II SA/Sz 1125/15

WyrokWSA w Szczecinie2016-02-17

Skład orzekający: Grzegorz Jankowski, Maria Mysiak, Katarzyna Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że osoby posiadające status strony w pierwotnym postępowaniu o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów, a także w postępowaniu o uchylenie tej decyzji, nie mają przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uchylającej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 61a K.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Ustalenie, czy skarżącym przysługuje przymiot strony, wymagało zbadania ich interesu prawnego w toku postępowania administracyjnego, a nie poza nim. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a. jest dopuszczalna jedynie w sytuacjach, gdy oczywiste jest, że wnioskodawca nie jest stroną.
Stan faktyczny
Skarżący T. B. i M. B. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. uchylającej decyzję o zezwoleniu na zbieranie i transport odpadów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony. Skarżący wywodzili swój interes prawny z prawa własności działki sąsiadującej z terenem, na którym prowadzono działalność, wskazując na potencjalne negatywne skutki dla ich nieruchomości. WSA uchylił postanowienie SKO, uznając, że odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i zasądził od SKO na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi T. B. i M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących T. B. i M. B. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. T. B. i M. B. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., nr [...]. Opisanym wyżej postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] r. uchylającej własną decyzję z dnia [...] r., w sprawie udzielenia W. S. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów innych niż niebezpieczne na terenie nieruchomości objętej działką nr [...] obręb P., gmina B. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta B. udzielił W. S. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów innych niż niebezpieczne, na terenie nieruchomości objętej działką nr [...] obręb P., gmina B. W dniu [...] r. Prokurator Rejonowy w B. złożył sprzeciw od decyzji Starosty B. z dnia [...] r. wywodząc, że została ona wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Prokurator wniósł o wznowienie postępowania i wydanie decyzji po myśli art. 151 K.p.a. W uzasadnieniu wniosku Prokurator wywodził, że właściciele działki sąsiadującej z działką nr [...] obręb P., gmina B. – T. B. i M. B. bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności określonej w decyzji, pomimo tego iż przysługiwał im przymiot strony. Pismem z dnia 30 marca 2010 r. W. S. wniósł do Starosty B. o uchylenie decyzji z dnia [...] r., na skutek czego Starosta B. decyzją z dnia [...] r., nr [...]uchylił własną decyzję z dnia [...] r. nr [...]. Następnie, decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta B. umorzył postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] r., zainicjowane wnioskiem Prokuratora Rejonowego w B. T. B. i M. B., w terminie przewidzianym dla stron, złożyli odwołanie od decyzji domagając się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] r., nr [...] i podnosząc, że nie brali udziału w postępowaniu toczącym się w tej sprawie pomimo tego, że przysługiwał im przymiot strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]., nr [...] nie rozpoznało odwołania, i odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji argumentując, że wskazana przez skarżących okoliczność nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności, może natomiast przyczyną wznowienia postępowania. Pismem z dnia 27 kwietnia 2015 r. skarżący T. i M. B. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] r. z powodu rażącego naruszenia prawa – art. 28 K.p.a., art.. 29 ust. 3 i art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d i e ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem nie brali udziału w postępowaniu, na skutek którego została wydana decyzja stanowiąca przedmiot wniosku. Usytuowanie składowiska odpadów przy granicy ze stanowiącą ich własność działką mogło spowodować pogorszenie stanu gleby, a także prowadzić do obniżenia wartości nieruchomości sąsiednich. W konsekwencji organ powinien powiadomić ich o postępowaniach toczących się w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie działalności zakresie zbierania i transportu odpadów innych niż niebezpieczne jak również w sprawie uchylenia decyzji udzielającej zezwolenia na powadzenie tej działalności. Nadto skarżący podnieśli, że działalność prowadzona przez W. S. faktycznie polegała na wybudowaniu składowiska odpadów, które wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Decyzja Starosty B. z dnia [...] r. wymagała uprzedniego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W ocenie skarżących W. S. nie dysponował również decyzją o warunkach zabudowy, której uzyskanie było konieczne do przeprowadzenia prac budowalnych polegających na wybudowaniu składowiska odpadów. Skarżący podkreślili jednocześnie, że na skutek wydania przez Starostę B. decyzji z dnia [...] r. nie doszło do faktycznej likwidacji działalności prowadzonej przez W. S., bowiem w dalszym ciągu składuje on na terenie sąsiedniej działki odpady budowlane i śmieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...]r., nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] r.nr, [...], którą Starosta B. uchylił własną decyzję z dnia [...]r. nr [..] w sprawie udzielenia W. S. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów innych niż niebezpieczne. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że zgodnie z art. 61a K.p.a. , po otrzymaniu wniosku o wszczęcie postępowania, organ ma obowiązek dokonania jego wstępnej oceny, w szczególności, czy podmiot wnoszący wniosek jest stroną postępowania, czy też nie posiada takiego przymiotu. Gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną w sprawie lub gdy postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Organ wskazał, że pojęcie strony zostało określone w art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Dlatego też, aby posiadać przymiot strony niezbędne jest wykazanie interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu. Organ przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1999r. I SA 1189/98 określający cechy interesu prawnego, który ma być interesem osobistym, własnym, indywidualnym, konkretnym, aktualnym a nie ewentualnym oraz sprawdzalnym obiektywnie. Strona występuje w sprawie na podstawie roszczenia prawnego, które musi się opierać na przepisie prawa, musi zatem istnieć przepis, będący podstawą do konkretnego roszczenia. Zatem tylko przepis prawa materialnego przyznający stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści - stanowiący podstawę interesu prawnego - stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. W związku z powyższym Kolegium uznało, że niewątpliwie w sprawie rozstrzyganej decyzją z dnia [...] r. Wnioskodawcom nie przysługuje status strony. Kolegium marginalnie zwróciło uwagę na okoliczność, iż wniosek Państwa B. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]. był już rozpatrywany przez Kolegium, które decyzją z dnia [...]. znak [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie. Decyzja ta jest prawomocna. W dniu 30 czerwca 2015 r. skarżący złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podnieśli zarzuty naruszenia przepisów ustawy o ochronie środowiska, ustawy Prawo budowlane oraz naruszenie przepisów K.p.a. W uzasadnieniu skarżący wywodzili, że działalność prowadzona przez W. S. polegała na wybudowaniu przy granicy ze stanowiącą ich własność działką składowiska odpadów, na którą to inwestycję, w ich ocenie, wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, sporządzenia raportu dotyczącego oddziaływania inwestycji na środowisko i wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji. Skarżący podnieśli, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów K.p.a., bowiem organ nie uznał ich za stronę postępowania administracyjnego toczącego się w tej sprawie, zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśnienia wszystkich okoliczności, w szczególności odnoszących się do ustalenia jakiego rodzaju działalność była faktycznie prowadzona przez W. S. Organ zaniechał również przeprowadzenia dowodu z ekspertyz i opinii biegłych w sytuacji, gdy przeprowadzenie tego dowodu umożliwiłoby stwierdzenie, że na działce gruntu nr [..]w obrębie P. W. S. składował odpady niebezpieczne dla ludzi i środowiska. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...]r. nr [...] Po rozpoznaniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wywiódł, że istotą ponownego postępowania o którym mowa w art.127 § 3 K.p.a., w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej(lub postanowienia - zgodnie z art. 126 Kpa )- prowadzonego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jest tylko i wyłącznie weryfikacja podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia w postępowaniu prowadzonym w pierwszej instancji, a wiec ustalenie, czy w postępowaniu tym Kolegium prawidłowo orzekło w sprawie żądanego stwierdzenia nieważności. Organ podkreślił, że z akt Starosty B. wynika, iż decyzja na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów została wydana w postępowaniu prowadzonym z udziałem wnioskodawcy tj. W. S., co powoduje, że tylko ta osoba była uprawniona do złożenia wniosku o jej uchylenie. Państwo M. i T. B. nie byli stronami żadnego z obu postępowań Starosty B. dotyczących działalności prowadzonej przez W. S. na działce nr [...] obręb P., co powoduje, że obecnie nie mogą żądać stwierdzenia nieważności, żadnej z obu w/w decyzji, w tym decyzji z dnia [...]. Nr [...], uchylającej na wniosek P. W. S. decyzję o zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów na działce nr [...] obręb P. Kolegium ponownie wskazało również, że wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] r. został rozpoznany i decyzja w tym przedmiocie jest ostateczna. W konsekwencji organ ponownie uznał, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. T. B. i M. B. podnieśli zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: - art. 28 K.p.a. w związku z art. 140 9 144 Kodeksu cywilnego, dalej "K.c.", poprzez uznanie, iż skarżącym w przedmiotowej sprawie nie przysługuje przymiot strony; - art. 24 § 1 pkt 5 i art. 24 § 3 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu, iż postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] zostało wydane przez skład orzekający, w którym co najmniej jeden członek składu orzekającego winien podlegać wyłączeniu. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż w niniejszej sprawie przysługuje im przymiot strony, powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego i wskazując, że usytuowanie w bezpośrednim sąsiedztwie ich działki, działalności polegającej na zbieraniu odpadów ma wpływ na nieruchomości sąsiednie. Może bowiem prowadzić do pogorszenia stanu gleby oraz do obniżenia ich wartości. W ocenie skarżących uchylenie zezwolenia udzielonego W. S. na prowadzenie działalności gospodarczej narusza ich prawa w ten sposób, że w przypadku stwierdzenia nieważności tej decyzji i stwierdzenia, że na działce gruntu nr [...] składowane były odpady niebezpieczne dla środowiska, skarżący mogliby domagać się odszkodowania z tytułu utraty wartości ich nieruchomości. Skarżący podkreślili, że uchylenie decyzji zezwalającej na prowadzenie określonej działalności gospodarczej może wpływać na prawa i obowiązki innego podmiotu, na przykład poprzez podejmowanie przez przedsiębiorcę działań koniecznych do zaprzestania działalności, które również będą oddziaływać na nieruchomości sąsiednie, w szczególności usuwanie ciężkiego sprzętu, konieczność transportu substancji i rzeczy, hałas, konieczność uzyskania zgody nieruchomości sąsiednich na przejazd przez ich grunt. Zarówno udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności jak i jej zakończenie może ograniczać możliwości zagospodarowania działek sąsiednich. Skarżący podnieśli również, że w wydaniu postanowienia z dnia [...]r. brali udział członkowie Kolegium, którzy podlegają wyłączeniu z uwagi na fakt, iż brali oni również udział w wydaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., którą Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności Starosty B. z dnia [...] r. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Pełnomocnik skarżących na rozprawie poparł ich stanowisko i podtrzymał wnioski skargi. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że narusza ono prawo w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...]r. jako podstawę wniosku wskazując między innymi okoliczność, iż nie zostali uznani za stronę postępowania administracyjnego, prowadzącego do wydania tej decyzji jak również decyzji Starosty B. z dnia [...] r. Skarżący przymiot strony wywodzili z prawa własności działki sąsiadującej z działką nr [....] w obrębie P., gmina B., Wywodzili, że udzielenie W. S. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów innych niż niebezpieczne odbyło się z naruszeniem art. 28 K.p.a., powołując się przy tym również na stanowisko Prokuratora Rejonowego w B., który złożył sprzeciw od decyzji Starosty B. z dnia [...]r. W ocenie skarżących, z tych samych przyczyn przymiot strony przysługiwał im również w zainicjowanym wnioskiem W. S. postępowaniu o uchylenie decyzji Starosty B. z dnia [...] r. Rzeczą organu było zatem dokonanie wstępnej kontroli wniosku o stwierdzenie nieważności, w tym dokonanie oceny, czy został on złożony przez podmiot uprawniony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dokonało takiej kontroli, a jej skutkiem było zastosowanie art. 61a K.p.a. i odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie sądu ocena ta została dokonana w niewłaściwym trybie, co skutkować musiało uznaniem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 61a K.p.a. Stosownie do art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Nie ulega zatem wątpliwości, że prawidłowe określenie stron postępowania ma doniosłe znaczenie, o czym świadczy chociażby fakt, iż brak udziału strony w postępowaniu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania. W tym miejscu należy wyjaśnić, że wbrew twierdzeniom organu, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji stronami postępowania są nie tylko strony trybu zwykłego, lecz także osoby których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 326/13, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rolą organu było zatem szczegółowe zbadanie, czy i komu w prowadzonym postępowaniu przysługuje przymiot strony, biorąc pod uwagę w szczególności skutki stwierdzenia nieważności. Odrębną kwestią pozostaje w tej sytuacji, czy w przypadku złożenia wniosku przez osoby, które powołują się na własny interes prawny, wywodząc go z prawa własności nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, której dotyczyła decyzja Starosty B. z dnia [...] r., ocena tego, czy osobom tym przysługuje przymiot strony może odbyć się poza postępowaniem administracyjnym. Nie ulega, w ocenie sądu, wątpliwości, że ustalenie, czy skarżącym przysługiwał przymiot strony wymagało w tym przypadku zbadania, czy brali oni udział w postępowaniu administracyjnym, czy składali odwołanie od decyzji, której stwierdzenia nieważności się domagają, czy w końcu położenie stanowiącej ich własność nieruchomości wskazuje na możliwość naruszenia ich praw decyzją administracyjną, o której stwierdzenie nieważności wnioskują. Art. 61a § 1 K.p.a. ma zastosowanie w przypadkach, gdy oczywistym jest, że wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego został złożony przez osobę niebędącą stroną w sprawie i okoliczność ta nie wymaga czynienia żadnych dodatkowych ustaleń ani analiz. Zatem w sytuacji, gdy organ jest zmuszony do ustalenia, czy po stronie wnioskodawcy istnieje interes prawny zwłaszcza, gdy strona na taki interes się powołuje, jego obowiązkiem jest wszczęcie postępowania i ustalenie w toku tego postępowania interesu prawny do występowania w sprawie. Ustalenia w zakresie interesu prawnego jednostki nie mogą być dokonywane poza formami postępowania administracyjnego. Zatem w przypadku, gdy dany podmiot we wniosku o stwierdzenie nieważności powołuje się na interes prawny, który wywodzi z tytułu własności nieruchomości, organ obowiązany jest wszcząć postępowanie i dopiero wtedy poczynić ustalenia w celu ustalenia, czy podmiotowi temu przysługuje, czy też nie przysługuje przymiot strony, tym samym uprawnienie do skutecznego żądania stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Dopiero wyniki tych ustaleń będą rozstrzygały o dalszych czynnościach organu, które mogą prowadzić do umorzenia wszczętego postępowania, jeżeli podmiot nie będzie miał legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, bądź do prowadzenia postępowania nieważnościowego, które powinno zakończyć się decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności, bądź stwierdzeniem nieważności kwestionowanej decyzji. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 201// dostępny na stronie www.orzeczenie.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy koniecznym było uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., bowiem nie ulega wątpliwości, że zostały one wydane przedwcześnie, a organ uznając, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony uczynił to poza postępowaniem administracyjnym. Sąd nie przesądza o tym, czy ostatecznie przymiot strony skarżącym w niniejszej sprawie przysługuje, bowiem rzeczą organu będzie zbadanie prawdopodobnego wpływu decyzji na sferę ich praw i obowiązków w toku postępowania administracyjnego wszczętego w niniejszej sprawie. Odnosząc się do podniesionego przez skarżących zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 i art. 24 § 3 K.p.a. sąd nie podziela stanowiska, iż w niniejszej sprawie doszło do wydania orzeczenia przez członków Kolegium, którzy powinni podlegać wyłączeniu. Zarzut ten związany jest również z podnoszoną przez organ w obu postanowieniach, jak również samych skarżących okolicznością, iż w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r., nr [..] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] r. nr [...]. Analiza akt prowadzi do wniosku, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. została wydana na skutek wniesienia przez skarżących odwołania od decyzji Starosty B. z dnia [...] r. Organ nie rozpoznał odwołania i kierując się jego treścią oraz wnioskami uznał, że stanowi ono wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Tym samym organ naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Cechą dwuinstancyjności postępowania jest to, że organ drugiej instancji ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę rozpoznaną i rozstrzygniętą przez organ I instancji. Oznacza to, że organ odwoławczy, opierając się na materiale dowodowym, zasadniczo zebranym w toku postępowania przez organ I instancji, ponownie ocenia ten materiał, przy czym czyni to między innymi w kontekście zarzutów odwołania. Następnie organ odwoławczy wydaje decyzję na podstawie art. 138 K.p.a., który nie przewiduje możliwości orzeczenia o nieważności decyzji. Rozpoznając odwołanie od decyzji organ winien był również zbadać, czy skarżącym przysługuje przymiot strony i stosownie do poczynionych ustaleń wydać stosowne orzeczenie w sprawie. Nie rozpoznając odwołania od decyzji Starosty B. z dnia [...] r., złożonego przez skarżących, a odmawiając wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji organ naruszył art. 138 K.p.a. Sąd przyjął zatem, że w tych okolicznościach złożenie przez skarżących wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a następnie wydanie przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie naruszyło art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Nie doszło również do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 i art. 24 § 3 K.p.a. bowiem wyłączenie pracownika, o którym mowa w tych przepisach dotyczy pracownika, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. O naruszeniu art. 24 1 pkt 5 K.p.a. można byłoby zatem mówić, gdyby na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowienie wydali członkowie Kolegium, którzy brali udział w wydaniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Natomiast okoliczność, iż wskazani przez skarżących dwaj członkowie Kolegium, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia i uczestniczyli również w wydaniu decyzji z dnia [...] r. nie stanowi o naruszeniu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Wydana w dniu [...] r. decyzja dotyczyła bowiem innego postępowania administracyjnego, zainicjowanego odwołaniem skarżących od decyzji Starosty B. z dnia [...] r. Ponownie rozpatrując sprawę organ zobowiązany zatem będzie do uwzględnienia stanowiska przedstawionego wyżej, w szczególności wszczęcia postępowania i dokonania w jego toku oceny, czy skarżący posiadają przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Z powyższych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło