II OSK 793/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędzia del. NSA Andrzej Irla Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 817/14 w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. G. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu skargi [...] z siedzibą w W., uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. G. z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy dopuszczenia Fundacji do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Postanowieniem z [...] września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. G. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia skarżącej na postanowienie Burmistrza K. O. z dnia 5 maja 2014 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia skarżącej do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie linii produkcyjnej płyt drewnopochodnych. W uzasadnieniu organ wskazał, że zażalenie podpisał P. C. - członek zarządu skarżącej Fundacji. SKO wezwało go, do uzupełnienia braku formalnego zażalenia, przez nadesłanie upoważnienia do działania w imieniu Fundacji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia zażalenia bez rozpoznania. W sposobie reprezentacji Fundacji określono, iż oświadczenia woli w imieniu Fundacji mogą być składane przez prezesa zarządu lub upoważnionego przez prezesa członka zarządu. Skoro P. C. nie przedstawił stosownego upoważnienia do działania w imieniu Fundacji, to organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność zażalenia z uwagi na wniesienie przez osobę nie mającą legitymacji do działania w imieniu Fundacji. W skardze Fundacja zarzuciła naruszenie art. 64 § 2 i 134 K.p.a. poprzez przyjęcie, że zażalenie dotknięte było brakiem formalnym. Zgodnie z § 10 ust. 5 statutu skarżącej oraz informacjami ujawnionymi w Krajowym Rejestrze Sądowym, oświadczenia woli w imieniu Fundacji w zakresie praw i obowiązków majątkowych Fundacji oraz podpisywania umów i zobowiązań w jej imieniu mogą być składane przez prezesa zarządu lub upoważnionego przez prezesa członka zarządu. Dla ważności innych pism i dokumentów wymagany jest podpis prezesa lub innego członka zarządu. Złożenie i podpisanie zażalenia w postępowaniu administracyjnym, podobnie jak złożenie i podpisanie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do toczącego się postępowania administracyjnego, nie jest oświadczeniem woli w zakresie praw i obowiązków majątkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi Fundacji, uchylił zaskarżone postanowienie, podzielając stanowisko skarżącej, że podpisanie i złożenie zażalenia na wydane w toku postępowania postanowienie nie jest oświadczeniem woli w zakresie praw i obowiązków majątkowych skarżącej. Zażalenie jest środkiem prawnym, którego zadaniem jest spowodowanie zmiany lub uchylenia aktu administracyjnego. Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. z 1991 r., Nr 46, poz. 203 ze zm.) przewiduje, że fundację na zewnątrz reprezentuje zarząd, zaś sposób reprezentacji wykonywany przez członków zarządu określa statut fundacji. Zatem, skoro z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że dla ważności innych, niż oświadczenia woli w zakresie praw i obowiązków majątkowych Fundacji, pism i dokumentów (a więc i zażaleń) wymagany jest podpis prezesa lub innego członka zarządu, a zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji podpisał członek zarządu P. C., to Sąd pierwszej instancji uznał, że w postępowaniu toczącym się przed organem odwoławczym skarżąca Fundacja była reprezentowana w sposób należyty. W skardze kasacyjnej od wyroku inwestor [...] Sp. z o o. w K. O., będący uczestnikiem postępowania zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a. oraz art. 134 i 144 K.p.a. Wniesienie przez Fundację zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym może rodzić obowiązki majątkowe po stronie Fundacji. Wniesienie zażalenia doprowadziło do postępowania sądowoadministracyjnego, związanego z koniecznością wniesienia opłaty sądowej. Postępowanie kasacyjnej może zaś skutkować odpowiedzialnością Fundacji na zasadzie określonej w art. 203 pkt 2 P.p.s.a. Włączenie się organizacji ekologicznej do postępowania dotyczącego realizacji dużej inwestycji może wywołać skutki w sferze majątkowej tej organizacji. Przytaczając takie podstawy kasacyjne inwestor wniósł o uchylenie zaskarżanego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Istota zarzutów podnoszonych w skardze kasacyjnej sprowadza się do tego, że, zdaniem Spółki, wniesienie w postępowaniu administracyjnym zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu może rodzić obowiązki majątkowe po stronie wnoszącej zażalenie Fundacji, a zatem dla ważności tej czynności, w świetle statutu skarżącej Fundacji, wymagany jest podpis prezesa lub upoważnionego przez prezesa członka zarządu. Stanowisko to jest nieprawidłowe. W postępowaniu administracyjnym zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 30 § 1 K.p.a.) Strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Fundacje są osobami prawnymi. Wskazanie organów właściwych do działania za konkretne podmioty musi opierać się na przepisach regulujących ich strukturę organizacyjną i działalność. Zarząd fundacji kieruje jej działalnością oraz reprezentuje fundację na zewnątrz (art. 10 ustawy o fundacjach). Ustawa o fundacjach nie reguluje zasad reprezentacji fundacji, mogą zatem one wynikać ze statutu. Jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego sposób reprezentacji skarżącej Fundacji został określony w następujący sposób: "oświadczenia woli w imieniu Fundacji w zakresie praw i obowiązków majątkowych Fundacji oraz podpisywania umów i zobowiązań w jej imieniu mogą być składane przez Prezesa Zarządu lub upoważnionego przez Prezesa Członka Zarządu. Dla ważności innych pism i dokumentów wymagany jest podpis Prezesa lub innego członka Zarządu". Nie można podzielić zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną, że podpisanie i wniesienie zażalenia na wydane w toku postępowania administracyjnego postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu jest oświadczeniem woli w zakresie praw i obowiązków majątkowych skarżącej, ponieważ może rodzić obowiązki majątkowe po stronie wnoszącej zażalenie Fundacji. Same czynności dotyczące wniesienia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym oraz złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu nie wiążą się z powstaniem zobowiązania majątkowego. Okoliczność, czy Fundacja podejmie inne dalsze czynności prawne, w szczególności wiążące się z koniecznością ponoszenia kosztów w postępowaniu sądowym nie wpływa na zmianę stanowiska w tej sprawie, która dotyczy samej czynności złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia jako podpisanego przez osobę nieuprawnioną było wadliwe. Skoro zażalenie wniosła Fundacja reprezentowana przez zarząd, w imieniu którego zażalenie podpisał jego członek, to nie było podstaw do przyjęcia, że Fundacja nie jest prawidłowo reprezentowana. Wymóg reprezentacji skarżącej przez prezesa lub upoważnionego przez niego członka zarządu, na który powołuje się wnoszący skargę kasacyjna inwestor, dotyczy, jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego składania oświadczeń woli w zakresie praw i obowiązków majątkowych. Za takie oświadczenie woli nie można uznać wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym. Dla skuteczności innych pism i dokumentów (a więc i zażaleń) wystarczający jest podpis członka zarządu. Zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji podpisał członek zarządu P. C., zatem Fundacja była należycie reprezentowana. W stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.