II FZ 316/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1439/16 którym odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 16 września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1439/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 16 września 2016 r. w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 listopada 2016 r. wezwano pełnomocnika B. S. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej oraz złożenie odpisu skargi. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 1 grudnia 2016 r., zatem termin do uzupełnienia braków formalnych upływał 8 grudnia 2016 r. W dniu 9 grudnia 2016 r. zostało nadane w placówce pocztowej w Z. pismo procesowe wraz z odpisem wymaganego pełnomocnictwa, a także odpis pisma zatytułowanego "zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej". Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę B. S. z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Postanowienie to zostało doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 2 stycznia 2017 r. Na ww. postanowienie pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie oraz wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uchybienie terminowi nastąpiło z powodu problemów zdrowotnych asystentki adwokata, która mimo pouczenia o tym, że termin do wysłania pisma do Sądu upływa w dniu 8 grudnia 2016 r., nie dochowała go. Choroba asystentki ma charakter przewlekły i wiąże się z zaburzeniami równowagi, koncentracji i ogólnym złym samopoczuciem, a pełnomocnik skarżącej dowiedział się o problemach zdrowotnych pracownicy dopiero w dniu otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi. Do wniosku dołączono m.in. odpis skargi wniesionej w niniejszej sprawie, oświadczenie asystentki pełnomocnika skarżącej oraz dokumentację medyczną dotyczącą jej osoby, a także informację o zażywanych przez nią lekach. We wskazanym na wstępie postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wskazał, że choć wniosek został złożony w terminie, to nie był on zasadny, ponieważ w sprawie nie wystąpiła okoliczność uzasadniająca przywrócenie terminu. Zgodnie bowiem z treścią art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm; dalej jako: "P.p.s.a.") w przedmiotowym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Strona musi zatem uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Niezawinione uchybienie terminu ma miejsce wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Tymczasem w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie dochował należytej staranności w prowadzeniu sprawy. Sąd wyjaśnił, że adwokat prowadzący kancelarię, będący profesjonalnym, fachowym pełnomocnikiem powinien w sposób właściwy i odpowiedni zorganizować pracę swojej kancelarii i zasady jej funkcjonowania, także w kwestii tak istotnej, jak wysyłanie korespondencji z zachowaniem terminów. Trudno zatem jest zaaprobować stanowisko, że pełnomocnik nie był w stanie przewidzieć zaniedbania doświadczonego pracownika, ponieważ nie wiedział o jego problemach zdrowotnych. Sąd wskazał, że powody omyłki pracownika kancelarii w wysyłce przesyłki zawierającej dokumenty stanowiące uzupełnienie braków formalnych skargi pozostają bez wpływu na winę pełnomocnika, który w sferze skutków procesowych ponosi odpowiedzialność za uchybienia pracownika. Przyczyny uchybienia terminu, na jakie powołuje się pełnomocnik skarżącej, wskazują na niedołożenie przez niego należytej staranności, samo uchybienie było więc przez niego zawinione. Na powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że strona uchybiła dokonaniu czynności ze swojej winy, podczas gdy przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, jak i dowody je potwierdzające wskazują, iż nie można przypisać pełnomocnikowi winy w niedochowaniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja procesowa przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie skargowości i ma na celu ochronę strony postępowania sądowoadministracyjnego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi do podjęcia czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest jednakże od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W myśl art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a). W analizowanej sprawie pełnomocnik skarżącej, jako okoliczność wyłączającą jego winę w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wskazał problemy zdrowotne pracownicy kancelarii, która mimo wcześniejszego pouczenia przez pracodawcę, uchybiła terminowi wysyłki pisma do Sądu. Wskazać jednak należy, na co słusznie zresztą zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że to na profesjonalnym pełnomocniku spoczywa obowiązek trzymania pieczy nad czynnościami wykonywanymi przez jego pracowników. To profesjonalny pełnomocnik odpowiada za jakość usług świadczonych wobec swoich mocodawców, dlatego też powinien szczególnie starannie dbać o ich interesy. Tym bardziej jest to widoczne w sytuacji uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, gdy od terminowego wywiązania się z obowiązków określonych w zarządzeniu Przewodniczącego, uzależnione jest nadanie sprawie biegu i jej merytoryczne rozwiązanie. Profesjonalny pełnomocnik nie może więc uchybienia terminowi tłumaczyć okolicznością braku świadomości o problemach zdrowotnych swojego pracownika, ponieważ to on, a nie pracownik ponosi odpowiedzialność za czynności dokonywane w kancelarii oraz za jakość prowadzonych spraw. Skoro więc odpowiedzialność za właściwe załatwienie spraw spoczywa na profesjonalnym pełnomocniku, to również i wina za uchybienia dokonane przez pracowników kancelarii, jest w rzeczywistości winą profesjonalnego pełnomocnika, który nie dołożył wszelkich starań, by zadbać o interesy swoich klientów. Również w orzecznictwie wskazuje się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że profesjonalni pełnomocnicy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowo-administracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10, publ. CBOSA). W świetle powołanych przepisów i okoliczności niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że prawidłowym było przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż w rozpoznawanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełniania braków formalnych skargi. Ponadto słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że profesjonalny pełnomocnik dochowując należytej staranności powinien był trzymać pieczę przez skontrolowanie dokonanych przez pracownika czynności nad prawidłowością nadania przesyłki, celem uzupełnienia braków formalnych skargi. W konsekwencji należy uznać, że nadanie pisma procesowego wraz z odpisem wymaganego pełnomocnictwa w dniu 9 grudnia 2016 r., tj. z uchybieniem terminu, świadczy o niedołożeniu należytej staranności przez pełnomocnika skarżącej i stanowi błąd, za który pełnomocnik, i tym samym skarżąca, ponosi winę. Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.