II SA/Rz 399/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2016 r. sprawy ze skarg A. K. i I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego -skargi oddala- Przedmiotem skarg AK i IK jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] (dalej: SKO w [.] lub Kolegium) z dnia [.] lutego 2016 r. nr [.] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, które wydano w następującym stanie sprawy; Po przeprowadzeniu postępowania na wniosek Gminy [.] decyzją z dnia [.] grudnia 2015 r. nr [.], Wójt Gminy [.] umorzył prowadzone postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości położonej w [.], oznaczonej nr ewid. 209 (działka drogowa), z nieruchomościami oznaczonymi nr ewid. 299, 567/11, 567/17 i 567/18 i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w [.]. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [.] grudnia 2015 r. nr [.], Wójt Gminy [.] ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 3800 zł, obciążając nimi: Wójta Gminy [.] jako właściciela działki nr 209 w kwocie 1900 zł, AK jako właścicielkę działek nr 567/11 i 567/17 w kwocie 950 zł, L. i T. B. jako właścicieli działki nr 299 w kwocie 475 zł oraz IK jako właścicielkę działki nr 567/18 w kwocie 475 zł. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły art. 262 § 1 pkt 2, 263 § 1 i 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) dalej zwanej: "k.p.a.". We wspólnym zażaleniu AK i IK wniosły o obciążenie pełną kwotą kosztów Wójta Gminy [.], jako wnioskodawcę. W ich ocenie na obecnym etapie postępowania brak było podstawy prawnej do obciążania ich jakimikolwiek kosztami. Do czasu zgłoszenia wniosku o rozgraniczenie spór graniczny nie istniał. Opisanym na wstępie postanowieniem SKO w [.] utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu podano, że stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie ich spornego przebiegu granic, dlatego nie dotyczy tylko interesu wnioskodawcy. Kwestia kosztów takiego postępowania jest uregulowana nie tylko w k.p.a., czy w Prawie geodezyjnym i kartograficznym, lecz również w Kodeksie cywilnym, jak wyjaśnił te kwestię Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2008 r. I OPS 5/06. W skardze AK i IK , domagają się uchylenia zaskarżonego postanowienia i obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego Wójta Gminy [.]. Zarzuciły, że Kolegium nie uwzględniło podniesionych w zażaleniu zarzutów w tym, że przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie regulują tego zagadnienia. Postępowanie rozgraniczeniowe ma bowiem charakter dwustopniowy. Dlatego za jedyny podmiot uprawniony do orzekania o kosztach rozgraniczenia w przypadku przekazania sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu jest ten sąd, stosownie do art. 520 Kodeksu postępowania cywilnego, gdyż postępowanie nie zostało zakończone, lecz przeniesione do fazy jurysdykcyjnej. Dotychczasowe koszty spowodowane były działaniem Wójta i państwa B., którzy interweniowali u Wójta w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014, poz.1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że postanowienie to nie narusza wyżej przywołanych przepisów, które wyznaczają granice badania legalności zaskarżonego aktu. Stan faktyczny ustalony przez organy Sąd poczytuje za własne ustalenia, a ustalony stan fatyczny pozwolił na rozpoznanie sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły art. 264 § 1 w zw. z art. 263 § 1 i art. 262 § 1 k.p.a., które określają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Stronę obciążają te koszty, które wynikły z jej winy (art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a.), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.). Z kolei z unormowania art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380), dalej zwany w skrócie jako k.c. wynika, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co jest powiązane z zasadą, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W orzecznictwie istniały rozbieżności, co do stosowania przepisów art. 152 i 153 k.c. w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, a co za tym idzie, dopuszczalności obciążania stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego po połowie, w oparciu o przepis art. 152 k.c. Rozbieżności te zostały wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007, Nr 2, poz. 26), w której wyrażono pogląd, że organ administracji publicznej orzekając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego powinien uwzględniać normę art. 152 k.c., a więc obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiednich nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu swego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości została uregulowana w dwóch aktach prawnych - ustawie z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287) oraz w Kodeksie cywilnym. Tak w postępowaniu cywilnym, jak administracyjnym, zarówno sąd powszechny jak i organ administracji są obowiązani stosować te same zasady, co wynika z porównania art. 152 i 153 k.c. do art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 prawa geodezyjnego i kartograficznego, które to przepisy ustanawiają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Konsekwencją takiego stwierdzenia jest przyjęcie, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że udział w postępowaniu administracyjnym jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości, leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane również w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej (patrz: wyrok NSA z 31.10.2012 sygn. akt I OSK 1230/11). Postępowanie w sprawie o rozgraniczenie zostało wszczęte na wniosek Gminy [.] w stosunku do nieruchomości położonej w miejscowości [.] oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka nr 209 z działkami sąsiednimi nr 299, 567/11, 567/17 i 567/18. Dodać trzeba, że działka nr 209 jest drogą gminną, a na wysokości ww. działek droga doznaje znacznego ograniczenia jej szerokości co jest uwidocznione na mapie ewidencyjna w skali 1:2000 z 7 września 2015 r. Decyzją z dnia [.] grudnia 2015 r. Nr [.] Wójt Gminy [.] (wyznaczony do prowadzenia przedmiotowej sprawy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] sierpnia 2015 r. Nr [.]) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w miejscowości Dąbrówki gm. [.] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 209 z działkami sąsiednimi nr 299, 567/11, 567/17, 567/18 i przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w [.]. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego, obciążając nimi wszystkie strony sporu. Na wysokość ustalonych kosztów złożyły się czynności geodety według wystawionej faktury z dnia 2 listopada 2015 r., co odpowiada treści art. 263 § 1 k.p.a. Połową kosztów obciążono Gminę [.], połową właścicieli w zależności od liczby rozgraniczanych działek i ilości punktów granicznych. Sąd zwrócił też uwagę, że w zaskarżonym postanowieniu adresatem ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego uczyniono Wójta Gminy [.], co nie zostało zauważone przez organ odwoławczy. Sąd nie uznał jednak w tym przypadku tego za naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji jest mowa o kosztach postępowania Gminy [.], a wójt jest organem, który działa w imieniu gminy. Ponadto przedmiotem zaskarżenia były koszty, którymi obciążono AK i IK, a w tym przypadku prawidłowo zostały wskazane adresatki obowiązku. Wbrew stanowisku skarżących, zaskarżonemu postanowieniu nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 261 § 1 k.p.a. W szczególności postępowanie to nie było postępowaniem bezkosztowym, gdyż na wyznaczony do przeprowadzenia rozgraniczenia geodeta wystawił fakturę za swoją pracę. W postępowaniu przed sądem powszechnym powstaną koszty związane z postępowaniem sądowym, które jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego. Powołane przez skarżące orzeczenia sądów administracyjnych z 2000 i 2006 r. zostały wydane przed podjęciem Uchwały 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 26), dlatego nie mogły być aktualnie uwzględnione przy orzekaniu. Mając na względzie wyżej przedstawione argumenty Sąd stwierdził, że skargi nie są zasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. je oddalił.