II OSK 1249/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia WSA del. Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 3300/15 w sprawie ze skargi G. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od G. P. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 1000 zł (jeden tysiąc złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 grudnia 2015 r., wydanym w trybie uproszczonym, po rozpoznaniu skargi G. P. (dalej skarżąca), uchylił postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z [...] czerwca 2012 r. nr [...], Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, odmówił wszczęcia postępowania na wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2002 r. o odmowie wyjaśnienia na wniosek S. K. treści postanowienia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] czerwca 1997 r. w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości Powodem odmowy było ustalenie, że skarżąca nie posiada legitymacji do występowania jako strona w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia, ponieważ jego stroną był wyłącznie brat skarżącej - S. K. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powołanym postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] czerwca 2012 r. W uzasadnieniu ponownie przywołując art. 28 Kpa stwierdził, że skarżąca nie posiada interesu prawnego aby skutecznie występować o wszczęcie postępowania nadzorczego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła skarżąca wnosząc w szczególności o zmianę zaskarżonych postanowień i nakazanie wznowienie postępowania w sprawie nieważności powołanego postanowienia z [...] lutego 1996 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z 16 grudnia 2015 r. powyższą skargę uwzględnił i uchylił zaskarżone postanowienie jako i poprzedzającej je postanowienie, jednak z przyczyn innych niż powołane w skardze. Sąd I instancji wskazał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanego postanowienia Ministra z [...] grudnia 2002 r. uznając, że skarżąca nie posiada legitymacji do występowania jako strona w postępowaniu nieważnościowym. Postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. Minister utrzymał swoje rozstrzygnięcie w mocy. Skargę od tego postanowienia wywiedli S. K. i skarżąca. Postanowieniem z 26 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 2118/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącej wobec wniesienia jej z uchybieniem terminu. Natomiast skarga S. K. została uwzględniona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/WA 2118/12, którym uchylono powołanej postanowienie z [...] czerwca 2012 r. wobec tego, że zostało ono wydane przez tego samego pracownika co postanowienie I instancyjne. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji doszedł do przekonania, że postępowanie z wniosku skarżącej zostało już zakończone powołanym postanowieniem z [...] listopada 2012 r. poprzez odrzucenie jej skargi. Na tamtym etapie pozostał więc do rozpatrzenia przez Ministra wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożony przez S. K. W związku z tym zdaniem Sądu I instancji brak było podstaw prawnych do ponownego rozpoznawania wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności postanowienia z [...] grudnia 2002r., gdyż postępowania w tym przedmiocie zakończyło się wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem o odrzuceniu skargi. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej Ppsa) w zw. z art. 15 Kpa poprzez brak należytej kontroli postępowania administracyjnego, skutkującej uchyleniem postanowień Ministra, wskutek błędnego przyjęcia, że brak było podstaw do rozpoznania wniosku skarżącej z 19 czerwca 2012 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] czerwca 2012 r., pomimo tego, że ww. wniosek – na skutek wyroku WSA w Warszawie z 18 kwietnia 2013 – organ miał obowiązek rozpatrzyć zgodnie z zasadą dwuinstancyjności; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 171 Ppsa poprzez błędne uznanie, że brak było podstaw do ponownego rozpoznania przez organ wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności powołanego postanowienia z 19 czerwca 2002 r., gdyż postępowanie w tym przedmiocie zakończyło się wydaniem przez WSA w Warszawie orzeczenia o odrzuceniu skargi na postanowienie Ministra z [...] czerwca 2012 r., podczas gdy to postanowienie nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa - poprzez błędne zastosowanie i uchylenie ww. postanowień Ministra w sytuacji, gdy brak jest naruszenia przepisów prawa materialnego; 4) art. 141 § 4 Ppsa poprzez sporządzenie ogólnikowego uzasadnienia, niewyjaśniającego podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co uniemożliwia ocenę i kontrolę toku rozumowania sądu, pozbawiając ją możliwość polemizowania z dokonaną oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten sąd. Dodatkowo Minister zrzekł się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się uzasadniona. Rozpoznając sprawę w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 Ppsa ograniczony jest do sformułowanych w złożonym środku odwoławczym podstaw, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 Ppsa, które wszakże w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. W art. 174 Ppsa ustawodawca wskazał na dwojakiego rodzaju podstawy kasacyjne, a mianowicie naruszenie przepisów prawa materialnego oraz regulacji prawa procesowego. W skardze kasacyjnej z 20 lutego 2016 r. podstawy zaskarżenia skonstruowane zostały w oparciu o naruszenie prawa procesowego. Formułując zarzuty naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie zarzucił sądowi I instancji brak należytej kontroli i w konsekwencji bezpodstawne uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia, a także sporządzenie ogólnikowego uzasadnienia nie wyjaśniającego podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Na uwzględnienie zasługiwał zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. Stosownie do treści tego przepisu - uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego powinno zawierać przytoczenie zarzutów sformułowanych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawarto w nim stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ta druga sytuacja właśnie występuje w rozpoznawanej sprawie, gdyż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie zawarto podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Sąd I instancji nie wskazał przepisu prawa materialnego, który jego zdaniem został naruszony zaskarżonym postanowieniem w stopniu uzasadniającym zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa. W ogóle nie jest również znana przyczyna uchylenia postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2012 r. Naruszenie art. 141 § 4 Ppsa, którego dopuścił się Sąd I instancji uniemożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, gdyż na chwilę obecną tak naprawdę nie wiadomo jaki przepis prawa materialnego został naruszony w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia. Na tym etapie bezprzedmiotowe jest zatem odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd I instancji dokona kontroli zaskarżonego w zakresie wymagany przepisami Ppsa czemu da wyraz w uzasadnieniu spełniającemu wymogi art. 141 § 4 Ppsa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 §1 Ppsa., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W pkt 2 wyroku Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 203 pkt 2 Ppsa. zasądził od skarżącej na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 1000 zł (jeden tysiąc) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.