II OSK 848/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-02-21
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Andrzej Wawrzyniak, Sławomir Pauter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji, zabudowanej domem jednorodzinnym, ma legitymację do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, nawet jeśli nie brał udziału w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Właściciel nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji, zabudowanej domem jednorodzinnym, posiada legitymację do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, nawet jeśli nie brał udziału w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. Interes prawny takiej osoby wynika z przepisów Kodeksu cywilnego (art. 140) oraz Prawa budowlanego (art. 5 ust. 1 pkt 9), a wąska wykładnia pojęcia obszaru oddziaływania obiektu, ograniczająca krąg stron, jest zbyt restrykcyjna i może naruszać prawa konstytucyjne.Stan faktyczny
Właściciele sąsiednich nieruchomości (M.J., B.J., D.K. i Z.K.) wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę sześciu budynków mieszkalnych. Organy administracji uznały, że skarżący nie mają legitymacji do udziału w postępowaniu, ponieważ ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżący mają legitymację do udziału w postępowaniu i uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów administracji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającą ją decyzję Wojewody Podkarpackiego. Zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M.J. kwotę 1.260 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2987/15 w sprawie ze skargi M.J., B.J., D.K. i Z.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...], 2. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na M.J. kwotę 1.260 (tysiąc dwieście sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2987/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.J., B.J., D.K. i Z.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:
Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., zmienioną decyzją tego organu z dnia [...] września 2013 r. (nr [...]), zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. i J.K. pozwolenia na budowę sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolno stojących z garażami na działkach nr ewid. [...] oraz [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...]. W tej decyzji organ stwierdził, że obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), obejmuje jedynie działki przeznaczone pod inwestycję. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. (nr [...]) przeniósł to pozwolenie na nowego inwestora.
M. i B.J. oraz D. i Z.K. – współwłaściciele nieruchomości odpowiednio nr [...] i nr [...], bezpośrednio graniczących z terenem inwestycji, zwrócili się Wojewody Podkarpackiego wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2015 r., doprecyzowanym pismem z dnia 7 lipca 2015 r., o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta: z dnia [...] listopada 2011 r. oraz z dnia [...] września 2013 r. jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa.
Z dniem 22 lipca 2015 r. Wojewoda Podkarpacki zawiadomił o wszczęciu postępowania nieważnościowego w opisanym zakresie.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., Wojewoda Podkarpacki umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie. W ocenie organu, w świetle art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawcy posiadają legitymację do złożenia podania o wszczęcie postępowania nieważnościowego. Zdaniem organu wnioskodawcy nie wykazali, by znajdowali się w zasięgu oddziaływania spornej inwestycji, chociaż ich działki graniczą bezpośrednio z nieruchomością przeznaczoną do zainwestowania.
Na skutek wniesionego przez wnioskodawców odwołania decyzją z dnia [...] października 2015 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu skarżący nie wykazali, że planowana inwestycja będzie wpływała na ich nieruchomość i godziła w konkretne uprawnienia. Na nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomościami skarżących zostały zaprojektowane dwa budynki. Budynek 1c ma zostać usytuowany elewacją południową w odległości ponad 14 m od granicy z działką nr [...] (B. i M.J.) oraz 24,25 m od budynku znajdującego się na ich nieruchomości, pojemniki na odpady będą znajdować się 14 m, zaś 4 miejsca parkingowe ok. 3 m od ich nieruchomości i ok. 15,5 m od znajdującego się na tej nieruchomości budynku mieszkalnego. Ten budynek będzie oddalony od budynku mieszkalnego drugich skarżących (na nieruchomości nr [...]) o ok. 23 m, zaś miejsce gromadzenia odpadów - ok. 15 m od granicy ich nieruchomości. Drugi z projektowanych budynków (2c), o wysokości 9,10 m, będzie usytuowany ścianą południową z otworami okiennymi w odległości 9,65 m od działki nr [...] (własność D. i Z.K.), natomiast pojemniki na odpady 12 m od ich nieruchomości, a odległość trzech miejsc parkingowych od tej działki ma wynosić ok. 30 m. W ocenie organu z powyższego wynika więc, że nie ma przeszkód do zagospodarowania nieruchomości skarżących zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Dodatkowo organ zaznaczył, że wnioskodawcy nie powołali się na naruszenie ich własnego, skonkretyzowanego interesu prawnego, nie wykazali bowiem aby sporna inwestycja ograniczała lub utrudniała w jakikolwiek sposób zagospodarowanie ich nieruchomości.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli B. i M.J. oraz D. i Z.K., zarzucając jej naruszenie art. 6, 7 i 8 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na budowę interes prawny strony postępowania ustala się na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a nie na podstawie art. 28 k.p.a. W związku z tym wnoszący o stwierdzenie nieważności takiej decyzji powinni, w celu wykazania swojej legitymacji procesowej, przedstawić wszelkie fakty i okoliczności mające wskazywać na oddziaływanie inwestycji na ich nieruchomości, a organy budowlane powinny taki materiał dowodowy rozpatrzeć i na jego podstawie ocenić czy rzeczywiście nieruchomości sąsiednie znajdują się w sferze oddziaływania planowanej inwestycji.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo przyjęły, że nieruchomości skarżących nie znajdują się w zasięgu oddziaływania spornej inwestycji. Nie wskazuje na to analiza projektu budowlanego tej inwestycji. Skarżący nie podali też żadnych konkretnych przejawów oddziaływania inwestycji na ich nieruchomości. Sąd przypomniał, że takimi przejawami oddziaływania powodującego ograniczenia możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej mogą być np. hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne albo zanieczyszczenie powietrza, wody lub gleby bądź też pozbawienie lub ograniczenie możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej, środków łączności, dopływu światła dziennego.
Dalej Sąd wskazał, że argumentacja skarżących w tej sprawie sprowadza się do wyrażenia zawodu, że ich sąsiedztwo ulega niekorzystnym z ich punktu widzenia przeobrażeniom. Teren do tej pory zielony staje się terenem budowlanym. Ten sposób "oddziaływania" planowanej inwestycji na nieruchomości skarżących nie legitymuje ich jednak, w świetle art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane do udziału w charakterze strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji - pozwolenia budowlanego udzielonego firmie deweloperskiej. To oddziaływanie ma bowiem mieć charakter obiektywny, dotyczyć nieruchomości sąsiedzkich, nie zaś subiektywnych oczekiwań lub odczuć ich właścicieli. Sąd dodał także, iż przyznanie skarżącym przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy spornej inwestycji nie jest równoznaczne z dopuszczeniem ich do udziału w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Nie ulega wątpliwości, że art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane zawęża krąg stron postępowania w sprawach o pozwolenie na budowę w stosunku do regulacji ogólnej, zawartej w art. 28 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący M.J., kwestionując go w całości. Orzeczeniu temu zarzucono naruszenie:
- przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy:
1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane i w konsekwencji przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony;
2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne niezastosowanie art. 28 k.p.a., w sytuacji w której przepis ten winien być zastosowany;
3/ art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uczynienie przez organ adresatem decyzji o zamiennym pozwoleniu na budowę podmiotu, który nie może mieć takiego statusu, czyli spółki cywilnej, a nie jej wspólników - co organy winny dostrzec z urzędu i wyeliminować z obrotu prawnego tak wadliwą decyzję, gdyż stanowi to o nieważności postępowania w sprawie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę;
4/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na odmowie uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy w ocenie skarżącego zachodziły przesłanki uzasadniające jej uchylenie, gdyż nie uwzględnia ona prawa skarżącego do ochrony jego interesu prawnego, który faktycznie na skutek już zrealizowanej inwestycji naruszono;
5/ art. 7 i art. 77 k.p.a. i art. 103 § 6 p.p.s.a. polegające na nierozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności przedstawianych przez skarżącego tak w toku postępowania administracyjnego jak i postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie wpływu jaki wywołuje na sytuacje prawną i faktyczną skarżących fakt pozbawienia go przymiotu strony w sprawie dotyczącej zmiany pozwolenia na budowę zamierzenia inwestycyjnego, które doprowadziło do istotnej zmiany sytuacji hydrologicznej i w konsekwencji immisji na nieruchomość skarżących. Nieuwzględnienie wszystkich, istotnych aspektów sprawy dotyczącej uznania skarżącego jako strony w postępowaniu administracyjnym odnoszącym się do wydania decyzji Prezydenta Miasta R. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę "6 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących z garażami na działkach nr [...] w obr. [...] położonych przy ul. [...] w R.", a także – w ślad za tym – stwierdzenia nieważności wszystkich innych decyzji Prezydenta Miasta R. i Wojewody Podkarpackiego oraz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wywodzących się z tejże decyzji nr [...];
- prawa materialnego, to jest:
1/ art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane - poprzez odmowę skarżącym przymiotu strony w postępowaniu, podczas gdy ich interes prawnych wynika "w uzasadnionym uprzednieniu do ochrony swych praw", które realizowane było w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, a nie mogło być realizowane w postępowaniu dotyczącym zmiany tegoż postępowania, gdy zamierzenie inwestycyjne położone na sąsiedniej nieruchomości bezpośrednio ingeruje m.in. w stosunki wodne i powoduje realne i faktycznie występujące immisje na nieruchomość skarżącego; a więc także naruszenie;
2/ art. 4, art. 5 ust. 1 pkt 9 i art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 144 Kodeksu cywilnego poprzez niewzięcie pod uwagę immisji, których istnienie zostało przyjęte przez Sąd, mających źródło w inwestycji, które świadczą o położeniu nieruchomości w obszarze oddziaływania inwestycji;
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organu odwoławczego i decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zawarł argumenty na poparcie ww. zarzutów, wskazując także na przepis art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane.
Na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. skarżący kasacyjnie cofnął zarzut zawarty w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, związany był granicami skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiedziona skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się uzasadnione. Za zasadne Sąd drugiej instancji uznał bowiem zarzuty naruszenia art. 28 k.p.a., art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane (ten ostatni przepis wskazany został w motywach wniesionej skargi kasacyjnej) oraz w konsekwencji niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., jak i wadliwego zastosowania konstrukcji prawnej z art. 151 p.p.s.a. wobec niezasadnego oddalenia wniesionej skargi. W pozostałym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały uwzględnione.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek uwzględnienia wniesionego środka odwoławczego, zaznaczyć należy, iż zgodnie z treścią art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W wyroku z dnia 28 marca 2007 r. II OSK 208/06 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a. zostało zawężone przez przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę do inwestora oraz właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, co oznacza, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę stronami, w rozumieniu art. 28 k.p.a., są osoby wymienione w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Tak więc inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu są stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, ponieważ postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku. Postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę dotyczy interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości, jeżeli jego nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, który ma być wybudowany przez inwestora.
Stosownie zaś do normy art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane pod pojęciem obszaru oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Przepisy odrębne, które należy uwzględnić przy ustalaniu obszaru oddziaływania planowanej inwestycji to zarówno przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak i przepisy dotyczące ochrony środowiska, a także przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego.
W orzecznictwie wskazuje się, że do obszaru oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane zalicza się także teren, na którym uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się granicach dopuszczalnych, określonych przez przepisy prawa. Przymiot strony zgodnie z art. 28 ust. 2 tej ustawy nie jest zależny od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza w tym względzie normy, lecz wynika też z samego faktu oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości (zobacz: wyrok NSA z 15.07.2016 r. II OSK 2759/14; wyrok NSA z 26.06.2012 r. II OSK 1613/11, LEX nr 1217437; wyrok NSA z 15.02.2013 r. II OSK 2171/11 LEX nr 1358498). Podnosi się także, że przy ustalaniu obszaru oddziaływania inwestycji nie jest wystarczające wykazanie, że zostały zachowane odległości tego obiektu od granic działek sąsiednich, o których mowa w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Należy również rozważyć czy tego rodzaju inwestycja będzie w sposób negatywny oddziaływać na nieruchomość sąsiednią np. stanowiąc źródło nadmiernej emisji hałasu, w tym wpływać na sposób jej zagospodarowania (zobacz: wyrok NSA z 15.02.2013 r. II OSK 2171/11).
Tym samym, w świetle przywołanego wyżej orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnieść należy, iż pojęcia obszaru oddziaływania obiektu nie można rozumieć tak wąsko i ściśle, jakby to wynikało wyłącznie z wykładni gramatycznej art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten określa jak należy rozumieć obszar oddziaływania obiektu, wskazuje na ograniczenia w zagospodarowaniu terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego, wynikające z przepisów odrębnych. Są to więc stany ekstremalne, mogące mieć miejsce w przyszłości, kiedy nie ma wątpliwości, że oddziaływanie projektowanego obiektu nie ograniczy się do terenu, na którym ma zostać zbudowany, skoro na terenach w otoczeniu obiektu budowlanego zachodzi konieczność wprowadzenia ograniczeń w zagospodarowaniu (w zabudowie) na podstawie przepisów odrębnych. W takich stanach faktycznych, przy takim oddziaływaniu obiektu budowlanego w większości przypadków można mówić o podstawach do odmowy wydania pozwolenia na budowę. Nie można jednak przepisu art. 3 pkt 20 rozumieć tak wąsko, gdyż w ten sposób poza obszarem oddziaływania obiektu pozostałyby wszystkie nieruchomości w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego, które są już zabudowane i użytkowane w określony sposób. I dla właścicieli tych nieruchomości nie jest obojętne to, czy nowy obiekt budowlany będzie na ich nieruchomości oddziaływał negatywnie, czy też nie, tym bardziej jeżeli to jest obiekt nietypowy dla tego terenu, mogący potencjalnie oddziaływać na otoczenie w szerszym zakresie, niż to wynika z założeń projektowych i wykonanych w oparciu o te założenia analiz. Zatem obszar oddziaływania obiektu nie może być tak rozumiany, że w praktyce stanowi barierę nie do przebycia dla większości podmiotów posiadających nieruchomości w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego, a którym odmawia się przymiotu strony w postępowaniu tylko z tego powodu, że zgodnie z założeniami projektowymi nie będzie potrzeby w przyszłości wprowadzania ograniczeń w zagospodarowaniu terenu na podstawie przepisów odrębnych. Czy tak będzie w rzeczywistości, jak twierdzi inwestor i organy właściwe do wydania pozwolenia na budowę, podmioty, których poszanowanie interesów nakazuje art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane (przepis ten został skutecznie wskazany w skardze kasacyjnej), powinny mieć możliwość sprawdzenia tej kwestii poprzez udział w postępowaniu w charakterze strony. Wąskie rozumienie art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane odwołujące się do naruszenia interesu prawnego jest zbyt restrykcyjne, w praktyce ograniczające prawa wynikające z Konstytucji RP (art. 2, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1). Dlatego też stroną postępowania o którym mowa w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, podobnie postępowań nadzwyczajnych w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę, powinien być każdy podmiot, który ma w tym interes prawny, a nie dopiero wtedy, kiedy ten interes prawny zostanie naruszony.
Przechodząc na grunt sprawy niniejszej wskazać należy, że bezspornym jest, iż działka do której skarżącemu kasacyjnie przysługuje tytuł prawny (prawo własności), usytuowana jest w bezpośrednim sąsiedztwie terenu inwestycyjnego i jest zabudowana domem jednorodzinnym. Bezspornym jest także, że decyzją objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności, a zmienioną decyzją z dnia [...] września 2013r., zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych, wolno stojących z garażami. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji co do tego, że w tej sprawie skarżącemu kasacyjnie nie przysługuje przymiot strony w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie pozwolenia na budowę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena, czy ww. inwestycja oddziaływuje na nieruchomość skarżącego kasacyjnie, bezpośrednio graniczącą z terenem inwestycyjnym, nie może być uzależniona od tego, czy przy sytuowaniu obiektów najbliżej granicy działki skarżącego kasacyjnie, zachowano odległości wynikające z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co za organami administracji uczynił Sąd pierwszej instancji. W realiach tej sprawy bowiem badając oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie należy mieć na uwadze całą inwestycję, składającą się z sześciu budynków mieszkalnych z garażami, a nie jak uczyniono to w zaskarżonym wyroku podzielającym stanowisko organów administracji, jedynie fragment inwestycji znajdujący się najbliżej działki skarżącego kasacyjnie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniach nadzwyczajnych w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę, stroną postępowania powinien być każdy podmiot który ma w tym interes prawny, a nie dopiero wtedy kiedy interes ten zostanie naruszony, tak jakby mogła na to wskazywać wykładnia zawężająca art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane.
W niniejszej sprawie skład sądu rozpoznający wywiedzioną skargę kasacyjną doszedł do przekonania, że skarżącemu nie można odmówić przymiotu strony w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie pozwolenia na budowę mimo, iż nie brał udziału w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę jak i o zmianę tej decyzji. Interes prawny skarżącego wynika w szczególności z normy art. 140 k.c. oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. Podkreślić należy, że nie można uznać, tak jak to uczyniono w tej sprawie, iż inwestycja składająca się z sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych z garażami, pozostaje bez wpływu na nieruchomość skarżącego, graniczącą bezpośrednio z terenem przeznaczonym do zainwestowania. Przedstawione do akt sprawy materiały wskazują, że takie oddziaływanie niewątpliwie występuje.
Mając zatem na uwadze powyższe rozważania za usprawiedliwione Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty naruszenia art. 28 k.p.a., art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, a w konsekwencji i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 151 tej ustawy co skutkowało uwzględnieniem skargi kasacyjnej i uchyleniem zaskarżonego wyroku. Zaś w związku z tym, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpoznania skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzającą ją decyzja z uwagi na to, że zostały wydane z naruszeniem art. 28 k.p.a., art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 wskazanej ustawy, co zostało już powyżej wyjaśnione, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., musiały zostać uchylone. Dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Podstawę orzeczenia o kosztach postępowania sądowego stanowiły przepisy art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło