II OZ 224/19

Dnia 27 marca 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Skarbu Państwa – [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 670/16 o odrzuceniu skargi kasacyjnej Starosty [...] od wyroku tegoż sądu z dnia 18 września 2018 r. w sprawie ze skargi G. K. i S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Gda 670/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną Starosty [...] od wyroku tegoż sądu z dnia 18 września 2018 r. w sprawie ze skargi G. K. i S. K. (skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 670/18 WSA w Gdańsku po rozpoznaniu skargi G. K. i S. K. na opisaną powyżej decyzję SKO w [...] stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z [...] marca 2013 r. W dniu 30 października 2018 r. wpłynęły do tegoż sądu skargi kasacyjne wniesione w imieniu Skarbu Państwa - [...] oraz Gminy [...], reprezentowanych przez tego samego pełnomocnika. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazane zostało, że Skarb Państwa - [...] jest właścicielem działek objętych postępowaniem scaleniowym i jednocześnie powinien być uczestnikiem postępowania scaleniowego. Został natomiast pominięty w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd pierwszej instancji, na mocy art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., Ppsa), skargę kasacyjną odrzucił. W motywach tego orzeczenia sąd wojewódzki stwierdził, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego. Zdaniem tegoż sądu w takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych, ani też legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Skarb Państwa – [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu strona żaląca zarzuca: a) naruszenie art. 178 Ppsa w zw. z art. 175 § 2, art. 12 Ppsa, art. 33 § 1 Ppsa i art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2018 r., poz. 908) poprzez błędne uznanie, iż Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę [...] nie posiada uprawnienia do skutecznego zaskarżenia wyroku z dnia 18 września 2018 r. i co zdaniem sądu pierwszej instancji stanowi podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej Starosty [...]. W uzasadnieniu strona żaląca zaznacza, iż Starosta [...] nie zaskarżył wyroku z dnia 18 września 2018 r. jako organ administracji publicznej wydający decyzję w pierwszej instancji, lecz jako organ jednego z uczestników scalenia – Skarbu Państwa. W odpowiedzi G. K. i S. K. na powyższe zażalenie wniesiono o jego oddalenie w całości oraz zasądzenie od uczestników solidarnie na rzecz skarżących kosztów postępowania zażaleniowego. Skarżący, mając na uwadze treść uchwały NSA z dnia 19 maja 2003 r. (OPS 1/03), wskazują że bezsprzecznie starosta nie posiada legitymacji czynnej do wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego przez WSA w Gdańsku z dnia 18 września 2018 r. Ich zdaniem nie zmienia tego okoliczność, że Starosta widniał w wykazie uczestników scalania jako właściciel wskazanych tam działek i jest właścicielem tych działek do chwili obecnej. Wskazują, że Starosta był organem rozpoznającym sprawę w I instancji, dlatego nie przysługuje mu uprawnienie do zaskarżania wyroku WSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżone postanowienie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadało prawu. Zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia jest to, czy Skarb Państwa – [...] był podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 173 § 1 Ppsa od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 173 § 2 Ppsa). Warunkiem złożenia skargi kasacyjnej jest zatem otrzymanie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Jak słusznie podnosi się w orzecznictwie, powyższa zasada wynika nie tylko ze względów wyraźnego wskazania w ustawie, ale również ze względów logicznych, gdyż stanowi ona w założeniu polemikę z racjami w nim wyrażonymi. Wniesienie skargi kasacyjnej z pominięciem tego trybu jest zatem niedopuszczalne (zob. postanowienie NSA z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 36/13; z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt II FZ 71/13). Zgodnie z art. 178 Ppsa, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z akt niniejszej sprawy wynika, że Skarb Państwa – [...] nie uczestniczył w przedmiotowym postępowaniu sądowym w charakterze strony. Ponadto, wniesienie przez niego skargi kasacyjnej nie było poprzedzone doręczeniem mu odpisu wyroku z uzasadnieniem. W konsekwencji postanowienie WSA w Gdańsku o odrzuceniu skargi kasacyjnej powołując się na jej niedopuszczalność, stosownie do art. 178 Ppsa, jest zgodne z prawem, choć z innych przyczyn niż we wskazanym orzeczeniu. W zaistniałej sytuacji procesowej kwestia ewentualnego interesu prawnego Skarbu Państwa – [...] uzasadniającego udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania. Zwrócić należy uwagę sądowi pierwszej instancji, że skargę kasacyjną w niniejszej sprawie wywiódł Starosta [...], zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204, Ugn), z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów tej ustawy oraz odrębnych ustaw, jako organ reprezentujący Skarb [...] w sprawach gospodarowania nieruchomościami, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, dlatego zbędne były rozważania sądu na temat braku legitymacji procesowej jednostki samorządu terytorialnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.