem, a nie działalność w zakresie urządzania gier hazardowych. Trudno zatem tylko na tej podstawie przypisać wynajmującemu przymiot "urządzającego gry", jeśli jednocześnie nie wykazano po jego stronie aktywnych działań związanych z oferowaniem i organizowaniem gier hazardowych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2016 r. sygn. III SA/Wr 886/16).
Pamiętać należy, że zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego wynikającymi z przepisów ordynacji podatkowej, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, a w efekcie wydający decyzję, powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 121 § 1 O.p.). Winien więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 120 O.p.), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 121 § 2 O.p.) i w toku postępowania stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 122 O.p.), jak i wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 124 O.p.). Powinien też mieć na względzie, że zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami proceduralnymi.
Analiza zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wskazuje, że organ odwoławczy uchybił powołanym powyżej zasadom postępowania. Organ nie dysponował bowiem wystarczającymi dowodami dla uznania, że skarżąca urządzała gry na opisanym wyżej automacie. Z jednej strony w aktach sprawy znajduje się umowa najmu, z której wynika, że rola strony skarżącej polega przede wszystkim na odpłatnym udostępnieniu innemu podmiotowi powierzchni skontrolowanego lokalu, który to najemca miał zamiar prowadzić w tym lokalu działalność gospodarczą polegającą na eksploatacji skontrolowanego urządzenia. W świetle wskazanych okoliczności faktycznych nie sposób zatem przyjąć, że skarżąca była osobą urządzającą gry.
Przypomnieć należy, że ocena materiału dowodowego, dokonywana przez organ na podstawie art. 191 O.p. musi spełniać określone wymogi tj. być logiczna, zgodna z akceptowanymi zasadami rozumowania i doświadczeniem życiowym, a przede wszystkim dotyczyć kompletnego i prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego (a więc z zachowaniem obowiązków wynikających m.in. z art. 122, art. 180 i art. 187 O.p.) oraz uwzględniać łączne znaczenie wszystkich dowodów i okoliczności sprawy. W rozpoznawanej sprawie powyższe warunki nie zostały spełnione, a w konsekwencji jako nieuprawnione należy uznać stanowisko organu odwoławczego uznające skarżącą za podmiot urządzający gry oraz podlegający karze pieniężnej w trybie art. 89 ust.1 u.g.h.
W związku ze stwierdzonymi uchybieniami procesowymi organu za przedwczesne należało uznać odniesienie się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny ustalony przez organy i ocena dokonana w zaskarżonej decyzji są prawidłowe, można przejść do kontroli procesu stosowania prawa materialnego.
Z przedstawionych wyżej względów uznać należało, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego tj. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy powinien wziąć pod uwagę rozważania zawarte w treści niniejszego uzasadnienia, co do prawidłowego rozumienia pojęcia "urządzający grę", następnie ocenić zgromadzone dowody w celu ustalenia, czy skarżąca podejmowała jakiejkolwiek aktywne działania związane z eksploatacją przedmiotowego automatu do gry, a pozwalające na przypisanie jej przymiotu podmiotu "urządzającego grę". Organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające przyjmując, że samo stwierdzenie wynajęcia powierzchni przez skarżącą i pobieranie czynszu nie jest automatycznie równoznaczne z czerpaniem przez nią korzyści z urządzania gier na automacie, jak wadliwie przyjął organ w niniejszym postępowaniu. Dopiero wszechstronna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego może stanowić podstawę do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej.
O kosztach orzeczono w myśl art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składają się: uiszczony wpis od skargi - 400 zł, wynagrodzenie pełnomocnika - 4800 zł wynikające z § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło