I SA/Wa 1199/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 2 sierpnia 2016 r. I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. wnieśli skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 wnosząc o wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Wyrokiem z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosków z dnia 29 stycznia 1948 r. i z dnia 25 maja 1949r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] dotyczących części nieruchomości nieobjętej decyzją Prezydenta W. z dnia [...] września 2014 r., nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Odpis prawomocnego wyroku został doręczony organowi w dniu 13 stycznia 2016 r. (data prezentaty wpływu do Prezydenta W.), wraz z informacją, iż akta administracyjne niniejszej sprawy zostały dołączone do sprawy I SAB/Wa 720/15 i zostaną zwrócone po jej prawomocnym zakończeniu. Pismem z dnia 31 maja 2016 r. (data wpływu do organu) skarżący wezwali Prezydenta W. do wykonania powyższego wyroku. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie wskazując, że wykonując wyrok WSA sygn. akt I SAB/Wa 498/15 organ I instancji ograniczył się jedynie do rozpatrzenia wniosków poprzedniego właściciela W. Z., co do działek, do których nie było wątpliwości, że w dniu wejścia w życie dekretu stanowiły jego własność. Natomiast decyzje dotyczące kolejnych działek pochodzących z[...], będą wydawane bez zbędnej zwłoki po zebraniu pełnej dokumentacji, bowiem w chwili obecnej organ I instancji nie ma pewności czy wszystkie zaznaczone na mapie działki należące do W. Z. faktycznie w dniu wejścia w życie dekretu stanowiły jego własność. W ocenie organu tytuł własności do nieruchomości powinien być ustalony na podstawie pełnej dokumentacji, a nie w oparciu o domniemanie organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola taka polega m.in. na rozpoznawaniu skarg na niewykonanie wyroku sądu administracyjnego. Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności lub przewlekle prowadzić postępowanie po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Procesowa przesłanka wymierzenia grzywny organowi za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego może być spełniona, jeżeli skarżący wezwał właściwy organ po doręczeniu mu prawomocnego orzeczenia sądowego wraz z aktami sprawy. Dopiero bowiem od tej daty zaczyna biec termin do załatwienia sprawy przez organ – co odnosi się tak do terminu określonego w przepisach prawa (np. w art. 35 k.p.a.), jak i wyznaczonego przez sąd w trybie art. 286 § 2 p.p.s.a. (tak J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 2, Warszawa 2006, str. 333-334, teza 7). Podobny pogląd został wyrażony w wyroku NSA z dnia 26 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1529/07 (LEX nr 453494). W niniejszej sprawie prawomocny z dniem 29 grudnia 2015 r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 został doręczony Prezydentowi W. w dniu 13 stycznia 2016 r. (Akta administracyjne wypożyczone z Sądu na okres trzech tygodni wpłynęły do organu w dniu 10 lutego 2016 r.). Termin do wykonania wyroku minął w dniu 14 marca 2016 r. Skarżący przed złożeniem skargi na niewykonanie ww. wyroku Sądu zwrócili się pismem z dnia 31 maja 2016 r. (data wpływu) do Prezydenta W. o jego wykonanie. Tym samym zostały spełnione procesowe przesłanki do rozpoznania skargi. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że istotą skargi wszczynającej postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za bezczynność po wyroku sądu jest żądanie zastosowania przez sąd określonych środków, mających na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie. Zastosowanie grzywny może mieć zatem miejsce, gdy po wyroku uchylającym akt, organ administracji pozostaje w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie z przyczyn zależnych od tego organu. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce zarówno wtedy, gdy organ nie wykonał orzeczenia w ogóle, jak i wtedy, gdy wprawdzie wykonał orzeczenie, ale z przekroczeniem wyznaczonego terminu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r., VII SA/Wa 140/12, Lex nr 1146236). Analizując treść uregulowania zawartego w omawianym przepisie należy zauważyć, że przewidziana w nim możliwość wymierzenia przez sąd grzywny organowi pozostającemu w zwłoce w wykonaniu orzeczenia sądu, nie zakłada w żadnym razie automatyzmu w zastosowaniu przez sąd tej sankcji, jeśli tylko strona - po uprzednim wezwaniu organu do wykonania wyroku - wniesie skargę z żądaniem wymierzenia organowi grzywny, a sąd stwierdzi, że upłynęły ustawowe terminy załatwienia sprawy. Rozpoznając skargę strony opartą na przesłankach określonych w ww. przepisie, sąd administracyjny jest obowiązany wziąć pod uwagę nie tylko fakt niewydania przez organ odpowiedniego aktu bądź dokonania czynności, ale także rozważyć wszelkie okoliczności związane z pozostawaniem przez organ w zwłoce z załatwieniem sprawy. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15, zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosków z dnia 29 stycznia 1948 r. i z dnia 25 maja 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] dotyczących części nieruchomości nieobjętej decyzją Prezydenta W. z dnia [...] września 2014 r., nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Bezsporne jest, że prawomocny wyrok Sądu wpłynął do Urzędu W. w dniu 13 stycznia 2016 r. (prezentata organu), natomiast akta sprawy wpłynęły w dniu 10 lutego 2016 r. (prezentata organu). Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wniesienia skargi przez I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. z dnia 2 sierpnia 2016 r. - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent W. nie wykonał nałożonego wyrokiem Sądu zobowiązania do zakończenia sprawy. Skoro zatem Prezydent W. w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 27 stycznia 2016 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać, sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. W realiach niniejszej sprawy skład orzekający ocenił, iż wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 1000 (tysiąca) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Ponadto na wysokość wymierzonej organowi grzywny miał wpływ także skomplikowany i historyczny charakter niniejszej sprawy, należącej do kategorii spraw tzw. dekretowych. Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że w związku z powyższym bezczynność organu po wyroku z dnia 23 października 2015r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżących o przyznanie przez Sąd na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. na ich rzecz sumy pieniężnej, wyjaśnić należy, że to nowe uprawnienie Sądu jest pozostawione uznaniu sądu orzekającego w sprawie. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie obecnie nie zaistniały takie okoliczności, które Sąd uznałby za uzasadniające i usprawiedliwiające zastosowanie (obok wymierzonej już grzywny) tej dodatkowej sankcji wobec organu. W szczególności w ocenie Sądu okres zaniechania w wykonaniu wyroku relatywnie nie odbiega od postępowania organu w tego typu sprawach. Sytuacja skarżących w tej sprawie nie różni się w sposób znaczący od sytuacji innych stron, a okoliczność ta znana jest Sądowi z urzędu. Zasądzenie odpowiedniej kwoty na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. musi być, zdaniem Sądu, uzasadnione szczególnymi okolicznościami. Z tego względu formułowane w tym względzie żądania skargi nie mogły zostać uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 oraz art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.