I FSK 521/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-02-12
Skład orzekający: Arkadiusz Cudak, Marek Kołaczek, Ewa Rojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepisy postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a.) poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku, które nie pozwoliło na poznanie motywów rozstrzygnięcia i nie odniosło się do kluczowych kwestii prawnych, w tym orzecznictwa TSUE, co skutkowało oddaleniem skargi podatniczki na decyzję o odmowie prawa do odliczenia podatku VAT?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do przeprowadzenia kontroli instancyjnej. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że podatniczka, poprzez swoje działania (płatności gotówkowe, brak umów, brak roszczeń regresowych), co najmniej powinna była wiedzieć o udziale w oszustwach podatkowych, co uzasadniało odmowę prawa do odliczenia podatku VAT, zgodnie z orzecznictwem TSUE.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku VAT za okres od marca do grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, który uznał, że 8 faktur VAT wystawionych przez PPHU Ł. J. nie odzwierciedlało rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących prawa do odliczenia VAT.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od I.K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Ewa Rojek, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 381/16 w sprawie ze skargi I.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od I. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 2700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 381/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. K. (dalej jako: "podatniczka" lub "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie
z 18 marca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
Sąd I instancji podzielił stanowisko wyrażone przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. oraz Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie
w wydanych w sprawie decyzjach, że 8 faktur VAT wystawionych dla skarżącej
w 2013 r. przez PPHU Ł. J. nie odzwierciedla rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, czyli dostawy na rzecz skarżącej przez wystawcę spornych faktur VAT specjalistycznych usług budowlanych.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku działający w imieniu skarżącej pełnomocnik, w oparciu o obie podstawy przewidziane w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi;
2) art. 134 § 1 i 2 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia
w granicach danej sprawy, a jedynie ograniczenie się do oceny części zarzutów i wniosków skargi, a w szczególności poprzez brak uwzględnienia wskazanego w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości oraz zastosowania art. 6 ust. 4 VI Dyrektywy;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:
– przedstawienie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym ze względu na fakt przyjęcia przez Sąd stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe niezgodnie z obowiązującą procedurą i niezgodnie ze stanem rzeczywistym oraz ograniczenie się do powtórzenia argumentów przedstawionych w uzasadnieniach do decyzji organów podatkowych;
– brak ustosunkowania się do niezmiernie istotnej kwestii w ocenie materialno-prawnej sprawy, czy skarżąca na podstawie obiektywnych okoliczności mogła być świadoma, że kontrahent dokonuje oszustwa
i nie dokumentuje wykonania usług na jej rzecz zgodnie z zawartymi umowami oraz przepisami prawa;
– ogólnikowe potraktowanie w uzasadnieniu poszczególnych zarzutów, które bardzo szczegółowo zostały przedstawione przez stronę;
4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi z uwagi na fakt, że organy podatkowe zarówno pierwszej jak
i drugiej instancji naruszyły przepisy postępowania podatkowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
– art. 191 w zw. z art. 120, art. 121 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej - "O.p.") poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów m.in. przez nienależytą i dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ponadto poprzez uznanie w oparciu o problematyczne w ocenie pod względem logiczności i rzetelności przeprowadzenia - wnioski Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, że strona świadomie uczestniczyła w działalności będącej w ocenie organu podatkowego oszustwem podatkowym, a ponadto poprzez zlekceważenie w tym zakresie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej;
– art. 200 § 1 w zw. z art. 123 O.p. poprzez uniemożliwienie stronie wzięcia udziału w postępowaniu podatkowym oraz brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów;
– art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p. poprzez sformułowanie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji zawierającego ewidentne luki sprzeczności i błędy, a także niezawierającego pełnego wskazania dowodów, którym organ dał wiarę i przyczyn, dla których innym dowodom jej nie dał, jak również wskazanie okoliczności faktycznych, których w zw. z brzmieniem art. 192 O.p. nie można uznać za udowodnione;
5) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi z uwagi na fakt, że organy podatkowe dokonały naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
– art. 86 § 1 i § 2 pkt 1 lit. a) i b) ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej jako - "ustawa o VAT") w zw. z § 14 ust. 1 i 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o VAT oraz w związku z zasadą neutralności podatkowej wynikającej w szczególności z art. 2 Pierwszej Dyrektywy Rady oraz z art. 17 ust. 2 lit. a VI Dyrektywy w poprzez błędne zastosowanie polegające na odmowie przyznania prawa do odliczenia podatku VAT z faktur dokumentujących prawidłowo wykonane usługi oraz poprzez błędną wykładnię nieuwzględniającą orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: "Trybunał" lub "TSUE"), wskazującego, że zasada neutralności podatku VAT nie może ucierpieć wskutek zamiaru innego podatnika niż dany podatnik, uczestniczącego w tym łańcuchu dostaw/usług lub ewentualnego oszukańczego charakteru, o którym podatnik ten nie wiedział lub nie mógł wiedzieć, innej transakcji, wcześniejszej lub późniejszej w stosunku do dokonanej przez owego podatnika, wchodzącej w skład tego łańcucha;
– art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 210 § 1 w zw. z art. 120, art. 121 § 1 O.p. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i nierozpoznanie istoty sprawy przez organ drugiej instancji, który nie wniknął w ogóle w całokształt okoliczności sprawy, nie zbadał również merytorycznej podstawy odwołania;
– art. 87 ust. 1 oraz art. 99 ust. 12 ustawy VAT w związku z naruszeniem art. 86 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. a) oraz w zw. z art. 6 ust. 4 (zaimplementowanym do polskiego systemu VAT dnia 1 kwietnia 2011 r.) VI Dyrektywy poprzez błędne zastosowanie polegające na odmowie przyznania prawa do odliczenia podatku VAT z wystawionych faktur dokumentujących prawidłowo wykonane usługi i w konsekwencji zaniżenie kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem od towarów i usług należnym na następny okres za miesiące objęte decyzją a w konsekwencji także kwoty zwrotu podatku.
W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Strona przeciwna nie skorzystała z przysługującej jej możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w niniejszej sprawie jednak nie wystąpiły.
W zarzutach skargi kasacyjnej, którą oparto na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., zakwestionowano przede wszystkim prawidłowość stanowiska Sądu I instancji odnośnie do zachowania przez stronę skarżącą należytej staranności przy zawieraniu transakcji ze swoim kontrahentem. Wymaga zarazem podkreślenia, że poza zakresem zaskarżenia znalazły się natomiast te z ustaleń przyjętych przez Sąd I instancji, które dotyczyły tego czy sporne faktury dokumentowały rzeczywiste zdarzenie gospodarcze między podmiotami na niej uwidocznionymi. Autor skargi kasacyjnej nie kwestionując bowiem stanowiska wyrażonego w stosunku do kontrahenta strony skarżącej - wskazującego na brak jego udziału w spornych transakcjach - zarzuca jedynie to, że wyrok został sporządzony w sposób wadliwy, tj. z uchybieniem normy wyrażonej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Podnosi w tym zakresie, że WSA w Warszawie przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością oraz w sposób niepozwalający na poznanie motywów, którymi kierowano się przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W ocenie pełnomocnika strony uzasadnienie wyroku nie dostarcza jednoznacznej odpowiedzi odnośnie do tego czy usługi udokumentowane za pomocą faktur wystawionych przez Ł.J. zostały faktycznie wykonane, czy też, że nie wykonał ich jedynie wystawca faktur.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten uznać należy za niezasadny. Wymaga przy tym przypomnienia, że na gruncie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010/3/39), przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto, aby zarzut taki mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że uniemożliwia kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku.
Dokonując analizy treści zaskarżonego orzeczenia przez pryzmat wymogów stawianych przez ustawodawcę w ramach art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz uwag poczynionych przez skład siedmiu sędziów NSA w uchwale II FPS 8/09, przyjąć należało, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi określone w tym przepisie. Przedstawiono w nim bowiem stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano zarzuty sformułowane w skardze oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia. Natomiast okoliczność, że WSA w uzasadnieniu wyroku miejscami nieprecyzyjnie określa jaka okoliczność faktyczna stanowiła podstawę pozbawienia strony skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego, nie oznacza automatycznie, że zaskarżone orzeczenie zawiera takie wady, które uniemożliwiają przeprowadzenie kontroli instancyjnej tego orzeczenia. Na stronie 8 i 9 uzasadnienia wyroku Sąd I instancji wyraźnie wskazuje, że podstawą pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego było to, że "[...] 8 faktur VAT wystawionych dla skarżącej w 2013 r. przez PPHU Ł. J., nie odzwierciedla rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, czyli dostawy na rzecz skarżącej przez wystawcę spornych faktur VAT specjalistycznych usług budowlanych, o których mowa w ich treści". Na tej podstawie dało się zatem odczytać, że poprawność materialną wystawionych faktur zakwestionowano jedynie od strony podmiotowej. Innymi słowy wnikliwa lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku umożliwiała ustalenie, jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia.
Należy również wskazać, że brak odniesienia się przez Sąd I instancji do treści wyroków TSUE wskazanych w skardze nie deprecjonuje wartości tego orzeczenia. Wskazane przez stronę skarżącą orzeczenia nie miały bezpośredniego wpływu na wynik niniejszej sprawy i mogły być traktowane jedynie posiłkowo dla podbudowania argumentacji strony. Zresztą Sąd I instancji odwołał się do treści innych orzeczeń Trybunału, które nawiązywały swą treścią do stanowiska wyrażonego w przywołanych przez stronę skarżącą wyrokach. Brak odniesienia się zatem przez Sąd I instancji do ich treści nie mógł dyskwalifikować wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Przeczy to zatem temu, co zarzucono w skardze kasacyjnej i tym samym pozwala ocenić jako nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 141 p.p.s.a.
W ocenie składu Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji odnośnie meritum sporu jest przy tym prawidłowe i nie narusza wymienionych w zarzutach skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT. Skoro zaś w sprawie zakwestionowano okoliczność wykonania usług przez wystawcę faktur, nie zaś sam fakt ich wykonania, to należało określić, czy strona wiedziała lub powinna była wiedzieć o nieprawidłowościach towarzyszących owym transakcjom.
Jak wskazano bowiem w wyroku TSUE z 22 października 2015 r. w sprawie C-277/14 PPUH S. sp.j. F.S., J.S., J.S. - właściwe organy podatkowe, które stwierdziły przestępstwa lub nieprawidłowości, jakich dopuścił się wystawca faktury, są zobowiązane wykazać, w świetle obiektywnych przesłanek i bez wymagania od odbiorcy faktury, aby dokonał ustaleń, do których nie jest on zobowiązany, że ów odbiorca wiedział lub powinien był wiedzieć, iż transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem w zakresie podatku VAT, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego (zob. podobnie wyroki: B., C-285/11, EU:C:2012:774, pkt 45; ŁWK - 56, C-643/11, EU:C:2013:55, pkt 64). Określenie działań, jakich w konkretnym wypadku można w sposób uzasadniony oczekiwać od podatnika, który zamierza skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT, w celu upewnienia się, że dokonywane przez niego transakcje nie wiążą się z popełnieniem przestępstwa przez podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu, zależy przede wszystkim od okoliczności rozpatrywanej sprawy (zob. wyrok M. , C-80/11 i C-142/11, EU:C:2012:373, pkt 59; a także postanowienie J., C-33/13, EU:C:2014:184, pkt 37).
W wyroku tym wskazano, że nawet jeśli taki podatnik, gdy posiada informacje pozwalające podejrzewać istnienie nieprawidłowości lub przestępstwa, może być zobowiązany do uzyskania informacji o podmiocie, od którego zamierza nabyć towary lub usługi, aby upewnić się co do jego wiarygodności, to jednak organy podatkowe nie mogą w sposób generalny wymagać, żeby podatnik ten badał, czy wystawca faktury za towary lub usługi, których odliczenie ma dotyczyć, dysponuje danymi towarami i jest w stanie je dostarczyć oraz czy wywiązuje się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku VAT, w celu upewnienia się, że podmioty działające na wcześniejszych etapach obrotu nie dopuszczają się nieprawidłowości lub przestępstwa, albo żeby podatnik ten posiadał potwierdzające to dokumenty (zob. podobnie wyroki: M. , C-80/11 i C-142/11, EU:C:2012:373, pkt 60, 61; S., C-642/11, EU:C:2013:54, pkt 49; a także postanowienie Jagiełło, C-33/13, EU:C:2014:184, pkt 38, 39).
Tego rodzaju ustalenia, tj. kwestie związane z zachowaniem przez stronę należytej staranności przy zawieraniu i realizacji spornych transakcji, były - wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej - przedmiotem oceny ze strony Sądu, który na 9 stronie uzasadnienia stwierdził, że "[...] okoliczności towarzyszące nawiązywaniu kontaktów przez pełnomocnika skarżącej z wystawcą spornych faktur lub osobą działającą w jego imieniu, płatności gotówkowe, brak umów o współpracy gospodarczej, dokumentacji związanej z rzekomo wykonanymi usługami budowlanymi, a także fakt, że skarżąca godziła się na obciążanie jej karami finansowymi związanymi z działalnością rzekomego podwykonawcy, nie stwarzając sobie możliwości dochodzenia roszczeń regresowych, świadczy o tym, że skarżąca co najmniej godziła się na swój udział w oszustwach podatkowych związanych z wystawianiem i wprowadzaniem do obrotu gospodarczego faktur VAT, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Osiągała z tego tytułu wymierne korzyści finansowe związane z zaniżaniem jej zobowiązań podatkowych, zarówno z tytułu VAT, jak i z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych." Na stronie 17 uzasadnienia wyroku Sąd wskazuje z kolei "organy podatkowe trafnie przyjęły bowiem, że sporne faktury VAT wystawione dla skarżącej przez Ł.J. nie odzwierciedlają rzeczywistości. Organy trafnie przyjęły nadto, że skarżąca nie dochowała należytej staranności celem uniknięcia swego udziału w przestępstwach podatkowych". Podobnie wypowiedział się na stronie 18 wyroku, podnosząc, że podatniczka "Świadomie brała udział lub godziła się na swój udział w oszustwach podatkowych. Ponosi zatem negatywne konsekwencje w postaci pozbawienia jej prawa do odliczenia podatku naliczonego wskazanego w treści spornych faktur wystawionych w ramach nielegalnych czynności, których celem bez wątpienia były oszustwa podatkowe".
Autor skargi kasacyjnej, polemizując ze stanowiskiem przyjętym w tym zakresie przez Sąd I instancji jednocześnie nie wskazuje na okoliczności, które świadczyć miały o tym, że skarżąca faktycznie działała w ramach tzw. dobrej wiary/należytej staranności. Stanowisko zajęte w skardze kasacyjnej sprowadza się w zasadzie do ogólnej negacji wypowiedzi zarówno Sądu, jak i organu w tym zakresie. Nie ma zarazem racji pełnomocnik strony podnosząc, że organy i Sąd przyjęły, że skarżąca miała świadomość, iż bierze udział w transakcjach stanowiących nadużycie lub przestępstwo. Z cytowanych wyżej wypowiedzi WSA w Warszawie w sposób jasny wynika, że w sprawie przyjęto, że skarżąca przynajmniej powinna była wiedzieć w jakiego rodzaju transakcjach uczestniczy, choć nie wykluczono tego, że mogła również działać z pełną świadomością.
Tego rodzaju ustalenia było wystarczające dla pozbawienia podatniczki prawa do odliczenia podatku naliczonego, co wynika z orzecznictwa TSUE. Przykładowo można wskazać, że w orzeczeniu w sprawie K., C-439/04 oraz C-440/04 (EU:C:2006:446) TSUE stwierdził, że zwalczanie oszustw podatkowych, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i propagowanym przez szóstą dyrektywę (zob. też wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawach połączonych C-487/01 i C-7/02 G. , R. pkt 76), a podsądni nie mogą powoływać się na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. w szczególności wyroki z dnia 12 maja 1998 r. w sprawie C-367/96 K. i in., pkt 20, z dnia 23 marca 2000 r. w sprawie C-373/97 D., pkt 33, oraz z dnia 3 marca 2005 r. w sprawie C-32/03 F., pkt 32). W kolejnym punkcie tego wyroku (pkt 55) Trybunał wskazał, że jeżeli zatem organ podatkowy stwierdzi, że prawo do odliczenia było wykonywane w sposób oszukańczy, jest on uprawniony do wystąpienia, z mocą wsteczną, z wnioskiem o dokonanie zwrotu odliczonych kwot (zob. też w szczególności wyroki z dnia 14 lutego 1985 r. w sprawie 268/83 R., pkt 24, z dnia 29 lutego 1996 r. w sprawie C-110/94 I., pkt 24, oraz z dnia 21 marca 2000 r. w sprawach połączonych od C-110/98 do C-147/98 G. i in., pkt 46) i to do sądu krajowego należy stwierdzenie niemożności skorzystania z prawa do odliczenia, jeśli w świetle obiektywnych okoliczności zostanie stwierdzone, że nadużyto tego prawa lub że było ono wykonywane w sposób nieuczciwy (zob. wyrok w sprawie F., pkt 34). W pkt 56-58 wyroku K., C-439/04 oraz C-440/04, Trybunał Sprawiedliwości stwierdził też, że podatnik, który wiedział lub powinien był wiedzieć o tym, że nabywając towar, uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w podatku VAT, dla celów VI Dyrektywy powinien zostać uznany za osobę biorącą udział w tym oszustwie, bez względu na to, czy czerpie on korzyści z odsprzedaży dóbr. W rzeczywistości w takiej sytuacji podatnik pomaga sprawcom oszustwa i staje się w konsekwencji jego współsprawcą. Trybunał podkreślił, że wykładnia taka, utrudniająca przeprowadzanie stanowiących oszustwo transakcji, będzie stanowić przeszkodę w ich realizowaniu. Trybunał uznał, że w sytuacji, gdy na podstawie obiektywnych okoliczności zostanie ustalone, że dostawa została zrealizowana na rzecz podatnika, który wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar, uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w podatku VAT, stwierdzenie niemożności skorzystania z prawa do odliczenia należy do sądu krajowego.
Powyższe tezy, choć wypracowane na tle VI Dyrektywy, pozostają aktualne również na gruncie obecnie obowiązującej Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L 347/1). W takim też kontekście Sąd I instancji dokonał legalnej kontroli przeprowadzonego przez organy podatkowe postępowanie dowodowego i wyciągniętych na jego podstawie wniosków.
Nie można było zatem podzielić zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej odnośnie do naruszenia art. 134 § 1 - 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. oraz art. 191 w zw. z art. 120, art. 121 § 1 O.p. Dodać należy, że autor skargi kasacyjnej poza zasygnalizowaniem w petitum skargi kasacyjnej naruszenia tych przepisów szerzej nie wyjaśnił jakie konkretnie nieprawidłowości po stronie Sądu I instancji miały stanowić uzasadnienie dla sformułowanych w tym zakresie zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny w efekcie podziela ocenę prawidłowości przeprowadzonego postępowania podatkowego, wyrażoną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W konsekwencji za nieuzasadnione uznać należało również zarzuty dotyczące naruszenia norm prawa materialnego. Biorąc pod uwagę całokształt rozważań odnoszących się do zarzutów o charakterze procesowym, stwierdzić należało, że skargą kasacyjną nie podważono skutecznie stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe, a przyjętego przez Sąd pierwszej instancji do wyrokowania. Oznacza to, że do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany był przyjąć ten sam stan faktyczny, który był podstawą orzekania przed sądem pierwszej instancji. Z przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego wynikało zaś, że strona skarżąca przynajmniej powinna mieć świadomość co do charakteru transakcji, w których brała udział. Wobec takiego ujęcia problemu, uwzględniając, że zarzuty procesowe nie doprowadziły do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych w rozpoznanej sprawie w zakresie należytej staranności podatniczki, nie było podstaw do stwierdzenia, że doszło do niewłaściwego zastosowania przywołanych w osnowie skargi kasacyjnej przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, odnoszących się do kwestii związanych z prawem podatnika do odliczenia podatku naliczonego. Stąd też zarzuty dotyczące naruszenia art. 6 ust. 4, art. 86 ust. 1-2, art. 87 ust. 1, art. 99 ust. 12 ustawy VAT uznać należało za nieuzasadnione.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło