II GZ 389/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2477/16 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2477/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek M. Spółki z o.o. z siedzibą w W. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Spółki na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału V WSA w Warszawie z dnia 9 września 2016 r. skarżąca została wezwana do złożenia dokumentu określającego umocowanie osoby podpisanej pod skargą do reprezentowania skarżącej spółki oraz wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca, pomimo dwukrotnego awizowania, nie odebrała przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwanie. W związku z powyższym uznano, iż wezwanie zostało doręczone z dniem 3 października 2016 r. Termin do wykonania zarządzenia upłynął zatem z dniem 10 października 2016 r. Postanowieniem z dnia 19 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę, z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżącą braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II GZ 1269/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na ww. postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż okoliczności podniesione w zażaleniu mogłyby zostać podniesione we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz zaznaczył, że początek biegu terminu do złożenia tego wniosku będzie wyznaczać data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienie o odrzucenie skargi. Wnioskiem z dnia 2 lutego 2017 r. (data nadania), złożonym za pośrednictwem Ministra Rozwoju i Finansów, skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając wniosek Spółki o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazał, że pismem z dnia 2 lutego 2016 r. skarżąca zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, za pośrednictwem organu administracji – Ministra Rozwoju i Finansów. Natomiast o możliwości wniesienia takiego wniosku w okolicznościach przedmiotowej sprawy strona dowiedziała się z treści uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., doręczonego jej w dniu 30 stycznia 2017 r. Termin przewidziany na wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął z dniem 6 lutego 2017 r. Tymczasem wniosek Spółki został złożony za pośrednictwem organu odwoławczego i przez ten organ przekazany do Sądu w dniu 10 lutego 2017 r., a więc z uchybieniem terminu przewidzianego na jego wniesienie. Na marginesie Sąd wskazał, że tylko wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Tymczasem przedmiotowy wniosek, biorąc pod uwagę jego treść, dotyczy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a taki wniosek należało wnieść bezpośrednio do Sądu. Wobec powyższego na podstawie art. 88 p.p.s.a., Sąd odrzucił wniosek skarżącej. Skarżąca Spółka złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynika z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP) oraz naruszałoby prawo do sądu (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając rygor określony w art. 85 p.p.s.a., ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (por. art. 86 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Jak stanowi z kolei art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe ustalenia Sądu I instancji, zgodnie z którymi, wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi złożono z uchybieniem terminu, o którym mowa art. 87 § 1 p.p.s.a. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny uzupełnienie braków formalnych skargi, które było przedmiotem złożonego przez skarżącą wniosku, winno zostać dokonane w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie. W myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. Sąd ten był wyłącznym podmiotem, do którego należało bezpośrednio zwrócić się z wnioskiem, o którym mowa w ww. przepisie. Tymczasem wniosek skarżącego został złożony za pośrednictwem organu odwoławczego i przez ten organ przekazany do Sądu w dniu 10 lutego 2017 r., a więc z uchybieniem terminu przewidzianego na jego wniesienie. Niezasadne jest powoływanie się skarżącej Spółki w zażaleniu o braku pouczenia w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem sąd kasacyjny jedynie na marginesie w treści uzasadnienia wskazał stronie na możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, z których strona mogła skorzystać, a nie dokładny sposób działania. Jedyne pouczenie, które strona otrzymała to o tym, iż orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego było ostateczne i nie podlegało zaskarżeniu. Należy podkreślić, że w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 87 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. W sprawie strona uchybiła terminowi nie na etapie wnoszenia skargi do sądu tylko w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie uzupełniła braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie osoby podpisanej pod skargą do reprezentacji skarżącej Spółki. Zatem właściwym adresatem wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi był WSA. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.